ABŞ nin Panama Kanalı ilə bağlı iddiaları artır: münaqişə baş verəcək?

Panamanın Çinin “Bir Kəmər, Bir Yol” təşəbbüsündən çıxacağını bəyan etməsi Vaşinqton və Pekin arasında uzun müddətdir davam edən geosiyasi rəqabətin yeni mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər. ABŞ-nin regiondakı təsiri və Panama Kanalı üzərindəki strateji maraqları Pekinin iri infrastruktur layihələri ilə qarşı-qarşıya gəlirdi. 

Qərb analitikləri hesab edirlər ki, bu addım təkcə Panama ilə Çin arasında iqtisadi əməkdaşlığın zəifləməsi deyil, eyni zamanda ABŞ-nin regiondakı təsir gücünün qorunmasına yönəlmiş geosiyasi gedişdir. ABŞ son illərdə Panama Kanalının təhlükəsizliyi və idarəçiliyi ilə bağlı narahatlığını dəfələrlə ifadə edib. Çin isə bu strateji su yolunda daha çox mövqe qazanmağa çalışırdı. Panamanın qərarı, eyni zamanda, digər Latın Amerikası ölkələrinin “Bir Kəmər, Bir Yol” təşəbbüsündə qalmaq və ya onu tərk etmək barədə gələcək seçimlərinə təsir edə bilər. Çin üçün bu addım regionda nüfuzunun zəifləməsinə səbəb ola bilər, lakin Pekin hələlik rəsmi reaksiyasını açıqlamayıb.

Bəs Panamanın taleyi necə olacaq? Bundan sonrakı siyasi gedişlər hansı istiqaməti tutub? 

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən politoloq Tural İsmayılov bildirib ki, Panama ilə bağlı ABŞ-nin mesajları xeyli narahatlıq doğurur. Donald Trampın hakimiyyətə gəldiyi gündən etibarən Panama və Qrenlandiya, o cümlədən, Kanada ilə bağlı ərazi iddiaları qaldırması ölkənin siyasi kursunun necə davam edəcəyini müəyyən edir: 

"Donald Trampın hakimiyyətə gəlməsindən sonra ABŞ-nin geosiyasi kursu daha aqressiv və strateji maraqlara əsaslanan istiqamətdə dəyişməyə başladı. Panama Kanalı üzərində nəzarəti gücləndirmək cəhdi və Çinin təsirini məhdudlaşdırmaq siyasəti regiondakı balansı dəyişdirir. Qrenlandiya ilə bağlı ərazi iddiaları Arktikada resurs və hərbi üstünlük əldə etməyə yönəlmiş strategiyanın bir hissəsidir. Kanada ilə münasibətlərdə sərhəd, ticarət və təhlükəsizlik məsələləri yeni gərginliklərə səbəb olub. Bu proseslər ABŞ-nin beynəlxalq siyasətdə daha ekspansionist və müdaxiləçi xətt tutduğunu göstərir".

Tural İsmayılov: Rəsmi Vaşinqton iqtisadi sanksiyalar tətbiq edəcək, vergiləri artıracaq

Tural İsmayılovun fikrincə, ABŞ-nin bu ərazilərə birdən-birə hərbi müdaxilə etməsi məsələsi ehtimalı zəifdir: 

"Hazırda Birləşmiş Ştatların Panama kanalına görə hərbi müdaxiləyə əl atması iddiası gözlənilən addım deyil. Tramp administrasiyası çalışacaq ki, mümkün qədər iqtisadi yollara əl atsın. Bunun ilk qığılcımlarını müşahidə etməyimiz mümkündür. Onlar bu fikrin tərəfdarıdır: ABŞ Panama və Meksikada rol oynayır. Bu səbəbdən gözləyirlər ki, Panama nələrisə Amerika Birləşmiş Ştatları üçün güzəştə getsin. Buna görə də manipulyasiya texnikalarına əl atırlar. İqtisadi sanksiyaların tətbiq edilməsi, vergilərin artırılması ilə bağlı arqumentləri nəzərə alaraq demək olar ki, münaqişə və qarşıdurmaların baş tutması ehtimalı çox aşağıdır".

Əli Hüseynov