ABŞ İran əleyhinə sanksiyaları sərtləşdirir

Xaqani CƏFƏRLİ

Son iki həftə ərzində ABŞ Maliyyə Nazirliyi İranın neft sektoruna, o cümlədən onun "kölgə donanması" ilə əlaqəli şirkətlərə və gəmilərə qarşı iki dəfə sanksiyalar tətbiq edib. Birinci dəfə fevral ayının 25-də Birləşmiş Ştatlar neft ticarətində İrana yardım etdiyinə görə bir neçə ölkədən 30 nəfərə və bir neçə gəmiyə qarşı sanksiyalar tətbiq etmişdi. Həmin sanksiyalar Birləşmiş Ərəb Əmirliyi və Honq-Konqdan olan brokerləri, Hindistan və Çindən olan tanker operatorlarını və menecerlərini, İran Milli Neft Şirkəti və İran Neft Terminalları şirkətinin rəhbərini hədəf almışdı. ABŞ Maliyyə Nazirliyinin açıqlamasında qeyd edilirdi ki, sanksiya siyahısına daxil edilən neft tankerləri yüz milyonlarla dollar dəyərində neft daşıyır. Maliyyə naziri Skott Bessent isə sanksiyaları şərh edərkən İranın neft ticarəti zəncirinin hər bir hissəsinə çatmaq üçün əllərində olan hər vasitədən istifadə edəcəklərini bəyan etmişdi.

Martın 13-də Vaşinqton yenidən İranın neft sektorunu hədəf alan sanksiyalar tətbiq edib. Bu dəfə sanksiyaya İranın neft naziri Möhsün Paknejadı da məruz qalıb. Eyni zamanda sanksiya siyahısına İranın "kölgə donanması" gəmiləri ilə əlaqəli olan Çin və Hindistan da daxil olmaqla müxtəlif ölkələrə aid bir neçə qurum da daxildir. ABŞ Dövlət Departamenti isə İran nefti ilə əlaqəsi üç qurumu qara siyahıya salıb. Son sanksiya ilə bağlı ABŞ Maliyyə Nazirliyinin açıqlamasında deyilir ki, bu qadağalar İranın neft ixracını sıfıra endirməyə kömək edir. Belə görünür ki, Vaşinqton İran İqtisadiyatının mövcudluğunu təmin edən neft sektorunu tamamilə çökdürməyə çalışır. Məqsəd isə İranı nüvə proqramından imtinaya sövq etməkdir. Digər tərəfdən prezident Donald Tramp İranın Ali Rəhbəri Seyid Əli Xameneiyə məktub göndərərək Tehranı nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlara çağırıb. Lakin Trampın məktubunun ünvanına çatıb-çatmadığı bəlli deyil. Çünki İran tərəfindən bununla bağlı dəqiq mövqe ifadə olunmur. ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranın Ali Rəhbəri Seyid Əli Xameneiyə məktub göndərməsi ilə bağlı məlumatın yayılmasından iki həftədən artıq vaxt keçir. Bu müddətdə diplomatik məktubun ünvanına çatdırılmaması mümkün deyil. Ancaq İran tərəfi elə ifadələrdən istifadə edir ki, məktubla bağlı məsələnin nə yerdə olduğu aydın olmur. İranın Ali Rəhbərinə məktub göndərən Tramp Rusiya prezidentdən Tehranla danışıqlarda vasitəçi olmasını istəyib. Rusiya tərəfi də bu məlumatı təsdiq edib və prezident Vladimir Putinin vasitəçiliyə razı olduğunu açıqlayıb. Ancaq İran hansısa məqsədlərlə vaxtı uzatmağa çalışır. Bütün bunlar isə Trampın səbrini daşırmağa başlayıb. Buna görə də sanksiyaların sərtləşdirilməsi ilə İranın "boğulması" prosesinə start verilib. Əgər bu da nəticə verməsə, İrana qarşı hərbi əməliyyatlar qaçınılmaz olacaq.