Ağıllı adam heç vaxt evlənməz Epikurun fikri niyə hələ də aktualdır?

Müasir dövrdə nikah və həyat tərzi ilə bağlı müzakirələrdən çox əvvəl qədim yunan filosofları artıq belə bir sual üzərində düşünürdülər. Ömürlük öhdəliklər insana həqiqətən daxili rahatlıq gətirirmi, yoxsa həyatı daha da mürəkkəbləşdirirmi?

Nikahla bağlı ən çox müzakirə olunan fikirlərdən birini qədim yunan filosofu Epikur irəli sürüb. Ona aid edilən məşhur fikrə görə, nikah çox da faydalı hesab olunmur və müdrik insan heç vaxt evlənməz.

Sitatın müxtəlif şərhləri

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, bu fikrin mənası çox vaxt Epikurun daha geniş fəlsəfəsi ilə əlaqələndirilir.

Filosof insanların lazımsız istəkləri azaltmasını və daxili sakitliyi poza biləcək narahatlıqlardan uzaq durmasını tövsiyə edirdi. Bu baxımdan nikah belə bir sual prizmasından qiymətləndirilirdi: ailə qurmaq insanın mənəvi rahatlığını artırır, yoxsa emosional, maliyyə və sosial məsuliyyətlər yaradaraq sadə və sakit həyatı çətinləşdirir?

Bununla yanaşı, sitatın başqa tərcümələrində daha fərqli yanaşma təqdim olunur. Həmin şərhlərə görə, Epikur müdrik insana evlilikdən və uşaq böyütməkdən uzaq durmağı tövsiyə etsə də, xüsusi hallarda və fərdi həyat şəraitindən asılı olaraq nikahın mümkün olduğunu da qəbul edib.

Başqa sözlə, bəzi izahlar nikaha daha sərt münasibət göstərdiyi halda, digərləri şəxsi vəziyyətə uyğun çevik yanaşmanı mümkün sayır.

Müasir akademik yanaşmalara görə isə Epikur nikahın tam əleyhdarı olmayıb. Əksinə, ehtimal olunur ki, o, müdrik insanın həyat şəraiti uyğun olduğu halda ailə qurmasını və övlad sahibi olmasını qəbul edilən seçim hesab edib. Bu interpretasiyada əsas vurğu qəti qadağaya deyil, praktik düşüncəyə verilir.

Epikur və onun təlimi haqqında

Eramızdan əvvəl 341-270-ci illərdə yaşamış Epikur epikureizm fəlsəfi məktəbinin əsasını qoyub. O, insanlara yaxın dostların əhatəsində, özünə yetən həyat sürməyi, başqalarının təsdiqindən və maddi nemətlərdən həddindən artıq asılı olmamağı tövsiyə edirdi.

Bununla belə, Epikurun təlimləri haqqında bildiklərimizin böyük hissəsi sonrakı mənbələrə əsaslanır. Çünki onun orijinal əsərlərinin əksəriyyəti zamanla itib.

Bundan əvvəl sosial şəbəkələrdə ispaniyalıların bir məsəli də geniş yayılmışdı: Qadına edə bilməyəcəyini söyləmək, əslində ona bunu edə biləcəyini deməkdir. Bu ifadə tənqid və məhdudiyyətlərin bəzən insanı dayandırmaq əvəzinə daha da motivasiya etdiyini izah edən nümunə kimi təqdim olunur.