2100 cü ilin xəritəsi: hansı ölkələr yox olacaq

Ölkə.az xəbər verir ki, əsrin sonuna qədər dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi bütün ada xalqlarını məhv edə və milyonlarla meqapolisi su basa bilər.

20-ci əsrdə dəniz səviyyəsi ildə təxminən 1,4 mm sürətlə qalxıb. Lakin 2006-2015-ci illər arasında bu göstərici ildə 3,6 millimetrə qədər artıb. NOAA proqnozlaşdırır ki, növbəti əsrin əvvəllərinə qədər dəniz səviyyəsi 2000-ci ildəkindən ən azı 0,3 metr yüksək olacaq.

İqlimoloqlar dəniz səviyyəsinin 2100-cü ilə qədər 40-63 santimetr artacağını proqnozlaşdırırlar. 2019-cu il tədqiqatında xəbərdarlıq edilir ki, 250 milyona qədər insan bu dəyişikliklərin təsirlərini birbaşa yaşaya bilər.

Ən həssas olanlar dəniz səviyyəsinin ən aşağı hündürlüyünə malik ada dövlətləridir. 1200 adadan və 540.000 sakindən ibarət arxipelaq olan Maldiv adaları dəniz səviyyəsindən orta hesabla cəmi bir metr yuxarı qalxır. Narahat alimlər birliyinin hesablamalarına görə, dəniz səviyyəsinin 45 santimetr qalxması ölkənin quru ərazisinin 77 faizini məhv edəcək.

Orta hesabla dəniz səviyyəsinin 1,8 metr qalxması ilə Kiribati, dəniz səviyyəsinin 0,9 metr qalxması ilə ərazisinin üçdə ikisini itirə bilər. Bəzi tədqiqatlar hər iki ştatın sadəcə su altında qalacağını göstərir.

Sakit okeandakı təhlükənin miqyası daha da böyükdür: Elm və inkişaf şəbəkəsinə görə, təxminən 3 milyon ada sakini sahil xəttinin 10 kilometrliyində yaşayır və əsrin sonuna qədər təxliyə olunmağa məcbur ola bilərlər. Solomon adalarında bu proses artıq görünür - 2016-cı ildə aparılan bir araşdırmada beş adanın yoxa çıxması və daha altı adada sahil xətlərinin geri çəkilməsi sənədləşdirilib.

Böyük ölkələr arasında ən çox zərər çəkən Çin olacaq, 43 milyon sahil sakini risk altındadır. Onlardan sonra Banqladeş (32 milyon) və Hindistan (27 milyon) gəlir. Lakin ən dramatik nümunə Cakartadır: İndoneziyanın paytaxtı həddindən artıq yeraltı suların axıdılması səbəbindən hər il 5-10 santimetr batır və dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi ilə birlikdə şəhərin əhəmiyyətli bir hissəsi 2050-ci ilə qədər su altında qala bilər. İndoneziya artıq paytaxtını Cakartadan 2000 kilometr məsafədə yerləşən Borneo adasındakı Nusantaraya köçürür. Dəkkə, Laqos və Banqkok da risk altındadır.

Eyni zamanda, Plimut Universitetinin professoru Herd Masselinkin qeyd etdiyi kimi, müdafiə qurmaq və saxlamaq qabiliyyəti təhdidin miqyasından heç də az vacib deyil. Ölkənin əhəmiyyətli bir hissəsinin artıq dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşdiyi Niderland, adekvat infrastrukturun zərəri əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdıra biləcəyini nümayiş etdirir.(lent.az)