“Qərb illərlə regionları parçalayaraq yeni siyasi nizam qurmağa çalışdı”

“Son onilliklərdə Qərbin xarici siyasəti əsasən müdaxilə, hakimiyyət dəyişiklikləri və resursların yenidən bölüşdürülməsi üzərində qurulub. Bu siyasətin ən ağır nəticəsi isə milyonlarla insanın doğma yurdlarını tərk etmək məcburiyyətində qalmasıdır. Liviya nümunəsi bunun ən bariz göstəricisidir: Qəddafinin devrilməsi, ölkənin vəsaitlərinin dondurulması və dövlət institutlarının sıradan çıxarılması təkcə Şimali Afrikanı deyil, bütün Aralıq dənizi hövzəsini sarsıdan miqrasiya dalğasının başlanğıc nöqtəsi oldu. Eyni senari Əfqanıstanda, Suriyada, İraq və digər Yaxın Şərq ölkələrində də tətbiq edildi və nəticədə regionda mövcud balans tamamilə dağıldı”.

Bu sözləri xalqcebhesi.az-a açıqlamasında siyasi şərhçi Əziz Əlibəyli söyləyib.

O qeyd edib ki, bu gün Afrikanın bir çox strateji ölkələrində “dövlət” adını xatırladan struktur belə qalmayıb: “Qərbin maraqlar naminə formalaşdırdığı xaos milyonlarla insanların miqrasiya yollarına düşməsinə səbəb olub. Məhz bu fonunda ABŞ-nin Dövlət katibi Marko Rubionun Qərb ölkələrinin diplomatlarına “çoxsaylı immiqrasiyanı məhdudlaşdırmaq” üçün təzyiq göstərilməsi ilə bağlı verdiyi göstəriş bir paradoksu üzə çıxarır: Problemin səbəbkarı olan Qərb indi həmin mühacirlərin axınından narahatdır. Avropa ölkələri qarşılaşdıqları demoqrafik və sosial sarsıntının əsas izahını elə öz müdaxilə siyasətlərində axtarmalıdırlar. Almaniyaya son 20 ildə gedən 15 milyon miqrantın 6 milyona yaxını müsəlman ölkələrindəki müharibə və dağıntıların nəticəsidir. Fransa isə illərdir Afrikada apardığı siyasətin nəticəsini indi öz daxilində — artan sosial gərginlik, radikallaşma və dərin siyasi parçalanma şəklində yaşayır. Eyni zamanda, ABŞ-də yığılan 30 milyon yeni miqrantın cəmi 4 milyonu müsəlmandır — bu da Qərbin “İslam radikallaşması təhlükəsi” ritorikasının real rəqəmlərlə üst-üstə düşmədiyini göstərir”.

Ə.Əlibəylinin fikirlərinə görə, bu gün Avropada artan antisemitizm, müsəlman icmalarının gettolarda qapanması, Fransada baş verən çevriliş cəhdləri, Almaniyada “paralel cəmiyyətlər”in yaranması sırf təhlükəsizlik problemi deyil — Qərbin öz yaratdığı siyasi-sosial boşluğun nəticəsidir: “Qərb illərlə regionları parçalayaraq yeni siyasi nizam qurmağa çalışdı, amma həmin siyasətin doğurduğu qaçqın axınları öz ölkələrində elə bir sosial yük yaratdı ki, nəticədə siyasi balans liberallardan sağ-millətçi qüvvələrə doğru sürətlə dəyişdi. Bugünkü hadisələrin mahiyyətini belə təsvir etmək mümkündür: qərbin dağıtdığı ölkələrdən qaçan insanlar indi məhz o dövlətlərdə yeni gərginlik dalğası yaradır. Sistemin öz yaratdığı xaosla üz-üzə qalması səbəbindən Qərbdə yeni siyasi dövr başlayır — radikallaşan sağ qüvvələr, güclənən millətçilik və “sivilizasiyaların toqquşması”nın yenidən gündəmə qayıtması. Bu dalğanın dərinliyində isə bir analogiya dayanır: yeni yəhudi qırğını ritorikası, yəni cəmiyyətin müəyyən qrupları günahkar elan etmə meyli. Bu proseslərin ortasında əsas sual budur: Qərb illərlə dağıtdığı coğrafiyaların insanlarını hansı ölkələrə yönləndirməyi düşünürdü? Miqrasiya böhranı göstərir ki, buna cavab verilməmişdi — indi isə cavabın sərt rüzgarları Avropanın öz içində əsir”.

Röya İsrafilova