ABŞ və Çin liderləri Ağ Evdəki görüşdə Rusiya Ukrayna savaşı haqda nə danışdı?..

ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Çin Lideri Si Cinpin sentyabrın 24-də Vaşinqtonda, Ağ Evdə keçirilən yüksək səviyyəli sammit çərçivəsində Rusiya-Ukrayna böhranını və qlobal təhlükəsizlik məsələlərini qapalı qapılar arxasında geniş şəkildə müzakirə ediblər.

Moderator.az xəbər verir ki, aparıcı beynəlxalq media qurumlarının məlumatlarına görə, rəsmi protokollar və dəbdəbəli ziyafətlərlə müşayiət olunan bu görüş, iki supergücün regional münaqişələrə baxışındakı mövqelərini ortaya qoyub.

Nüfuzlu dünya KİV-in ("CNN", "Reuters", "BBC", "Əl-Cəzirə"("Al Jazeera"), "Le Monde") yaydığı məlumatlar əsasında Ağ Evdəki tarixi müzakirənin əsas detallarını təqdim edirik: 

Fikir mübadiləsi və rəsmi bəyanatlar:

Çinin rəsmi dövlət xəbər agentliyi "Xinhua"-nın sentyabrın 24-də yaydığı hesabata istinadən, iki lider Ağ Evdəki rəsmi görüş zamanı regional sabitlik kontekstində Ukraynadakı vəziyyət barədə ətraflı fikir mübadiləsi aparıblar. Çin tərəfi bəyan edib ki, tərəflər qlobal böhranların həllində dialoqun vacibliyini qeyd ediblər.

"Reuters" agentliyi bildirir ki, hər iki lider Ukrayna ilə yanaşı Yaxın Şərq və Koreya yarımadasındakı gərginliyi də masaya yatırıb... 

Zelenskinin diplomatik çağırışı müstəvisində müzakirə...

"Kyiv Independent" nəşrinin 25 sentyabr rəsmi məlumatına görə, bu görüş Ukrayna üçün kritik əhəmiyyət kəsb edirdi. Belə ki, sentyabrın 22-də Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Donald Trampla görüşərkən ondan Çin liderinin Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə olan güclü iqtisadi və siyasi təsirindən sülh prosesini sürətləndirmək üçün istifadə etməsini xahiş etmişdi. Ağ Evdəki qapalı müzakirələrin əsasən Vaşinqtonun Çindən Rusiyaya hərbi-sənaye dəstəyini məhdudlaşdırmağı tələb etməsi ətrafında qurulduğu bildirilir...

"Böyük görüş" və konstruktiv diplomatiya...

Müzakirələrdən sonra mətbuata qısa açıqlama verən Donald Tramp görüşü "müasir tarixin ən böyük və məhsuldar müzakirələrindən biri" kimi xarakterizə edib. BBC-nin sammit xülasəsinə görə, Tramp və Si Cinpin bir çox beynəlxalq məsələdə, o cümlədən münaqişələrin dondurulması və strateji sabitliyin qorunmasında "ümumi anlaşmalar" əldə etdiklərini bildiriblər. Lakin beynəlxalq analitiklər hər iki tərəfin daxili auditoriyaya hesablanmış fərqli bəyanatlarla çıxış etdiyini və Ukrayna məsələsində kəskin bir ortaq bəyanatın verilmədiyini vurğulayırlar. 

Digər kritik mövzular kölgəsində Ukrayna...

"Le Monde" qəzetinin şərhinə görə, Ukrayna mövzusu sammitdə ABŞ-ın İrandakı hərbi gərginliyi, Tayvan böhranı və süni intellekt (SI) sahəsindəki texnoloji rəqabət kimi digər qlobal problemlərlə paralel müzakirə olunub. ABŞ rəsmiləri Çinin həm İran, həm də Rusiya ilə olan ticarət əlaqələrinin Qərbin təhlükəsizlik maraqlarına təsirini Trampın Si Cinpin qarşısında xüsusi "qırmızı xətt" kimi qoyduğunu qeyd edirlər.

Nəticə olaraq, demək olar ki, Ağ Ev sammiti Rusiya-Ukrayna müharibəsinin dayandırılması istiqamətində Vaşinqton və Pekinin bir-birinin mövqelərini test etdiyi strateji bir mərhələ olub, lakin rəsmi müstəvidə hələlik yekun sülh planı barədə rəsmi razılaşma elan edilməyib...

S.Laçın