Alimlər ən sürətli istilik “tutucusu” yaratdılar...

...Smartfonlarımızdakı kameraların əksəriyyəti yarımkeçiricilərdən istifadə edir.

SİA xəbər verir ki, NV-nin məlumatına görə, onlar insan gözünün görə biləcəyini yaxşı görürlər, lakin daha geniş spektr üçün uyğundurlar.

Bu məqsədlə adətən istilik (piroelektrik) detektorlarından istifadə olunur.

Amma bir problem var idi: belə bir sensorun reaksiya verməsi üçün onun "qızması" lazım idi.

Bildiyimiz kimi, istilik yavaş hərəkət edir. Buna görə də, bu cür cihazlar həmişə böyük və çətin olub.

Professor Maiken Mikkelsen izah edir ki, “...Kommersiya detektorları adətən çox yavaş olur, çünki onlar çoxlu işıq və ya qalın udma təbəqəsi tələb edirlər.”

Lakin onun komandası, demək olar ki, mükəmməl işıq udma təbəqələrini ultra nazik materiallarla birləşdirərək fizika qanunlarını aşmağın bir yolunu tapdı.

Nəticə? Sürət minlərlə dəfə artıb. Uğurlarının sirri metasəth adlanan bir quruluşdadır: gümüş nanokublar qızıl təbəqədən cəmi 10 nanometr yuxarıda şəffaf bir təbəqəyə yerləşdirilib. İşıq belə bir kubun üzərinə düşəndə, gümüşdəki elektronları həyəcanlandırır və enerjini tutur.

Bu fenomen plazmonika adlanır. Belə inanılmaz səmərəlilik sayəsində alimlərə bu "tələyə salınmış" işığı dərhal elektrik siqnalına çevirmək üçün yalnız kiçik bir aktiv material təbəqəsi lazım idi.

Komanda nəticələri ilk dəfə görəndə gözlərinə inana bilməyiblər. İstilik detektorları tərifinə görə yavaş idi, lakin bu detektor silikon sistemlərinin sürətində işləyirdi.

Bu, sadəcə elmi ictimaiyyətdəki bütün stereotipləri dağıtdı. Aspirant Yunseo Şin bu ideyanı təkmilləşdirmək üçün illərlə vaxt sərf etdi.

O, səth formasını düzbucaqlıdan dairəviyə dəyişdirdi (bu, siqnal yolunu qısaltdı) və oxuma sxemlərini təkmilləşdirdi. Cihazın sürətini ölçmək üçün hətta standart avadanlıqlar sensorla ayaqlaşa bilmədiyi üçün lazerlərlə öz eksperimental qurğusunu hazırlamalı oldu.

Detektor 2,8 GHz-ə qədər tezliklərdə işləyir.

Müqayisə üçün, ənənəvi istilik sensorları mikrosaniyə diapazonunda işləyir. Yeni inkişaf yüzlərlə, bəlkə də minlərlə dəfə daha sürətlidir.

Əli Babayev