525 ci qəzet Çinlə münasibətlərin inkişafı Azərbaycanın marağındadır Politoloq

Bakı və Pekin arasındakı münasibətlər təxminən 8-9 ildir ki, artan xətt üzrə inkişaf etməkdədir. Cənab Prezident İlham Əliyevin Pekinə səfərə, orda “Bir kəmər, bir yol” layihəsi ilə bağlı Çinin qərar verməsi, bundan sonrakı hadisələri də çox yaxşı xatırlayırıq.

Bu barədə 525.az-a politoloq Zaur Məmmədov Prezident İlham Əliyev Çinin CGTN (China Global Television Network) telekanalına müsahibəsini şərh edərkən deyib.

O bildirib ki, Çin Cənubi Qafqazdakı proseslərlə bağlı daim çalışıb ki, balanslı siyasət yürütsün. Bu gün biz Çinin Cənubi Qafqazda həm Gürcüstana, həm Ermənistana, həm də Azərbaycana artan marağına şahidlik etməkdəyik:

“Amma əlbəttə bəlli məsələdir ki, Çinin “Bir kəmər, bir yol” layihəsi, eyni zamanda Avropaya alternativ olaraq orta xətlə çıxışı məhz birbaşa olaraq Azərbaycandan və Azərbaycanın mövqeyindən asılıdır. Bunun üçün bizim ölkəmiz artıq infrastruktur tədbirlərini bir neçə ildir həyata keçirməkdədir. Ələt Beynəlxalq Limanının inşa edilməsi, Bakı yaxınlığında gələcəkdə yük təyyarələri üçün nəzərdə tutulan ikinci hava limanının inşası, başqa digər infrastruktur layihələri də onu göstərir ki, bu yolun artıq tam işlək vəziyyətə düşməsi, reallaşması üçün bu və ya digər şəkildə orta xətdəki ölkələrin təşəbbüsləri lazımdır”.

Z.Məmmədov əlavə edib ki, siyasi məsələlərə gəldikdə, Çin BMT Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzv ölkəsindən biridir:

“Biz bilirik ki, Azərbaycan bir çox çağırışlarla həm də son beş ildə BMT TŞ-da  üzləşib. Ona görə də Çinin də burda bu və ya digər məsələlərə yanaşması, mövqeyi olduqca maraqlıdır. Bu kontekstdə Çinlə münasibətlərin inkişafı Azərbaycanın əlbəttə ki, marağındadır. Amma siyasi məsələlərlə yanaşı, burada iqtisadi dividentlər də kifayət qədər ciddidir. Çin şirkətlərinin Azərbaycana gəlməsi iki ölkə arasında qarşılıqlı olaraq ticarət dövriyyəsinin artırılması və s. kimi məsələlər bu gün də müzakirə predmetidir”.

Politoloqun sözlərinə görə, Azərbaycanın ticarət dövriyyəsinə nəzər salasaq, burada Çin artıq xüsusi paya malikdir. Eyni zamanda, Azərbaycanın Çin vətəndaşları üçün viza rejimini ləğv etməsi də Bakının Pekinə olan bir jestidir:

“Məlumdur ki, Azərbaycan viza ilə bağlı heç də tez-tez bu kimi qərarlar vermir. Amma bunun məhz Çinə şamil edilməsi özü-özlüyündə ölkəmiz tərəfindən gələcəyə düşünülmüş bir addımdır və gözlədiyimiz odur ki, Çin tərəfi də yaxşı olardı ki, Azərbaycan vətəndaşları ilə bağlı eyni prinsipdən çıxış etsin”.

Z.Məmmədov deyib ki, Çin telekanalının ümumilikdə Azərbaycan Prezidentinə diqqəti və hər dəfə müxtəlif beynəlxalq təşkilatlar, tədbirlər çərşivəsində müsahibə almasını xüsusi olaraq qeyd edə bilərik: “Çünki Çinin dövlət televiziyasında gedən xarici liderlərin müsahibələrinə diqqət yetirsək, heç də bir çox lideri görmürük. Amma Azərbaycan Prezidenti artıq bir neçə dəfədir ki, Çinin dövlət televiziyasına, eyni zamanda dövlət agentliyinə müsahibə verir. Bunu da Cənubi Qafqaza, ölkəmizə olan marağın Çin tərəfindən göstəricisi kimi qəbul etmək olar”.

Politoloq Çinlə ABŞ arasında münasibətlərə dair də Bakının baxışın şərh edib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan bütün ölkələr arasında ziddiyətlərin diplomatik yolla həll edilməsinin tərəfdarıdır. Bunun üçün həmişə əlindən gələni edib:

“Biz artıq bir neçə dəfə bir-birinə qarşı olan müxtəlif dövlətlərin dialoquna ev sahibliyi də etmişik. Bu kontekstdə Çin-ABŞ münasibətləri bütün regionlar, qitələr üçün çox vacibdir, çünki qlobal dünyada Pekin və Vaşinqton doğurdan da bir-birinə qarşı iqtisadi, siyasi və hərbi güc nümayiş etdirmək qabiliyyətindədirlər. İndi hakimiyyətə artıq Trampın gəlməsi Çin-ABŞ münasibətləri üçün həm yeni çağırışlar, həm də yeni suallar yaradır. Gözlənilən də odur ki, Amerika Prezidenti Ukrayna və Yaxın Şəqrdə məsələni həll etdikdən sonra  Çinlə bağlı çox kordinal qərarlar verə bilər.

Buna görə də Çin də əlbəttə ki, ABŞ liderinin bu və ya digər regionlarda apardığı siyasəti yaxından izləyir. ABŞ Rusiya, ABŞ-Çin münasibətləri dünyanın hər bir yerinə təsir etməsi baxımından aktual mahiyyət daşıyır, bu kontekstdə dünya liderlərinin də bu və ya digər ziddiyyətlərdə tutduqları mövqe olduqca vacibdir və hər iki ölkə tərəfindən yaxından izlənilir”.

Pərvanə Sultanova