Alimlər canlı hüceyrələrdən biokompüter yaradırlar

Bakı, 6 oktyabr, AZƏRTAC

İsveçrə alimləri canlı hüceyrələrdən biokompüter istehsal etməyə çalışırlar.

AZƏRTAC tədqiqatla bağlı dərc edilən hesabata istinadla xəbər verir ki, alimlərdən ibarət qrup daha az enerji sərf edərək süni intellekti təkrarlayan canlı serverlərlə dolu data mərkəzləri yaratmaq üzərində işləyir. Səylər tədqiqatçıların proqram və aparatla yanaşı, hesablama dünyasında yeni komponent olan “yaş proqramı” adlandırdıqları prosesə yol açır.

Tədqiqatlara rəhbərlik edən “FinalSpark” laboratoriyasının həmtəsisçisi Fred Cordan bildirib: “Mən kiçik bir maşın kimi bir neyrondan istifadə edəcəyəm" deməyə başlayanda, bu, beynimizə fərqli bir baxış verir və kim olduğumuzu şübhə altına alır”. O etiraf edib ki, “biokompüter” ideyası çoxları üçün qəribə görünə bilər və onun mahiyyətində elmi fantastikadan doğan bir konsepsiya var.

Hesabatda deyilir ki, insanın dəri hüceyrələrindən kök hüceyrələrin əldə edilməsi “FinalSpark”ın biokompüterin neyronlarında öyrənməni işə salmaq kimi böyük məqsədinə doğru ilk addımdır. Beləliklə, onlar verilən tapşırıqları yerinə yetirə biləcəklər. Sertifikatlı provayderlərdən alınan dəri hüceyrələri canlı kök hüceyrələrə çevrilir və daha sonra “orqanoidlər” kimi tanınan kiçik laboratoriyada yetişdirilmiş beyinə bənzər sferaya çevrilir. Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, orqanoid insan beynindən çox daha az mürəkkəb olsa da, əsas struktur bloklarını paylaşır. Bir neçə ay çəkə bilən prosesdən sonra orqanoidlər elektrodlara birləşdirilir və sadə klaviatura əmrlərinə cavab vermələri xahiş olunur. Bir orqanoid elektrik siqnalı aldıqda, kompüter ekranındakı EEG izinə bənzəyən hərəkətli bir qrafikdə kiçik bir fəaliyyət sıçrayışı görünür. Beləliklə, nəticələr kompüterdə qeydə alınmaqla, elektrik siqnallarının ötürülməsi və qəbulu yoxlanıla bilər. Elektrik stimullarını izləmək və cavabsız suallara cavab verməkdə məqsəd canlı hüceyrə əsaslı kompüterlərin öyrənmə qabiliyyətini və komanda-cavab sistemlərini inkişaf etdirməkdir. Bu, süni intellekt əsaslı bir prosesdir.

Hesabatda qeyd edildiyi kimi, biokompüter üçün ən böyük cavabsız suallardan biri onun enerji mənbəyinin nə olacağıdır. Adi bir kompüter sadəcə enerji təchizatı ilə işlək vəziyyətdə saxlanıla bilsə də, özünü qidalandırmaq üçün zəruri qan damarları olmayan biokompüter üçün vəziyyət tamamilə fərqlidir. Hazırda alimlər bu çətin problem üzərində iş aparırlar.