525ci qəzet Abxaziyada Rusiyaya qarşı etiraz

Xaqani CƏFƏRLİ

Rusiya ilə investisiya sazişinin ratifikasiyasına qarşı etirazlar Abxaziya ilə Rusiya arasında münasibətlərin təsəvvür edildiyi kimi rəvan olmadığını üzə çıxardı.  Rusiya şirkətlərinə Abxaziya ərazisində layihələr həyata keçirmək, torpaq və daşınmaz əmlaka sahib olmaq hüququ verən sazişin bütün Abxaziyada kütləvi etirazlar doğuracağını ehtimal etmək mümkün deyildi. Abxaziya Gürcüstandan müstəqilliyini elan etdikdən sonra tamamilə Rusiyanın təsir dairəsinə keçmişdi. Hətta Gürcüstan Abxaziyanın Rusiya tərəfindən işğal edildiyini də bəyan edir. İndi isə belə görünür ki, Abxaziyada Rusiyaya münasibət Gürcüstanda olduğundan çox da fərqli deyil. Rusiya ilə investisiya sazişinin ratifikasiyasına qarşı etiraz edənlərin Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinin əməkdaşları ilə toqquşmaları, etiraz aksiyasına Abxaziyanın hər yerindən dəstək gəlməsi məsələnin ümumxalq xarakteri aldığını göstərir. Etirazların ümumxalq xarakteri aldığını göstərən digər bir məqam aksiyanın paytaxt Suxumu ilə yanaşı, bölgənin bütün ərazilərini əhatə etməsidir.

Abxaziya müxalifəti isə bölgə ərazisində çoxfunksiyalı turizm komplekslərinin tikintisini nəzərdə tutan sazişə həm də sazişin Moskvanın xeyrinə Suxumi üzərinə qoyduğu öhdəliklərə görə etiraz edir.

Abxaziya prezidenti Aslan Bjaniya respublikaya nəzarəti təmin etmək üçün kifayət qədər qüvvəsi və vasitələri olduğunu bildirsə də, etirazların kütləviliyi iqtidarı geri addım atmağa vadar edir. Məsələ ondan ibarətdir ki, etirazlarçılar Suxumu xarici aləmlə Qumistinski, Nijnequmistinski və Kodori körpülərini bağlamaqla bölgədə həyatı iflic hala sala biliblər. Buna görə də hökumət güzəştə getməyə və noyabrın 11-də saxlanılan Aslan Qvaramiya, Ömər Smir, Ramaz Dzhopua, Harri Kokai, eləcə də noyabrın 9-da saxlanılan Tengiz Aqrbanı azad etməyə məcbur olub. Bundan başqa, bu şəxslərdən üçün inzibati işlərinə xitam verilib. Daha iki fəalla bağlı məhkəməyə heç bir material təqdim olunmayıb. Abxaziya mətbuatı Almasxan Ardzinbanın həbsdən azad edildiyi haqqında məlumat yayıb.

Abxaziyada baş verənləri Moskvada da diqqət və narahatlıqla izləyirlər. Moskvada hər kəsə aydındır ki, bu etirazlar Abxaziya ərazində Rusiya sərmayəsinin genişlənməsinə, yəni bölgə üzərində Rusiyanın təsir dairəsinin artmasına qarşıdır. Rusiyanın rəsmi qurumları hələlik bu hadisələrə münasibət bildirmir. Ancaq Rusiyanın təbliğat maşını bölgəyə qarşı bir sıra qadağalar tətbiq edə bilinəcəyinə işarə edir. Buraya dövlət sektorunda çalışanlara əlavə ödənişləri və elektrik enerjisinin alınmasına görə güzəştləri ləğv edəcəyi daxildir. Rəsmi Moskva Abxaziya hakimiyyətinə bir neçə il əvvəl öz qanunvericiliyini Rusiya qanunvericiliyinə uyğunlaşdırmaq üçün götürdükləri öhdəlikləri yerinə yetirməyin vaxtı çatdığını xatırlatmaqla yanaşı, bu məsələdə israrlı olduğuna da işarə edir.

Abxaziyada isə Rusiya əleyhinə əhval-ruhiyyə qızışmaqdadır. Rusiya-Abxaziya münasibətlərini yaxından izləyən ekspertlər isə qeyd edirlər ki, Rusiya bölgənin artan tələbatını qarşılmaq imkanında deyil. Xüsusilə də, Ukraynaya qarşı müharibə başlayandan Rusiya Abxaziyanın tələblərini qarşılamaqda daha çox çətinlik çəkir. Bu isə Abxaziyanın Rusiyadan asılılığını azaldır və bölgəni yaranmış vəziyyətdən çıxış yolları axtarmağa çalışır.