Ankarada Türk Dünyasının gələcək xəritəsi cızılacaq ŞƏRH

Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri və Türk Dünyasında əməkdaşlığın gələcək perspektivləri siyasi gündəmdə diqqət çəkən məsələlərdəndir. İki ölkə arasında əlaqələrin inkişafı, qarşılıqlı etimadın qorunması və türk dövlətləri arasında həmrəyliyin gücləndirilməsi istiqamətində səsləndirilən fikirlər bu əməkdaşlığın regional əhəmiyyətini ön plana çıxarır.

Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) sədri Dövlət Baxçalı da Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin bundan sonra da qarşılıqlı hörmət, bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq, etimad və qardaşlıq prinsipləri əsasında inkişafa davam edəcəyinə inandığını bildirib. Bu barədə Azərbaycanın Türkiyədəki səfiri Rəşad Aslanovun Dövlət Baxçalı ilə görüşünə dair səfirliyin "X" sosial şəbəkə hesabında edilən paylaşımda qeyd olunub.

Bildirilib ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının müdafiəsi istiqamətində sərgilədiyi prinsipial mövqeyə və verdiyi dəstəyə görə təşəkkürü Dövlət Bağçalıya çatdırılıb.

Diplomatiya və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin sədri (DASAM), Beynəlxalq Münasibətlər üzrə mütəxəssis Mehmet Gökhan Özçubukcu Sherg.az-a Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərindən danışıb:

"Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri tarixi və mədəni bağlarla yanaşı, qarşılıqlı etimad, siyasi həmrəylik və ümumi strateji hədəflər əsasında inkişaf edən hərtərəfli əməkdaşlıq modelini təmsil edir. İki ölkə arasındakı münasibətlər yalnız ikitərəfli səviyyədə deyil, həm də Cənubi Qafqazda sabitlik, regional bağlantılar və Türk Dünyasında əməkdaşlığın gələcəyi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Buna görə də Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı həmrəyliyin qorunması və münasibətlərin qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq anlayışı əsasında inkişaf etdirilməsi hər iki ölkənin uzunmüddətli hədəfləri baxımından əhəmiyyətlidir.

Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin mövcud strukturunu anlamaq üçün 15 iyun 2021-ci il tarixində imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi mühüm istinad nöqtəsidir. Bəyannamə iki ölkə arasındakı müttəfiqlik münasibətlərini institusional çərçivəyə salaraq siyasi məsləhətləşmələr, təhlükəsizlik, müdafiə, iqtisadiyyat, enerji və nəqliyyat kimi bir çox sahədə əməkdaşlığın inkişafına zəmin yaratdı. Buna görə də iki ölkə arasındakı yaxınlığı yalnız tarixi və mədəni bağlarla izah etmək kifayət deyil. Münasibətlərin gücü ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsi, qarşılıqlı həssaslıqların nəzərə alınması və əməkdaşlığın konkret layihələrlə dəstəklənməsi 

ilə də sıx bağlıdır".

Analitik Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı siyasi münasibətlərin inkişafı və Türk Dünyasının ortaq gələcəyi ilə bağlı məsələlərin MHP sədri Dövlət Baxçalının səfir Rəşad Aslanov ilə keçirdiyi görüşdə səsləndirilən mesajlarda da öz əksini tapdığını vurğulayıb:

"Dövlət Baxçalının Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş açıqlamaları və Azərbaycanın yanında olduğunu vurğulaması iki ölkə arasındakı siyasi həmrəyliyin əhəmiyyətini bir daha önə çıxarır. Görüşdə diqqət çəkən qardaşlıq və bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq yanaşması Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin möhkəm təməlini təşkil edən prinsiplərin qorunması və gələcək əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Dövlət Baxçalının açıqlamalarında Türk Dünyasının birliyinə və həmrəyliyinə verdiyi önəm isə məsələnin daha geniş strateji ölçüsünü ortaya qoyur. Türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi ortaq tarixi və mədəni dəyərlərin qorunması ilə yanaşı, siyasi dialoqun gücləndirilməsini, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsini və institusional əməkdaşlıq mexanizmlərinin inkişafını tələb edir. Bu baxımdan, Türk Dünyasında həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi ortaq maraqların konkret təşəbbüslərə çevrilməsi və çoxtərəfli əməkdaşlığın real nəticələrlə dəstəklənməsi ilə mümkün olacaq. Azərbaycanın və Türkiyənin mövcud əməkdaşlıq təcrübəsi də bu prosesin inkişafı üçün mühüm zəmin yaradır".

