Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

1978 ci ildə okeana minlərlə betonlu təkər atıldı: 40 ilə nələr oldu?

1978 ci ildə okeana minlərlə betonlu təkər atıldı: 40 ilə nələr oldu?

Icma.az, Modern.az saytına istinadən bildirir.

ABŞ-ın Massaçusets ştatının sahillərində betonla doldurulmuş avtomobil təkərlərindən süni rif yaradılıb. 1978-ci ildə inşa edilən bu qurğu onilliklər keçməsinə baxmayaraq, bu gün də müxtəlif dəniz canlıları üçün yaşayış məkanıdır.

Modern.az xəbər verir ki, süni Yarmut rifi Massaçusets Dəniz Balıqçılığı İdarəsinin əməkdaşları tərəfindən Keyp-Kod körfəzinin dibində, təxminən 10 metr dərinlikdə yaradılıb.

İlk mərhələdə 51 hektara yaxın ərazini əhatə edən rifin tikintisində 600 beton moduldan və təxminən 1500 avtomobil təkərindən istifadə olunub. Təkərlər üç-beş ədəd olmaqla birləşdirilib və dayanıqlığı artırmaq üçün betonla doldurulub.

Sonrakı illərdə rif genişləndirilib. 1994-cü ildə əlavə 1000 konstruksiya yerləşdirilib, 2014 və 2020-ci illərdə isə əraziyə yeni tikinti materialları, beton konstruksiyalar və qranit bloklar əlavə edilib.

Zamanla rif dəniz canlıları üçün əlverişli yaşayış mühitinə çevrilib. Burada qara dəniz xanısı, omarlar və dəniz ulduzları aşkarlanıb. Tədqiqatlar göstərib ki, konstruksiyalar arasındakı boşluqlar və sığınacaqlar canlıları cəlb edir.

Bununla belə, sonradan süni riflərin yaradılmasında avtomobil təkərlərindən istifadədən imtina edilib. Onların əvəzinə beton, təbii daş və xüsusi hazırlanmış konstruksiyalara üstünlük verilib.

Floridada isə süni rif ekoloji fəlakətə çevrilib

Oxşar layihə ABŞ-ın Florida ştatında tamamilə fərqli nəticə verib. 1970-1980-ci illərdə Oseborn süni rifinin yaradılması məqsədilə okeanın dibinə 2 milyondan çox avtomobil təkəri atılıb.

Lakin təkərləri birləşdirən neylon kəndirlər və polad sıxaclar fırtına və qasırğalara davam gətirməyib. Nəticədə təkərlər dağılaraq dənizin dibində hərəkət etməyə başlayıb və təhlükəli tullantılara çevrilib.

Bu təkərlər yaxınlıqdakı təbii mərcan riflərinə zərər vuraraq dəniz ekosisteminə ciddi təhlükə yaradıb.

Yalnız 2007-ci ildə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin və Sahil Mühafizəsinin dalğıcları, eləcə də könüllülər təkərlərin sudan çıxarılması üçün genişmiqyaslı əməliyyata başlayıblar. Buna baxmayaraq, təkərlərin əhəmiyyətli hissəsi hələ də Florida sahillərində qalır.

Hər iki layihənin təcrübəsi göstərib ki, süni riflərin yaradılmasında düzgün layihələndirmə və dayanıqlılıq əsas şərtlərdir. Massaçusets nümunəsi belə qurğuların dəniz canlıları üçün faydalı ola biləcəyini, Florida təcrübəsi isə düzgün planlaşdırılmayan layihələrin ciddi ekoloji fəsadlara yol aça biləcəyini ortaya qoyub.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:153
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 14 Noyabr 2026 04:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see363

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see317

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see283

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see259

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see256

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see247

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see236

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see230

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see228

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see226

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see210

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see209

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see206

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see203

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see202

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see201

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see198

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see197

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see187

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri