2026 cı ilin mayı tarixə qlobal daşqınlar ayı kimi daxil olub

Bakı, 9 iyun, AZƏRTAC

2026-cı ilin may ayı dünyanın bir neçə bölgəsini - Rusiya və Yaxın Şərqdən Afrikaya və Asiyanın böyük şəhərlərinə qədər təsir edən bir sıra böyük daşqınlar və ani subasmalar ilə yadda qalıb. Bu təbii fəlakətlərə intensiv yağıntılar, qar örtüyünün sürətlə əriməsi və dəyişən iqlim şəraitində şəhər infrastrukturuna artan yük səbəb olub.

AZƏRTAC-ın xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Rusiyada güclü daşqın vəziyyəti Yakutiya, Buryatiya, İrkutsk vilayəti və bir sıra digər bölgələrdə davam edib. Əsas amillər qar örtüyünün sürətlə əriməsi və güclü yağışlar olub. Yakutiyada Lena çayında suyun səviyyəsinin artması yaşayış məntəqələrinin su altında qalmasına və sakinlərin təxliyəsinə səbəb olub. Buryatiyada fəlakət yaşayış binalarına, yollara və enerji infrastrukturuna ziyan vurub. Daşqın zamanı çayı keçmək cəhdi zamanı ölüm hadisəsi barədə də məlumat daxil olub.

Ən diqqətəlayiq hadisələrdən biri Suriyadakı daşqınlar olub. Son illərdə su çatışmazlığı ilə əlaqəli olan Raqqa və Deyr əz-Zor əyalətlərində Fərat çayının səviyyəsi kəskin şəkildə qalxıb. Bu, evlərin, kənd təsərrüfatı torpaqlarının və yolların su altında qalmasına, habelə təxliyələrə səbəb olub.

Mayın sonunda dünyanın ən böyük şəhərlərindən biri güclü fırtınaya məruz qalıb. İyirmi dəqiqədən az müddətdə təxminən 50 millimetr yağış yağıb. Yağış suları infrastrukturu suyun həcminin öhdəsindən gələ bilməyib və bu, küçələrin, metro stansiyalarının və magistral yolların su altında qalmasına səbəb olub. Minlərlə sakin elektriksiz qalıb.

Daşqınların ciddi təsiri Afrikada da hiss olunub. Yazda kütləvi daşqınların başladığı Keniyada ölənlərin sayı 100-ü keçib və on minlərlə sakin evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Bundan əlavə, su ilə keçən xəstəliklər təhlükəsi davam edib.

Cənubi Afrikada güclü yağışlar və qasırğalı küləklər fəlakətli vəziyyətə səbəb olub. Xüsusilə Keyptaunun əhalinin sıx məskunlaşdığı ətraf ərazilərində mənzillərə ciddi ziyan dəyib.

İqlim alimlərinin fikrincə, bu cür hadisələr getdikcə ortaq mexanizm yaradır. Uzun müddət davam edən quraqlıq və istilik dalğaları torpağın nəmi udma qabiliyyətini azaldır, həddindən artıq yağıntı isə suyun sürətlə yığılmasına və daşqın riskinin artmasına səbəb olur. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, iqlim dəyişikliyi təkcə orta temperaturun yüksəlməsində deyil, həm də quraqlıq və böyük daşqın dövrləri arasındakı artan ziddiyyətdə özünü göstərir.

Bu şəraitdə çirkab sularının utilizasiya sistemlərinin modernləşdirilməsi, şəhər infrastrukturunun uyğunlaşdırılması və su ehtiyatlarının idarə olunması mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi getdikcə daha vacib hala gəlir və dünyanın bir çox ölkələri üçün əsas vəzifələrə çevrilir.