Alla Axundova kimdir? “Şərikli çörək”lə tarix yazan ssenarist

Xəbər verdiyimiz kimi, Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı laureatı, Əməkdar incəsənət xadimi, şair, ssenarist və tərcüməçi Alla Axundova vəfat edib. Onun ölüm xəbərini Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Moskva bölməsinin sədri Abuzər Bağırov açıqlayıb.

Lent.az Alla Axundovanın bioqrafiyasını təqdim edir:

Alla Axundova nə vaxt və harada anadan olub?

Alla Nuru qızı Axundova 27 oktyabr 1939-cu ildə Moskvada sadə ailədə anadan olub. Atası əslən Azərbaycanın Şahbuz rayonundan idi və yol mühəndisi kimi Moskvada və Azərbaycanda müxtəlif vəzifələrdə çalışıb.

Alla Axundova harada təhsil alıb?

O, 1964-cü ildə Moskvada Maksim Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunu bitirib. 1967-ci ildə isə Ali ssenari və rejissorluq kurslarının ssenari bölməsində təhsilini başa vurub.

Alla Axundova yaradıcılığa necə başlayıb?

Onun ilk şeirləri 1957-ci ildə “Moskovski komsomolets” qəzetində dərc olunub. Sonrakı illərdə şair, nasir, dramaturq, tərcüməçi və ssenarist kimi geniş yaradıcılıq fəaliyyəti göstərib. Alla Axundovanın 30-dan çox orijinal şeir və nəsr kitabının müəllifi olduğu bildirilir.

Alla Axundova hansı məşhur filmlərin ssenarisini yazıb?

Azərbaycan tamaşaçısının yaxşı tanıdığı “Şərikli çörək” filminin ssenari müəllifi Alla Axundovadır. Onun ssenariləri əsasında “Alma almaya bənzər”, “Yaşayın, qızlar”, “Avtomobil, skripka və it” və başqa filmlər də çəkilib. Ümumilikdə onun ssenariləri əsasında SSRİ-nin müxtəlif kinostudiyalarında bədii və animasiya filmləri ekranlaşdırılıb.

“Şərikli çörək” Alla Axundovaya hansı mükafatı qazandırıb?

Alla Axundova “Şərikli çörək” filminin ssenarisinə görə Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatına layiq görülüb. Mənbələrdə mükafatın ili ilə bağlı 1970 və 1971 kimi fərqli məlumatlar göstərilir.

Alla Axundova hansı məşhur Azərbaycan əsərlərini tərcümə edib?

Onun yaradıcılığının mühüm hissəsini Azərbaycan ədəbiyyatının rus dilinə tərcüməsi təşkil edib. Alla Axundova Mirzə Ələkbər Sabir, Abbas Səhhət, Abdulla Şaiq, Rəsul Rza, Nigar Rəfibəyli, Nəbi Xəzri, Bəxtiyar Vahabzadə, Fikrət Qoca və başqa Azərbaycan şairlərinin əsərlərini rus dilinə çevirib.

O, həmçinin Azərbaycan və ümumtürk ədəbi irsinin ən qiymətli abidələrindən olan “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanını rus dilinə tərcümə edib. Bundan başqa, türk, ərəb, gürcü, özbək, başqırd və digər xalqların ədəbiyyatından tərcümələr edib.

Anna Axmatova Alla Axundova haqqında nə deyib?

Alla Axundovanın “Hələ payız deyil” (“Еще не осень”) şeiri məşhur rus şairi Anna Axmatovanın diqqətini çəkib və onun təqdirini qazanıb. Axundovanın şeirləri sonralar ingilis, fransız, rumın, yapon, Azərbaycan və başqa dillərə tərcümə olunub.

Alla Axundovanın hansı kitabları var?

Onun “Ağ işıq”, “Bazar günü bağı”, “Pillələr”, “Mənzərəli açıqcalar”, “Şən atlar”, “Baltasız odunçu”, “Moskva panoraması”, “Niyə belə olur?”, “Həvvanın sözü”, “Quş”, “Karnaval” kimi şeir kitabları çap olunub. “Şərikli çörək” və “Sifət ifadəsi” isə nəsr əsərləri sırasındadır.

Alla Axundova hansı fəxri adlara layiq görülüb?

Alla Axundova Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı laureatı olub. 1988-ci ildə ona Azərbaycan SSR Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı verilib. O, həmçinin 2000-ci illərdən Azərbaycan Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü idi.

Alla Axundova Azərbaycan mədəniyyətində hansı iz qoyub?

Moskvada doğulub rus dilində yazmasına baxmayaraq, Alla Axundovanın yaradıcılığının böyük hissəsi Azərbaycanla bağlı olub. O, həm Azərbaycan kinosunun yadda qalan ekran əsərlərinin ssenaristi, həm də Azərbaycan ədəbiyyatını rusdilli oxucuya çatdıran məhsuldar tərcüməçilərdən biri kimi tanınıb.