27 sentyabr yaddaşdan əbədiyyətə ŞƏRH

Tarix xalqların yalnız keçmişini deyil, onların milli kimliyini, dövlətçilik ənənələrini və gələcəyə baxışını formalaşdıran mühüm yaddaş mənbəyidir. Bu baxımdan 27 sentyabr Azərbaycan xalqının müasir tarixində xüsusi məna daşıyan günlərdən biridir. Bu tarix 2020-ci ildə başlayan Vətən müharibəsinin başlanğıcı olmaqla yanaşı, Vətən uğrunda həyatını itirən insanların xatirəsinin yaşadıldığı Anım Günü kimi də milli yaddaşımızda özünəməxsus yer tutur.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan və 44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycanın müasir tarixinin mühüm mərhələlərindən birini təşkil etdi. Həmin dövrdə Azərbaycan Ordusunun hərbi əməliyyatları nəticəsində bir sıra yaşayış məntəqələri və ərazilər azad edildi, noyabrın 8-də Şuşanın azad olunması ilə müharibənin gedişində mühüm mərhələ yarandı. 10 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya arasında imzalanmış üçtərəfli Bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması barədə razılaşma əldə edildi.

Bu tarixi prosesdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin fəaliyyəti mühüm yer tutur. Onun rəhbərliyi ilə müharibə dövründə dövlət və ordu idarəçiliyinin əlaqələndirilməsi ilə yanaşı, Azərbaycanın siyasi mövqeyinin beynəlxalq müstəvidə ifadə olunması istiqamətində də fəaliyyət həyata keçirildi. Prezidentin müxtəlif beynəlxalq media qurumlarına verdiyi müsahibələr və xarici auditoriyaya yönəlmiş çıxışları Azərbaycanın mövqeyinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasının əsas vasitələrindən biri oldu.

İlham Əliyevin müharibə dövründə xalqa müraciətləri isə həmin tarixi prosesin ayrıca və mühüm bir hissəsidir. Onlara yalnız siyasi çıxış kimi yanaşmaq doğru olmaz. Onlar müharibənin müxtəlif mərhələlərini əks etdirən, dövlətin mövqeyini və cəbhədə baş verən hadisələri cəmiyyətə çatdıran mühüm kommunikasiya vasitələri idi.

Müharibə şəraitində cəmiyyətin etibarlı və ardıcıl məlumata ehtiyacı xüsusilə böyük olur. Belə bir dövrdə Prezidentin müntəzəm müraciətləri insanların hadisələrin gedişini rəsmi mənbədən izləməsinə, azad edilən ərazilər və cəbhədəki vəziyyət haqqında məlumat əldə etməsinə imkan verirdi. Bu çıxışlar həm də dövlətlə cəmiyyət arasında informasiya əlaqəsinin qorunmasına xidmət edirdi. Sonrakı illərdə həmin müraciətlər 44 günlük müharibənin ayrı-ayrı mərhələlərini öyrənmək baxımından mühüm tarixi materiallara çevrildi.

Lakin Vətən müharibəsinin tarixini yalnız siyasi və hərbi hadisələrlə məhdudlaşdırmaq olmaz. Bu tarixin ən ağır və ağrılı səhifələrindən biri şəhidlərimizin həyat yolu və onların geridə qoyduğu ailələrdir.

Azərbaycanın minlərlə övladı Vətənin müdafiəsi və ərazi bütövlüyü uğrunda həyatını itirdi. Onların hər birinin öz dünyası, ailəsi, arzuları, sevdikləri və gələcəklə bağlı planları vardı. Buna görə şəhidlik anlayışına yalnız hərbi statistika kimi deyil, insan taleyi və milli yaddaş baxımından yanaşmaq lazımdır.

Şəhidlik bir ömrün sona çatması ilə bitən hadisə deyil. Şəhidlərin həyatı və mübarizəsi xalqın yaddaşında davam edən mənəvi irsdir. Onların hər birinin arxasında bir ana duası, bir ata qüruru, yarımçıq qalmış arzular və övladlarının xatirəsində yaşayan bir ata obrazı var. Şəhid ailələrinin yaşadığı ağrını tam ifadə etmək mümkün deyil. Ancaq onların xatirəsinə ehtiram göstərmək, həyat yollarını gələcək nəsillərə çatdırmaq və ailələrini diqqətdə saxlamaq cəmiyyətin mənəvi məsuliyyətidir.

Şəhidlərimizin bizə miras qoyduğu ən böyük dəyərlərdən biri Vətənə bağlılıq və məsuliyyət hissidir. Bu dəyəri yaşatmaq yalnız şəhidlərin adını xatırlamaqla kifayətlənməməli, onların həyatından və xidmətindən gələcək nəsillərin nəticə çıxarmasına şərait yaratmalıdır. Çünki milli yaddaş yalnız xatırlamaqla deyil, öyrənmək və gələcəyə ötürməklə qorunur.

Məhz bu baxımdan 27 sentyabrın Anım Günü kimi təsis edilməsinin xüsusi mənası vardır. Bu gün bir tərəfdən Vətən müharibəsinin başlanğıcını xatırladır, digər tərəfdən isə həmin müharibədə həyatını itirən insanların xatirəsini ehtiramla yad etməyə imkan yaradır. Anım Gününün əsas mahiyyəti keçmişdə qalan hadisələri sadəcə xatırlamaq deyil; tarixdən nəticə çıxarmaq, sülhün və təhlükəsizliyin dəyərini anlamaq, dövlətçilik və vətəndaşlıq məsuliyyətini gələcək nəsillərə aşılamaqdır.

Bir tarix müəllimi kimi düşünürəm ki, Vətən müharibəsinin öyrənilməsində emosional yaddaşla yanaşı, elmi və obyektiv yanaşma da vacibdir. Gələcək nəsillər bu hadisələri tarixi faktlar əsasında öyrənməli, müharibənin səbəblərini, gedişini və nəticələrini düzgün dərk etməlidirlər. Şəhidlərin həyat və döyüş yollarının araşdırılması isə bu tarixi yaddaşın mühüm tərkib hissəsidir.

Bu mövzu mənim üçün yalnız bir tarix müəllimi kimi deyil, həm də ana kimi xüsusi məna daşıyır. Mənim oğlum da Azərbaycan Ordusunda zabitdir. Buna görə hərbi forma geyinib Vətənin keşiyində dayanan insanların ailələrinin keçirdiyi hissləri daha yaxından anlayıram. Zabit anası olmaq mənim üçün həm böyük qürur, həm də böyük məsuliyyətdir. Övladını Vətənə xidmətə yola salan hər bir ana kimi mənim də ən böyük arzum onun və bütün hərbçilərimizin sağ-salamat ailələrinə qayıtmasıdır.

Bu Anım Günündə Vətən uğrunda həyatını itirən bütün şəhidlərimizin xatirəsini dərin ehtiramla yad edir, onların ailələrinin qarşısında baş əyirəm. Azərbaycan Ordusunda xidmət edən əsgər və zabitlərimizə isə möhkəm cansağlığı, güc və təhlükəsiz xidmət arzulayıram.

Şəhidlər xalqın yaddaşında yaşadıqca onların ömür yolu da davam edir. Çünki Vətən üçün verilən ömür tarixdə izə, xalqın yaddaşında isə əbədiyyətə çevrilir.

İnci Tağızadə

Naxçıvan şəhər 8 saylı tam orta məktəbin tarix müəllimi