ABŞ ın Rumıniyada kritik minerallara marağı artır

Buxarest, 12 fevral, AZƏRTAC

Rumıniyanın nüfuzlu "Calea Europeana" nəşrində tanınmış politoloq və təhlükəsizlik məsələləri üzrə analitik Yulian Kifu tərəfindən dərc olunmuş məqalədə Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) ilə Çin arasında dərinləşən geosiyasi və geoiqtisadi rəqabət fonunda Rumıniyanın kritik minerallar sahəsində artan strateji əhəmiyyəti geniş şəkildə təhlil edilir.

AZƏRTAC-ın xəbərinə görə, müəllif vurğulayır ki, Vaşinqtonun Rumıniyaya yönələn marağı təsadüfi deyil və bu proses qlobal miqyasda kritik xammallar üzərində nəzarət uğrunda gedən mübarizənin tərkib hissəsidir.

Məqalədə qeyd olunur ki, son illərdə kritik minerallar, xüsusilə qrafit, litium, kobalt, nikel və nadir torpaq elementləri enerji keçidi, elektromobil sənayesi, müdafiə texnologiyaları və yüksək texnologiyalı istehsal üçün əsas resurslara çevrilib. Hazırda bu xammalların hasilatı və emalı üzrə qlobal bazarlarda yüksək səviyyədə konsentrasiya müşahidə olunur ki, bu da Qərb ölkələri üçün ciddi strateji risklər yaradır. Yulian Kifuya görə, Çin bu sahədə uzun müddətdir formalaşdırdığı üstün mövqedən geosiyasi təsir aləti kimi istifadə edir və ABŞ bu asılılığı azaltmaq üçün alternativ mənbələr axtarır.

Analitik yazır ki, məhz bu kontekstdə Rumıniya Avropa İttifaqının daxilində etibarlı və perspektivli tərəfdaş kimi ön plana çıxır. Ölkənin geoloji potensialı, kommunist dövründən qalan mədən infrastrukturu və Avropa bazarlarına yaxınlığı onu ABŞ üçün strateji cəhətdən cəlbedici edir. Müəllif bildirir ki, Rumıniyada kritik minerallar üzrə mümkün ikitərəfli razılaşmalar təkcə iqtisadi əməkdaşlıq deyil, həm də geosiyasi balansın yenidən qurulması baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Məqalədə vurğulanır ki, ABŞ-ın Rumıniyada kritik minerallara marağı Avropa İttifaqının ümumi xammal strategiyası ilə də uzlaşır. Avropa struktur və institutları idxaldan asılılığın azaldılması, tədarük zəncirlərinin şaxələndirilməsi və strateji muxtariyyətin gücləndirilməsini prioritet məqsəd kimi müəyyən edib. Bu baxımdan, Rumıniya təkcə milli səviyyədə deyil, həm də Avropa miqyasında mühüm rol oynaya bilər.

Yulian Kifu qeyd edir ki, kritik minerallar ətrafında formalaşan bu yeni dinamika Rumıniya üçün həm imkanlar, həm də məsuliyyətlər yaradır. Bir tərəfdən, xarici investisiyaların cəlb olunması, sənaye zəncirlərinin bərpası və yeni texnologiyaların ölkəyə daxil olması mümkün görünür. Digər tərəfdən isə resursların idarəolunması, ekoloji təhlükəsizlik və milli maraqların qorunması məsələləri strateji baxımdan diqqətlə tənzimlənməlidir.

Müəllifin fikrincə, ABŞ–Çin rəqabətinin Rumıniya üzərindən keçən bu mərhələsi ölkəni geosiyasi xəritədə daha görünən aktora çevirir. Kritik minerallar artıq yalnız iqtisadi resurs deyil, həm də siyasi təsir və strateji manevr alətinə çevrilib. Bu prosesdə Rumıniyanın düzgün balanslaşdırılmış siyasət yürütməsi onun həm Avropa İttifaqı daxilində mövqelərini möhkəmləndirə, həm də qlobal güclər arasında etibarlı tərəfdaş kimi çıxış etməsinə imkan yarada bilər.

Məqalədə vurğulanır ki, ABŞ-ın Rumıniyada kritik minerallara artan marağı təkcə ikitərəfli iqtisadi əməkdaşlıq məsələsi deyil, eyni zamanda, Çinə qarşı qlobal strateji gedişin mühüm elementidir və bu gediş Avropanın geosiyasi gələcəyində də mühüm rol oynaya bilər.

İqbal Hacıyev

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Buxarest