Ağ maral düzənliyi Bir xalqın epik yaddaşı

Bu gün tanınmış Çin yazıçısı Çen Zhounqşinin anım günüdür.

Kulis.az onun məşhur "Ağ maral düzənliyi" romanı haqqında materialı təqdim edir.

Çin ədəbiyyatının görkəmli nümunələrindən biri hesab olunan, Çen Zhounqşi tərəfindən 1993-cü ildə qələmə alınmış "Ağ maral düzənliyi", sadəcə bir roman deyil, bütöv bir xalqın taleyini, sarsıntılarını və dirçəlişini özündə cəm edən epik bir salnamədir. 1911-ci il Sinxay inqilabından başlayaraq 1949-cu ilə qədər olan dövrü əhatə edən əsər, Şensi əyalətindəki münbit torpaqlar üzərində qurulmuş bir cəmiyyətin daxili dünyasına güzgü tutur.

Romanın strukturu Bay və Lu ailələri arasındakı mürəkkəb münasibətlər üzərində qurulmuşdur. Bay Ciaxuanın rəhbərlik etdiyi Bay ailəsi ənənəvi konfusiçilik dəyərlərini, mənəvi dürüstlük və torpağa bağlılıq prinsiplərini təmsil edir. Digər tərəfdən Lu ailəsi, dəyişən zamanın gətirdiyi yeni siyasi və sosial cərəyanlara daha tez uyğunlaşan, lakin bu yolda tez-tez mənəvi aşınmalara məruz qalan tərəfdir. Bu iki nəslin qarşıdurması, əslində Çin cəmiyyətindəki köhnə ilə yeninin, feodal qaydalarla inqilabçı ideyaların toqquşmasının kiçik bir modelidir.

Müəllif romanı yazarkən tarixi faktlarla bədii təxəyyülü elə bir məharətlə sintez etmişdir ki, oxucu özünü hadisələrin mərkəzində hiss edir. İmperiyanın çöküşü, Varlılar və Kasıblar birliyi hərəkatı, Yapon işğalı və Kommunist Partiyası ilə Qomindan arasındakı vətəndaş müharibəsi personajların taleyini kökündən dəyişir. Lakin Çen Zhounqşinin ustalığı ondadır ki, o, bu böyük siyasi hadisələri yuxarıdan deyil, sadə kəndli ailələrinin gündəlik həyatı, ağrıları və ümidləri prizmasından təqdim edir.

"Ağ maral düzənliyi"ndə qadın obrazları, xüsusilə Tian Siao-e, əsərin ən təsirli və mübahisəli tərəflərini təşkil edir. Patriarxal sistemin qurbanı olan, lakin öz ehtirasları və azadlıq axtarışı ilə bu sistemə meydan oxuyan Tian Siao-e obrazı, cəmiyyətin ikiüzlülüyünü ifşa edir. Onun faciəvi ölümü və sonradan düzənliyə gətirdiyi "lənət", əslində xalqın vicdanının və basdırılmış arzularının simvolik qiyamıdır.

Çen Zhounqşi bu əsərində xəlqi bir dilə üstünlük vermişdir. O, akademik dildən qaçaraq Şensi bölgəsinin ruhunu, kəndli ləhcəsini və torpağın qoxusunu mətndə canlandırmışdır. Əsər boyu hiss olunan "Ağ Maral" mifi, xalqın saflığa, ədalətə və dinc bir həyata olan sonsuz inamını təmsil edir. Roman bitdikdə oxucu anlayır ki, bütün müharibələr və inqilablar keçicidir; daimi olan isə torpaq və insan ruhunun sarsılmazlığıdır.

"Ağ maral düzənliyi" sadəcə bir Çin romanı deyil, bəşəri duyğuların və tarixi dərslərin ehtiva olunduğu dünya səviyyəli bir şah əsərdir.

O, hər bir oxucuya öz daxili düzənliyindəki "ağ maralı" tapmağa və qorumağa çağırış edir. Bu romanı oxumaq, tarixin tozlu səhifələrində insanlığın heç vaxt ölməyən ümidini kəşf etmək deməkdir.