Almazın yeni sirri açıldı: alimlər ondan elektrik enerjisi əldə etdilər
Xalq qazeti saytına istinadən Icma.az xəbər verir.
Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti
Alimlər almazın yalnız sərtliyi və davamlılığı ilə deyil, həm də elektrik enerjisi yaratmaq qabiliyyəti ilə bağlı uzun illər mövcud olmuş elmi təsəvvürləri dəyişdirən nəticə əldə ediblər.
Honq-Konq Universitetinin alimlərinin apardığı yeni tədqiqat göstərib ki, olduqca nazik və elastik almaz membranları mexaniki təsirə məruz qaldıqda elektrik gərginliyi yarada bilir. Araşdırma “Elm Nailiyyətləri” (“Science Advances”) jurnalında dərc olunub.
Tədqiqatın müəllifləri Jixiang Jing, Bicong Wang, Yumeng Luo və digər alimlərdir. Məqalənin adı “Polikristal almaz membranlarında pyezoelektrik effektin üzə çıxarılması”dır.
Bu nəticə elm dünyasında xüsusi maraq doğurur. Çünki almaz uzun müddət pyezoelektrik material hesab edilməyib. Pyezoelektrik effekt bəzi materialların mexaniki olaraq sıxılması, dartılması və ya əyilməsi zamanı elektrik yükü və gərginlik yaratması hadisəsidir.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, almaz çox nazik vəziyyətə gətirilərək elastik membrana çevrildikdə onun mexaniki deformasiyası ölçülə bilən elektrik siqnalı yaradır. Alimlər bu nəticənin təsadüfi elektrik təsiri olmadığını yoxlamaq üçün membran üzərində çoxsaylı mexaniki sınaqlar aparıblar. Təcrübələr zamanı elektrik siqnalının sabit və təkrarolunan şəkildə meydana gəldiyi müşahidə edilib.
Araşdırmanın mühüm nəticələrindən biri elektrik effektinin almazın daxilindəki kristal quruluşunun xüsusiyyətləri ilə əlaqələndirilməsidir. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, polikristal almaz membranında ayrı-ayrı kristal dənələrinin sərhədlərində yaranan asimmetriya mexaniki əyilmə zamanı elektrik yüklərinin qütbləşməsinə səbəb olur. Nəticədə membranın müxtəlif səthləri arasında elektrik potensialı fərqi yaranır.
Bu kəşf almazın texnoloji imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm perspektivlər açır. Almaz yüksək sərtliyi, kimyəvi sabitliyi, istiliyə davamlılığı və biouyğunluğu ilə seçilir. Bu xüsusiyyətlərin elektrik enerjisi yaratmaq qabiliyyəti ilə birləşdirilməsi gələcəkdə yüksək etibarlılıq tələb edən elektron və tibbi cihazların hazırlanmasına imkan verə bilər.
Alimlərin fikrincə, yeni texnologiyanın mümkün tətbiq sahələrindən biri öz enerjisini qismən özü yaradan sensorlardır. Məsələn, mexaniki hərəkət, təzyiq və ya əyilmə nəticəsində yaranan elektrik siqnalından istifadə etməklə müxtəlif mikroelektromexaniki sistemlər hazırlamaq mümkündür.
Kəşf implantasiya olunan tibbi cihazlar üçün də maraqlı perspektivlər yaradır. Almazın biouyğun və kimyəvi baxımdan sabit material olması onu insan orqanizmində uzun müddət işləməli olan müəyyən mikrocihazlar üçün cəlbedici edir. Gələcəkdə mexaniki hərəkətlərdən və ya orqanizmdəki digər fiziki təsirlərdən enerji toplayan kiçik tibbi sistemlərin hazırlanması nəzəri baxımdan mümkün ola bilər. Bununla belə, bu istiqamətdə praktik tətbiq üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.
Yeni nəticənin başqa bir əhəmiyyətli tərəfi onun almazın texnologiyadakı roluna yeni yanaşma yaratmasıdır. İndiyədək almaz əsasən passiv material kimi möhkəmlik, istilikkeçirmə və kimyəvi davamlılıq tələb olunan sistemlərdə istifadə olunurdu. Yeni kəşf isə onun eyni zamanda aktiv elektrik funksiyası daşıya biləcəyini göstərir.
Tədqiqat Honq-Konq Universitetinin Elektrik və Kompüter Mühəndisliyi, eləcə də Mexanika Mühəndisliyi üzrə alimlərinin iştirakı ilə həyata keçirilib. Müəlliflər bildirirlər ki, əldə olunan nəticələr almaz membranlarının gələcək nəsil sensorlar, mikroenerji sistemləri və digər yüksək etibarlılıq tələb edən elektron texnologiyalarda tətbiqi üçün yeni imkanlar yarada bilər.
Almazın elektrik enerjisi yaratması ilə bağlı bu nəticə hələ genişmiqyaslı enerji istehsalı texnologiyasının yaradılması demək deyil. Burada söhbət ilk növbədə mexaniki hərəkətdən kiçik elektrik siqnalının alınmasından gedir. Lakin elmi baxımdan kəşfin əhəmiyyəti məhz bundadır: bir əsrdən artıq müddət ərzində elektrik baxımından passiv hesab edilən materialın müəyyən şəraitdə fərqli fiziki xüsusiyyət nümayiş etdirə bilməsi yeni araşdırmalar üçün qapı açır.
Beləliklə, alimlərin əldə etdiyi nəticə almazın yalnız dünyanın ən sərt təbii materiallarından biri olmadığını, həm də gələcəyin mikroelektronika və enerji texnologiyalarında yeni funksiyalar qazana biləcəyini göstərir. Elm adamları qarşıdakı mərhələdə bu effektin gücünün artırılması, daha səmərəli enerji toplama mexanizmlərinin yaradılması və texnologiyanın real cihazlarda sınaqdan keçirilməsi istiqamətində araşdırmaları davam etdirə bilərlər.
N.Adilqızı
XQ
Bu mövzuda digər xəbərlər:
Baxış sayı:172
Bu xəbər 31 Avqust 2026 12:55 mənbədən arxivləşdirilmişdir



Daxil ol
Online Xəbərlər
Xəbərlər
Hava
Maqnit qasırğaları
Namaz təqvimi
Kalori kalkulyatoru
Qiymətli metallar
Valyuta konvertoru
Kredit Kalkulyatoru
Kriptovalyuta
Bürclər
Sual - Cavab
İnternet sürətini yoxla
Neftin Qiyməti
Azərbaycan Radiosu
Azərbaycan televiziyası
Haqqımızda
TDSMedia © 2026 Bütün hüquqlar qorunur







Günün ən çox oxunanları



















