700 il sonra üzə çıxan həqiqət: Tarixin ən bədbəxt əsgəri

Tarix səhifələri döyüş meydanlarında həyatını itirən saysız-hesabsız əsgərlə doludur. Lakin Şotlandiyadakı Stirlinq qalasında aşkarlanan bir skelet bəşəriyyətin şahid olduğu ən qeyri-adi və bədbəxt hadisələrdən birini sənədləşdirir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, əsrlər əvvəl, hələ 20 yaşlarının əvvəlində olan bir gəncin qalıqları Paleopatologiya Cəmiyyətinin Avropa sessiyasında təqdim edilən elmi məlumatlarla diqqət mərkəzinə düşüb.

Bradford Universitetinin mütəxəssisi doktor Co Bakberrinin rəhbərliyi ilə araşdırılan və “Skelet 150” adlandırılan bu qalıqlar tarixdə nəhəng katapult mərmisinin birbaşa hədəfi olduğu və nəticədə həyatını itirdiyi sübut edilən ilk qurban hesab olunur.

Qalanın divarlarını dağıtmaq məqsədilə hazırlanmış 100 kiloqramlıq nəhəng daş parçası divarların o tayından atıldıqda bədbəxt gəncin bədəninə dəyib. Boyu cəmi 1,57 metr olan bu əsgərin sümükləri üzərində aparılan araşdırma sümük strukturunda 160-dan çox aşkar sınıq xəttini üzə çıxarıb.

Kəllənin 61 ayrı nöqtədən çatladığı, çiyin nahiyəsində dərin ziqzaqvari sınıqların yarandığı və qabırğalarda 60-a yaxın qeyri-adi, dişli zədələnmə izinin olduğu müəyyən edilib. Mütəxəssislər bədəndə yaranan bu miqyasda dağıntının təsirini müasir dövrdə yüksək sürətli qatar qəzaları və ya onlarla metr yüksəklikdən düşmə halları ilə müqayisə edirlər.

Sümüklərin vəziyyəti əsgərin yıxılmadığını, əksinə həmin anda ayaq üstə olduğunu və ya qaçmağa çalışdığını göstərdiyi üçün yüksəkdən yıxılma ehtimalı istisna edilib.

Skelet ilk dəfə 1997-ci ildə Stirlinq qalasının kapellasının altında yerləşən doqquz ayrı məzardan birində aşkarlanıb. 1296-1304-cü illər arasında ingilislərlə şotlandlar arasında beş dəfə əl dəyişdirən qalada tapılan digər cəsədlərdə də qılınc və nizə izləri olub. Lakin “Skelet 150”dəki zədələrin miqyası əvvəlcə alimləri ciddi şəkildə təəccübləndirib.

Tarixi arxivləri araşdıran tədqiqatçılar İngiltərə kralı I Eduardın 1304-cü ildəki mühasirə zamanı “War Wolf” (“Müharibə canavarı”) adlı nəhəng katapult düzəltdirdiyini müəyyən ediblər.

Dövrün qeydlərində divarları parça kimi deşdiyi bildirilən bu nəhəng döyüş maşınından atılan daşın qala divarları əvəzinə insan bədəninə dəyməsi, tarixin ən bədbəxt qurbanının sümüklərində yaranan dəhşətli zədələrin ən məntiqli izahı hesab olunur.

Aydın