315 min il əvvəl insanlar belə görünürdü: üzləri bərpa edildi

Alimlər təxminən 315 min il əvvəl Şimali Afrikada yaşamış bir insanın ehtimal olunan görünüşünü yenidən qurublar. Yenidənqurma kəllə, çənə və diş parçalarına əsaslanır.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, bu, sonuncu görüşdən 315 min il sonra çoxdan itkin düşmüş bir qohumla görüşmək kimidir. Fosil parçaları və müasir rəqəmsal yenidənqurma texnologiyalarından istifadə edərək, elm adamları növümüzün ən qədim nümayəndələrindən birinin görünüşünü yenidən yaratmağı bacarıblar.

Bəşəriyyətin ilk üzü: alimlər 315 min il əvvəl yaşamış bir insan əcdadının görünüşünü yenidən qurublar

Nəticədə ortaya çıxan portret, Homo sapiensin ən qədim təsviri hesab olunur və uzun qara saçlı, qalın saqqallı, dərin gözlü, geniş burnlu və dolğun dodaqlı tünd dərili bir kişini göstərir.

Yenidənqurma işləri Mərakeşdəki Cebel-İrhud mədənçilik zamanı bir mədənçi tərəfindən aşkar edilən qalıqlara əsaslanır. Bu kəşf, Homo sapiens-n əvvəllər düşünüləndən ən azı 100 min il əvvəl ortaya çıxdığını sübut edərək, insan təkamülü tarixinin yenidən araşdırılmasına səbəb olub.

Hazırkı nailiyyət əcdadlarımızın mövcudluğunun əvvəlində necə göründüklərinə işıq salır.

"Homo sapiens növünə aid ən qədim qalıqlar Cebel-İrhud arxeoloji ərazisində aşkar edilib onların yaşı təxminən 315 min ildir", - məlumatda bildirilir.

Kəllə ilk dəfə 1960-cı illərdə qazıldıqda, arxeoloqlar onu səhvən neandertallara aid edib və yaşını təxminən 40 min il hesablayıblar. Lakin 2017-ci ildə tədqiqatçılar əsl kimliyi müəyyən ediblər: qalıqlar Homo sapiensə aiddir və onların yaşı təxminən 315 min ildir.

Üzü yenidən qurmaq üçün müəlliflər kəllə fraqmentinin skanlarını, fotoşəkillərini və video yazılarını yaxınlıqda tapılan fosilləşmiş çənə sümükləri və dişləri ilə birləşdiriblər. Bu, onlara ətraflı 3D model yaratmağa imkan verib. Onlar müasir insan anatomik şablonundan əsas kimi istifadə edərək, onu rəqəmsal olaraq fosilləşmiş kəllənin formasına uyğunlaşdırıblar. Daha sonra hesablanmış əzələ, yağ və dəri təbəqələrini əlavə ediblər.

Nəticədə mütəxəssislər təsvirin iki versiyasını hazırlayıblar. Birincisi, sümüklərin daxili anatomiyasını aydın şəkildə nümayiş etdirən ciddi elmi boz rəngli versiyadır. İkincisi, bəşəriyyətin ən qədim təsvirlərindən birini vizuallaşdırmağa imkan verən dəri, saç və saqqal ilə real rəngli portretdir.

Tədqiqata braziliyalı 3D rekonstruksiya eksperti Sisero Moraes rəhbərlik edib. Lakin, komanda ətraflı portretdə bədii ifadə yaratmaq üçün müəyyən səviyyədə nəticə çıxarma tələb olunduğunu qeyd edib. Dəri rəngi, dəri tonu, saç düzümü və ya üz tükləri kimi xüsusiyyətləri skelet qalıqlarından müəyyən etmək mümkün deyil.

Bu xüsusiyyətləri yenidən yaratmaq üçün müəlliflər qədim və müasir insan populyasiyaları haqqında antropoloji məlumatlara əsaslanaraq, o dövrdən qalma Şimali Afrikalı bir insanın ehtimal olunan görünüşünü bərpa ediblər.

Bundan əlavə, müəlliflər xəbərdarlıq ediblər ki, rəqəmsal modellər müəyyən bir fərdin görünüşünü dəqiq şəkildə əks etdirmir, çünki kəllə rekonstruksiyasını tamamlamaq üçün bir neçə fərqli şəxsə məxsus ehtimal olunan qalıqların fraqmentlərindən istifadə edilib.

İlk insan əcdadlarının dörd gözü olub

Xatırladaq ki, Çinin cənubundakı Çentsyanq təbiət qoruğunda aşkar edilən 518 milyon illik nadir fosillər insanların ən qədim onurğalı əcdadlarının dörd gözü olduğunu sübut edib. Beynəlxalq alimlər qrupu çənəsiz balığı mikroskopiya və kimyəvi analizlərdən istifadə edərək araşdırıb.

İki böyük yan gözə əlavə olaraq, başın mərkəzində tam funksional, daha kiçik bir cüt görmə orqanı kəşf ediblər. Bunlarda işığa həssas piqmentlər və linzalar olub ki, bu da daha geniş bir baxış sahəsi təmin etməyə və Kembri okeanlarında yırtıcılardan qaçmağa kömək edib.

Alimlər qeyd edirlər ki, bu kəşf onurğalıların erkən təkamülü haqqında anlayışımızı dəyişdirir. Bir çox müasir sürünənlərdə və amfibiyalarda bu əlavə cüt "üçüncü" göz kimi saxlanılıb, insanlarda isə indi yuxu dövrlərini tənzimləyən və melatonin istehsal edən epifiz vəzinə çevrilib.