Aİ Kiyevi 1,5 milyard avrodan məhrum edir...

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Qərbin ciddi təzyiqləri üz-üzə qalıb. Belə ki, Avropa İttifaqı Zelenskinin antikorrupsiya xidmətlərinə qarşı təzyiqləri fonunda Ukrayna üçün ayırdığı yardımın bir hissəsini dayandırıb. “The New York Times” (NYT) qəzetinin məlumatına görə, Zelenskinin korrupsiya ilə mübarizəyə yanaşması Ukraynada hökumət əleyhinə etirazlarla qarşılanıb və bu, Avropa İttifaqının Kiyevə ayırdığı maliyyə yardımının səngiməsinə səbəb ola bilər. Qəzetin məlumatında bildirilir ki, Aİ Kiyevə nəzərdə tutulan 4,5 milyard avroluq yardımın 1,5 milyard avrosunun kəsilməsi barədə qərar qəbul edib - Vəsaitin ayrılması yaxşı idarəetmə standartlarına nail olmaqdan asılıdır və bu vəsait hərbi satınalmalar üçün istifadə oluna bilməz. Qəzet qeyd edib ki, Ukraynanın dövlət başçısı son addımlarından geri çəkilərsə, maliyyələşdirmə bərpa oluna bilər. Nəşr, həmçinin xatırladıb ki, Aİ  bu yardım mexanizmini - Ukraynaya Yardım Fondunu keçən il yaradıb və müharibənin vurduğu ziyanı aradan qaldırmaq və ölkəni Aİ-yə üzv olmağa hazırlamaq üçün üç il ərzində 50 milyard avro ayırmağı vəd edib. Avropa Komissiyasının sözçüsü Guillaume Mercier bildirib ki, Ukrayna 16 meyardan üçünə əməl etməməsinə, o cümlədən ixtisaslaşdırılmış antikorrupsiya məhkəməsinə hakimlər təyin etməməsinə baxmayaraq, iyun ayında vəsait tələb edib. Ukrayna hakimiyyətinin antikorrupsiya agentliklərinə qarşı atdığı addımlara etiraz edən xarici liderlər arasında Böyük Britaniyanın baş naziri Kir Starmer də olub - o, Zelenskiyə zəng edərək məsələni müzakirə edib.
Qeyd edək ki, iyunun 22-də Ukrayna Parlamenti - Ali Rada  Ukrayna Milli Antikorrupsiya Bürosunun (NABU) və Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə üzrə İxtisaslaşdırılmış Prokurorluğunun (SAPO) bütün müstəqilliyini faktiki olaraq aradan qaldıran qanun layihəsini dəstəkləyib. Zelenski daha sonra qanun layihəsini imzalayıb. Bu qanun layihəsinə görə, hər iki strukturun səlahiyyətləri birbaşa Baş Prokurorluğa verilir.

Zelenski geri çəkildi

Zelenskinin antikorrupsiya ilə bağlı qanun layihəsinə imza atmasından sonra Ukraynanın bir çox şəhərlərində genişmiqyaslı etirazlar baş qaldırdı. Bir sıra qeyri-hökumət təşkilatları, o cümlədən müxalif siyasi partiyalar belə bir qanun layihəsini qəbuledilməz hesab edirlər. Daxili təzyiqlərlə yanaşı, Zelenski üzərində xarici təzyiqlər də artmaqdadır - Avropa İttifaqının yüksək səviyyəli rəsmiləri Zelenskini bu qərarından geri çəkilməyə çağırıblar. “Bloomberg” agentliyinin məsələ ilə bağlı məqaləsində qeyd olunur ki, Zelenski prezident kimi vəzifəsini icra etmək istəyirsə, bu qərarını ləğv etməlidir Çünki, korrupsiyaya qarşı bu cür mübarizə üsulları Zelenskinin qəhrəmanlıq imicini sarsıda bilər. Agentlik, həmçinin xatırladıb ki, Ukrayna prezidentinin reytinqi təxminən 25 faizə düşüb.  Britaniyanın “Financial Times” qəzeti yazıb ki, Qərb dövlətləri Zelenskinin Ukraynanın antikorrupsiya agentliklərinə qarşı hərəkətlərinə görə ondan çox məyus olublar. Təbii ki, bütün bunların fonunda  - daxili və xarici təzyiqlər nəticəsində Zelenski hakimiyyəti geri çəkilmək məcburiyyətində oldu. Artıq Ukrayna parlamentində NABU-ya və SAP-a müstəqilliyin qaytarılmasını nəzərdə tutan qanun layihəsini qeydə alıblar. Ali Radanın komitə rəhbəri Yaroslav Yurçişin yerli mətbuata açıqlamasında bildirib ki, müxtəlif fraksiyalardan olan 48 deputatın imzası ilə NABU və SAP-a müstəqilliyin qaytarılması haqqında qanun layihəsi
yaxın günlərdə səsverməyə çıxarılacaq.  

Qanun layihəsinin pərdəarxası

The New York Times, “Bloomberg” və “Financial Times” - dən fərqli olaraq, bəzi Qərb KİV-lərində ciddi əks-səda doğuran qanun layihəsi ilə bağlı maraqlı fikirlər səsləndirilir. Həmin KİV-lər bəzi Qərb ekspertlərinin fikirlərinə istinadən bildiriblər ki, Zelenski ABŞ Prezidenti Donald Trampın çağırışından sonra belə bir addım atmağa məcbur olub - Ağ Evin rəhbəri rəsmi Kiyevə Bayden administrasiyası dövründə Ukraynaya verilən 350 milyard yardımın haraya xərclənməsi barədə hesabatın hazırlanmasını tələb edir. Sözsüz ki, ABŞ prezidenti hər bir tələbində ciddidir. Kiyevdən müəyyən müddət ərzində cavabın verilməsini gözləyir. Ekspertlərin sözlərinə görə, Zelenski də bu problemi həll etmək üçün müxtəlif yolları nəzərdən keçirib - sonda isə bu cür qanun layihəsini Ali Radanın müzakirəsinə çıxarıb. Onlar belə bir fikir yürüdüblər ki, Zelenski hakimiyyəti belə bir hesabatın hazırlanmasını Milli Antikorrupsiya Bürosuna və Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə üzrə İxtisaslaşdırılmış Prokurorluğa etibar etməyib - bu hesabatın birbaşa Baş prokurorluq tərəfindən icra olunmasını istəyib. Ona görə ki, Tramp administrasiyası dəqiq rəqəmlər üzərində hesabatın hazırlanmasını tələb edir. Hazırda Zelenski çıxılmaz bir vəziyyətdədir. Həm Trampın tələbi üzrə Bayden administrasiyası dövründə Ukraynaya verilən maliyyə yardımının hansı istiqamətlərə xərclənməsi barədə hesabatın hazırlanmasını təmin etməli, həm də Avropa İttifaqının çağırışlarını əməl etməlidir - şübhəsiz ki, bu gün Aİ-nin maliyyə yardımları Ukrayna üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Kiyev Aİ-nin iqtisadi və maliyyə yardımlarından məhrum olmaq istəmir.

Yunis ABDULLAYEV