Icma.az
close
up
RU
Alim ətirli şamların təhlükəsi barədə xəbərdarlıq ETDİ

Alim ətirli şamların təhlükəsi barədə xəbərdarlıq ETDİ

Icma.az, Redaktor.az portalına istinadən məlumat yayır.

Yanan şamlar havaya çoxlu sayda ultrakiçik hissəciklər və kimyəvi birləşmələr buraxır. Bu maddələr ağciyərlərin dərin qatlarına qədər nüfuz edə bilər və iltihab prosesləri, eləcə də bəzi xəstəliklərin, o cümlədən xərçəngin yaranma riskinin artması ilə əlaqələndirilir.

Redaktor.az xəbər verir ki, bu barədə Orhus Universitetinin ictimai səhiyyə üzrə postdoktor tədqiqatçısı Karin Laursen "The Conversation" nəşrinə açıqlamasında bildirib.

Araşdırma zamanı alimlər qapalı məkanda havanın keyfiyyətinə müxtəlif proseslərin necə təsir etdiyini müqayisə ediblər. Bunun üçün xüsusi mikroiqlimə nəzarət edilən kameralar istifadə olunub və şamların yanması ilə, məsələn, sobada ətin bişirilməsi kimi proseslər müqayisə edilib. Nəticələr göstərib ki, hər iki halda havaya çoxlu miqdarda çirkləndirici hissəciklər yayılır, lakin şam istifadə edilən zaman onların konsentrasiyası daha yüksək olur.

Bundan əlavə, şamlardan ayrılan hissəciklərin ölçüsü daha kiçikdir. Yemək hazırlanarkən yaranan hissəciklərin ölçüsü təxminən 80 nanometr olduğu halda, şam yanarkən yaranan hissəciklər təxminən 7–8 nanometr təşkil edir. Bu qədər kiçik hissəciklər nəfəs yollarına daha asan daxil olur və ağciyərlərin dərin hissələrinə qədər çata bilir. Tədqiqatçıların sözlərinə görə, bu hissəciklər ağciyərlərdə qaz mübadiləsinin baş verdiyi ən kiçik strukturlar – alveollara qədər çata və daha sonra qan dövranına daxil ola bilər. Qan vasitəsilə isə onlar orqanizmə yayılaraq ürək və beyin kimi vacib orqanlara da çatır.

Hava nümunələrində qurumla yanaşı, azot dioksidi və polisiklik aromatik karbohidrogenlər kimi digər maddələr də aşkar olunub. Bu birləşmələr iltihabi proseslər və bəzi xəstəliklərin, o cümlədən xərçəngin riskinin artması ilə əlaqələndirilir. Alimlər qeyd edirlər ki, şamların yaratdığı hissəciklərin ölçüsü və kimyəvi tərkibi bir çox cəhətdən dizel mühərriklərinin egzoz qazlarının yaratdığı çirklənməyə bənzəyir. Bu cür çirklənmə isə ürək-damar və ağciyər xəstəliklərinin artan riski ilə əlaqələndirilir.

Mütəxəssislər qapalı məkanda havanın keyfiyyətinə mənfi təsiri azaltmaq üçün şamların daha az yandırılmasını, eyni vaxtda çox sayda şamdan istifadə edilməməsini və bundan sonra otağın mütləq havalandırılmasını tövsiyə edirlər. Bundan əlavə, tənəffüs sistemi xəstəlikləri olan insanların yanında şam yandırmaq məsləhət görülmür.

Nuriyyə NATİQQIZI

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:161
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 10 Mart 2026 17:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see337

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see313

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see310

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see276

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see272

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see268

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see257

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see253

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see193

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri