“2025 ci il dönüş nöqtəsi idi...”

...Rusiya iqtisadiyyatı yeni ciddi böhran olmadan qurtulmağın son dərəcə çətin olacağı bir vəziyyətdədir.

SİA xəbər verir ki, Karnegi Berlin Mərkəzinin tədqiqatçısı Aleksandra Prokopenko The Economist jurnalında dərc olunmuş məqaləsində belə yazır.

...Rusiya hazırda faktiki olaraq "ölüm zonası" adlanan ərazidədir - alpinizm termini bədənin oksigen çatışmazlığı səbəbindən artıq normal fəaliyyət göstərə bilmədiyi hündürlük deməkdir.

Ekspert hesab edir ki, Rusiya iqtisadiyyatı “mənfi tarazlıq” vəziyyətində ilişib qalıb. Bir tərəfdən, o, formal olaraq fəaliyyət göstərməyə davam edir və hətta cüzi artım nümayiş etdirir.

Digər tərəfdən, bu artım ölkəni gələcək perspektivlərdən məhrum edir. 2025-ci ildə təcavüzkar ölkənin iqtisadiyyatı cəmi 1 faiz artıb və cari il üçün proqnozlar daha da zəif görünür. Bu arada, ixrac gəlirləri azalır və büdcə boşluqlarını vergilər vasitəsilə örtmək getdikcə çətinləşir.

Prokopenkonun sözlərinə görə, son dörd ildə Rusiya iqtisadiyyatı faktiki olaraq iki yerə bölünüb.

Birincisi, hərbi sektor və əlaqəli sənaye sahələridir. Əsas resurslar məhz bura yönəldilir: əmək, investisiya və idxal. Bu sahələr prioritet qazanır və böyüməyə davam edir.

İkinci qrup mülki sənaye, kiçik və orta sahibkarlıq və istehlak sektorundan ibarətdir.

Onlar resurs çatışmazlığı ilə üzləşir və durğunluq yaşayırlar. Rusiyada ümumi istehsal üç il ərzində 18 faizdən çox artıb. Lakin, ekspertin vurğuladığı kimi, bu artımın demək olar ki, hamısı hərbi müqavilələr hesabına baş verir.

İqtisadiyyat getdikcə daha çox “müharibə icarəsi” adlanan şeydən - iş yerləri yaradan və tələbatı dəstəkləyən müdafiə müəssisələrinə büdcə inyeksiyalarından asılıdır.

Əvvəlki illərin neft gəlirləri ilə fərq əhəmiyyətlidir. O vaxtlar pul xammal ixracı yolu ilə xarici mənbələrdən gəlirdi. Lakin indi vəsaitlərin daxili yenidən bölüşdürülməsi mövcuddur. Əsasən, iqtisadiyyat öz resurslarını istehlak edir və gələcək inkişaf üçün davamlı təməl yaratmır.

Prokopenko qeyd edir ki, bu, yumşaq siyasət düzəlişləri ilə aradan qaldırıla bilən tipik bir tənəzzül deyil.

Vəziyyət daha çox əsl uzunmüddətli böhranı xatırladır: Rusiya nə qədər uzun müddət müharibədə qalsa, iqtisadiyyat üçün ağrılı nəticələr olmadan hər hansı bir sabitliyə qayıtmaq bir o qədər çətin olacaq.

Əli Babayev