Alimlər xərçəngin yayılmasına təsir edə biləcək qidanı açıqladı

Kimyaterapiyadan sonra bəzi xərçəng hüceyrələri sağ qalaraq qocalmış hüceyrə vəziyyətinə keçə bilir. Lakin onlar tam fəaliyyətsiz qalmır, metabolik aktivliyini davam etdirərək şişin ətrafındakı mühitə təsir edən müxtəlif molekullar ifraz edirlər. Yeni araşdırma belə siqnallardan birinin adi fruktoza ola biləcəyini göstərib.

Lent.az xəbər verir ki, alimlər fruktozanın kimyaterapiyadan sonra bəzi xərçəng hüceyrələrinin davranışına və yayılmasına təsir göstərə biləcəyini müəyyənləşdiriblər.

Filadelfiyadakı Vistar İnstitutunun molekulyar bioloqu Eydan Koul bildirib ki, tədqiqat qida maddəsinin bu halda fruktozanın xərçəng hüceyrələrinə təsir edən siqnallardan biri kimi çıxış edə biləcəyini göstərən ilk araşdırmalardan biridir. Tədqiqat zamanı alimlər əsasən yumurtalıq xərçəngi hüceyrələri üzərində çalışıblar. Laboratoriya şəraitində hüceyrələr sisplatin preparatının təsirinə məruz qoyulub. Daha sonra kimyaterapiyadan sonra qocalmış vəziyyətə keçən hüceyrələrin ətraf mühitə hansı maddələri ifraz etdiyi araşdırılıb. Məlum olub ki, bu hüceyrələrin ifraz etdiyi maddələr digər xərçəng hüceyrələrinin daha sürətlə çoxalmasına səbəb olmayıb. Bunun əvəzinə hüceyrələr arasındakı əlaqə zəifləyib və onların şişəbənzər strukturlardan ayrılması asanlaşıb. Bu isə metastaz prosesinin başlanğıc mərhələlərindən biri hesab olunur.

Sonrakı analizlər alimlərin diqqətini fruktozaya yönəldib. Qocalmış xərçəng hüceyrələrinin qlükozanı istehlak etdiyi, eyni zamanda ətraf mühitə daha çox fruktoza buraxdığı müəyyənləşdirilib. Təcrübələr zamanı normal mühitə orqanizmdə rast gəlinə biləcək miqdarda fruktoza əlavə edildikdə xərçəng hüceyrələrinin bir-birindən ayrılması prosesi təkrarlanıb. Qlükozanın səviyyəsinin bərpası isə bu təsiri əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Alimlərin fikrincə, fruktoza hüceyrələrin enerji istehsalında mühüm rol oynayan mitoxondrilərin metabolizminə təsir göstərərək xolesterin istehsalını azalda bilər. Xolesterin hüceyrə membranlarının sabitliyində və hüceyrələrin bir-birinə bağlı qalmasında rol oynadığından onun azalması xərçəng hüceyrələrinin ayrılmasını asanlaşdıra bilər.

Nəticələr siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə də müşahidə olunub. Yüksək miqdarda fruktoza verilən heyvanlarda metastazların daha güclü olduğu bildirilib. Xərçəng hüceyrələrinin fruktozanı parçalama qabiliyyəti bloklandıqda isə hərəkətli hüceyrələrin sayı azalıb. Bununla belə, alimlər mühüm xəbərdarlıq edirlər: araşdırmanın nəticələri əsasən hüceyrələr və heyvanlar üzərində aparılan təcrübələrə əsaslanır. Buna görə də nəticələri “fruktoza insanlarda metastaz yaradır” kimi qiymətləndirmək düzgün deyil.

Araşdırma xüsusilə yüksək fruktozalı qarğıdalı siropu və əlavə şəkərlərin geniş istifadə edildiyi dövrdə fruktozanın xərçəng müalicəsindən sonrakı proseslərdə hansı rol oynaya biləcəyinin daha geniş öyrənilməsinə ehtiyac olduğunu göstərir. Tədqiqatçılar gələcəkdə kimyaterapiyadan sonra qalmış qocalmış hüceyrələri hədəfə alan müalicələrin uyğun qidalanma strategiyaları ilə birlikdə tətbiq edilməsinin mümkün olub-olmadığını araşdırmağı təklif edirlər. Lakin xərçəng xəstələrinin bu ilkin nəticələrə əsaslanaraq özbaşına fruktozanı və ya meyvələri qida rasionundan çıxarması tövsiyə edilmir. Qidalanmada hər hansı ciddi dəyişiklik müalicəni aparan həkim və müvafiq mütəxəssislə məsləhətləşdirilməlidir.