8 Mart necə yaranıb, hansı ölkələrdə qeyd olunması qadağandır?

Bakupost.az Teleqraf-a istinadən xəbər verir ki, bu günün tarixi 1908-ci ildə ABŞ-nin Nyu-York şəhərində 15 min qadın fəhlənin daha yaxşı əmək şəraiti, maaş bərabərliyi və səsvermə hüququ tələbilə keçirdiyi etiraz aksiyalarına gedib çıxır.

ABŞ-də əmək hüquqları uğrunda mübarizə aparan fəhlə qadınlar. 1909-cu il.

1910-cu ildə Danimarkanın Kopenhagen şəhərində keçirilən sosialist qadınların beynəlxalq konfransında alman fəal Klara Setkin bu günün beynəlxalq səviyyədə qeyd olunmasını təklif edib. Nəticədə, 1911-ci ildən etibarən Almaniya, Avstriya, İsveçrə və Danimarkada 8 Mart - Beynəlxalq Qadınlar Günü kimi qeyd olunmağa başladı.

Klara Setkin və Roza Lüksemburq

Bu günün rəsmi status qazanması isə SSRİ-nin təşəbbüsü ilə baş verdi. 1921-ci ildən Sovet İttifaqında 8 Mart xüsusi bayram kimi qəbul olundu və qadınların hüquqları ilə bağlı maarifləndirmə işləri aparıldı.

SSRİ-də 8 Mart mövzusunda buraxılan poçt markası

İkinci Dünya müharibəsindən sonra sosialist düşərgəsində olan digər ölkələr də bu ənənəyə qoşuldu. 1977-ci ildə isə BMT 8 Martı Beynəlxalq Qadınlar Günü kimi tanıyaraq onun qlobal səviyyədə qeyd olunmasına dəstək verdi. Bundan sonra dünyanın bir çox ölkəsində qadın haqları və gender bərabərliyi məsələlərinə daha çox diqqət ayrılmağa başladı.

Alman dilində 8 Mart plakatı. 1914-cü il.

Müasir dövrdə 8 Mart təkcə qadınlara hədiyyə vermək və onları təbrik etməklə məhdudlaşmır, həm də gender bərabərliyi, qadın hüquqları və onların sosial-siyasi həyatda daha fəal iştirakı ilə bağlı məsələlərin gündəmə gətirildiyi bir gün kimi qəbul edilir. Bir çox ölkələrdə bu gün müxtəlif aksiyalar, seminarlar və konfranslarla qeyd edilir. Xüsusilə, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə qadınların təhsil hüququ, əmək bazarında bərabər imkanlar və məişət zorakılığı ilə mübarizə kimi problemlər hələ də aktual olaraq qalır. 8 Mart, həm qadın haqları uğrunda tarixi mübarizəni xatırladan, həm də gələcək nəsillər üçün daha ədalətli bir cəmiyyət qurmağa çağıran əhəmiyyətli bir gündür.

Türkiyədə 8 mart yürüşü

8 Mart - Beynəlxalq Qadınlar Günü dünyanın əksər ölkələrində rəsmi və qeyri-rəsmi şəkildə qeyd olunur. Rusiya, Çin, Vyetnam, Belarus və Qazaxıstan kimi ölkələrdə bu gün rəsmi qeyri-iş günü elan edilib və qadınların cəmiyyətdəki roluna xüsusi diqqət ayrılır. Avropa İttifaqına üzv ölkələrin əksəriyyətində də bu bayram geniş şəkildə qeyd edilir, lakin rəsmi istirahət günü kimi qəbul olunmur. Bəzi ölkələrdə isə bu gün təkcə təbriklərlə məhdudlaşmır, qadın hüquqları və gender bərabərliyi mövzusunda ictimai tədbirlər keçirilir. Məsələn, İtaliyada və İspaniyada qadın hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı yürüşlər təşkil olunur, Fransada isə qadınların iqtisadi və siyasi hüquqları ilə bağlı mövzular gündəmə gətirilir.

İtaliyada 8 Mart yürüşü

Lakin bəzi ölkələrdə 8 Mart qeyd olunmur və ya rəsmi bayram kimi tanınmır. Səudiyyə Ərəbistanı və İran kimi bəzi İslam ölkələrində bu gün geniş miqyasda qeyd olunmur, çünki gender məsələləri və qadınların ictimai mövqeyi ilə bağlı fərqli yanaşmalar mövcuddur. ABŞ-də 8 Mart rəsmi bayram deyil, lakin hər il “Qadın Tarixi Ayı” çərçivəsində müxtəlif tədbirlər keçirilir. Əfqanıstan kimi bəzi ölkələrdə isə qadın hüquqları ilə bağlı məhdudiyyətlər olduğuna görə bu gün qeyd olunsa da, geniş miqyaslı tədbirlər təşkil edilmir. Bu cür fərqlər göstərir ki, 8 Martın qeyd olunma forması hər ölkənin siyasi və mədəni kontekstindən asılı olaraq dəyişir, lakin onun əsas mahiyyəti – qadınların hüquqlarını müdafiə etmək və cəmiyyətdəki yerini möhkəmləndirmək – universal olaraq qalır.