ABŞ pilotsuz müharibəyə qarşı müdafiəsizdir: Alyaskadakı sınaqlar uğursuz oldu

ABŞ Müdafiə Nazirliyinin xüsusi bölməsi ABŞ ordusunun imkanlarını təkmilləşdirmək məqsədilə təcili proqram çərçivəsində pilotsuz uçuş aparatları (PUA) istehsalçılarını cəlb edib. Alyaskada keçirilən dörd günlük təlimlər zamanı kamikadze dronların prototipləri bir sıra hədəfləri vurmaq üçün sınaqdan keçirilib. Bu zaman əsgərlər həmin dronları xüsusi elektron avadanlıqlarla dayandırmağa çalışıblar.

Qaynarinfo "The New York Times"a istinadən xəbər verie ki, bu təlimlərin məqsədi ABŞ-ın hərbi podratçıları və ordusunun pilotsuz müharibə bacarıqlarını artırmaq olsa da, eyni zamanda ABŞ-ın çoxsaylı PUA-ların istifadə olunduğu qarşıdurmalara hazır olmadığını da üzə çıxarıb.

Onlarla amerikalı hərbçi və sənaye eksperti bildirir ki, ABŞ dron istehsalı, onların tətbiqinə hazırlıq və müdafiə sistemlərinin yaradılması sahəsində Rusiya və Çindən geri qalır.

"Biz hamımız eyni şeyi bilirik: biz ABŞ ordusuna müasir müharibədə sağ qalmaq üçün lazım olan vasitələri vermirik. Əgər sabah müharibə başlasa, hər şeyimiz varmı? Xeyr. Bizim vəzifəmiz bu problemi aradan qaldırmaqdır", deyə təlimləri təşkil edən və orada sınaqdan keçirilən PUA prototiplərinin hazırlanmasına maliyyə ayıran Müdafiə İnnovasiya Bölməsinin (Defense Innovation Unit) "Autonomy Portfolio" layihəsinin meneceri Trent Emeneker bildirib.

ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset də ölkənin bu sahədə rəqiblərdən geri qaldığını etiraf edib və bu fərqi aradan qaldırmaq üçün bir sıra yeni təşəbbüs və sərmayələri açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, köhnəlmiş qaydalar və satınalma prosedurları komandirlərin dron almaq və əsgərləri onları istifadə etməyə öyrətmək imkanlarını məhdudlaşdırır.

"Rəqiblərimiz milyonlarla ucuz dron istehsal edərkən, biz bürokratiyada boğulmuşuq",  deyə Heqset vurğulayıb.

Dron sahəsində vəziyyət: ABŞ və dünya

Çinin Şençjen şəhərində yerləşən DJI şirkəti dünyada istər həvəskar, istərsə də sənaye məqsədilə istifadə olunan kommersiya dronlarının təxminən 70%-ni istehsal edir. Şirkət məhsullarını ABŞ da daxil olmaqla bir çox ölkədə satışa çıxarır və rəsmi mağazalara malikdir.

Lakin ABŞ qanunvericiliyinə əsasən, Pentaqona Çin istehsalı olan dronları almaq qadağandır. DJI dəqiq rəqəmləri açıqlamasa da, ekspertlərin fikrincə, bu şirkətin istehsal həcmi ABŞ-dakı bütün digər dron istehsalçılarının gücündən xeyli üstündür.

"DJI ildə milyonlarla dron istehsal edə bilər. Bu, ABŞ-da mümkün olan miqdardan yüz dəfə çoxdur. Heç kim ona yaxın düşə bilmir", deyə "UAS NEXUS" məsləhət şirkətinin baş direktoru Bobbi Saki bildirib.

Hazırda ABŞ-da təxminən 500 şirkət dron istehsal edir. Lakin onların ümumi illik istehsalı 100 min ədədi keçmir. Onların əksəriyyəti isə kütləvi istehsal və satış təcrübəsinə malik olmayan startaplardır.

"Bu gün hamı böyük bir hərbi dron müqaviləsi əldə edib milyardlıq çek alaraq adaya çəkilmək istəyir", deyə ABŞ Milli Dron Assosiasiyasının rəhbəri Neitan Etselbarqer bildirib. 

Assosiasiya dron texnologiyaları və onlara qarşı mübarizə sistemlərinin inkişafını təşviq edir.

Lakin Alyaskada keçirilən təlimlər göstərib ki, effektiv yerli dron sənayesi qurmaq olduqca çətindir. İlk iki gün ərzindəki sınaqlar əsasən uğursuzluqla nəticələnib. Məsələn, bir dron proqramlaşdırıldığı hədəfi yer səviyyəsində axtarıb, sonra isə onu vurmaq məqsədilə dalış edərək toqquşmaq istəyib. Ancaq hədəfdən yayınıb və təxminən 25 metr kənarda yerə çırpılıb. Digər bir cəhddə isə dron havaya qalxan kimi dalışa keçib. Növbəti sınaqda isə dağa çırpılıb.

Alyaska sınaqlarının təşkilində iştirak edən "Contact Front Technologies" şirkətindən PUA üzrə məsləhətçi Kris Bonzanini bildirib ki, ABŞ-ın Ukraynaya verdiyi bir çox dronlar döyüş şəraitində öz vəzifələrinin öhdəsindən gələ bilməyib. Buna əsas səbəb isə onların köhnə texnologiyalara əsaslanması və Rusiyanın radioelektron mübarizə vasitələrinə qarşı həssas olmasıdır.

"Ukraynada texnologiya təchiz edən şirkətlər daim döyüşçülərlə birgə olur, canlı şəkildə nə işləyir, nə işləmir -  izləyirlər", deyə Bonzanini vurğulayıb.

Ukrayna müharibə dövründə dron istehsalının mərkəzinə çevrilib, çünki oradakı əsgərlər və mühəndislər sağ qalmaq üçün bu texnologiyaları sürətlə mənimsəməyə məcbur olublar.

Aydın