Politoloq qeyd edib ki, Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı münasibətlər türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın inkişafında mühüm yer tutur: 

"Bununla yanaşı, Türk Dünyasının gələcəyi ikitərəfli münasibətlərin güclü olmasından əlavə, çoxtərəfli əməkdaşlıq mexanizmlərinin səmərəliliyinin artırılmasından da asılıdır. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində siyasi dialoqun gücləndirilməsi, iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsi, nəqliyyat dəhlizlərinin inkişaf etdirilməsi, enerji və rəqəmsal infrastruktur sahələrində birgə layihələrin dəstəklənməsi ümumi əməkdaşlıq gündəliyinin əsas istiqamətlərindəndir.

Xüsusilə Orta Dəhliz kimi beynəlxalq nəqliyyat marşrutları Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı bağlantıların daha geniş coğrafiyada iqtisadi və strateji dəyər yaratmasına imkan verir. Xəzər dənizi üzərindən Mərkəzi Asiyaya, Cənubi Qafqaz vasitəsilə Anadoluya uzanan bağlantılar ticarətin asanlaşdırılması və regional iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsi baxımından mühüm imkanlar yaradır. Bu bağlantıların inkişaf etdirilməsi türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın yalnız siyasi müstəvidə qalmamasına, iqtisadi və texniki sahələrdə də konkret nəticələr verməsinə töhfə göstərməsi baxımından dəyərlidir".

Ekspertin fikrincə Türk Dünyasında əməkdaşlığın davamlı xarakter alması üçün təhsil, elm, texnologiya və gənc tədqiqatçılar arasındakı qarşılıqlı əlaqələrin də inkişaf etdirilməsi lazımdır: 

"Akademik əməkdaşlığın artırılması, birgə tədqiqat layihələrinin dəstəklənməsi və ölkələr arasında təcrübə mübadiləsinin gücləndirilməsi ortaq hədəflərin müxtəlif sahələrdə reallaşmasına töhfə verə bilər. Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin formalaşdırdığı təcrübə türk dövlətləri arasında çoxtərəfli əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün mühüm zəmin yaradır.

Türk Dünyasının gələcək inkişafı ilə bağlı məsələlərin müzakirəsi üçün mühüm platformalardan biri də Türkiyənin ev sahibliyi ilə 29-30 oktyabr 2026-cı il tarixlərində Ankarada keçiriləcək Türk Dövlətləri Təşkilatının XIII Zirvə görüşüdür. “Türk Yüzili: Dildə, Fikirdə, İşdə Birlik” mövzusu ilə keçiriləcək zirvə ortaq tarixi və mədəni bağların siyasi, iqtisadi və institusional əməkdaşlıqla dəstəklənməsi baxımından məna daşıyır. Zirvədə Təşkilat çərçivəsində əməkdaşlığın mövcud vəziyyətinin və gələcək prioritetlərin, eləcə də regional və beynəlxalq inkişafların müzakirə olunması nəzərdə tutulur. Türkiyənin sədrliyi Azərbaycandan təhvil alacaq olması da zirvəyə xüsusi əhəmiyyət qazandırır. Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin malik olduğu güclü siyasi və institusional təməl Türk Dünyası daxilində çoxtərəfli əməkdaşlığın irəlilədilməsi üçün əlverişli zəmin yaradır. Nəqliyyat, ticarət, enerji, rəqəmsallaşma, təhsil və elm sahələrində həyata keçiriləcək birgə layihələr “Dildə, Fikirdə, İşdə Birlik” prinsipini ortaq hədəflərdən konkret nəticələrə daşıyaraq Türk Dünyasının birliyini və beynəlxalq miqyasda təsir gücünü daha da artıracaq".

Müsahibimiz sonda qeyd edib ki, Dövlət Baxçalının Rəşad Aslanovla keçirdiyi görüş Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin gücləndirilməsi və Türk Dünyasında həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində siyasi iradənin təzahürüdür:  

"İki ölkə arasındakı münasibətlərin möhkəm təməli ortaq hədəflərin konkret layihələrlə dəstəklənməsi və institusional əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün mühüm imkanlar yaradır. Ankarada keçiriləcək Türk Dövlətləri Təşkilatının Zirvə görüşü isə bu ortaq hədəflərin çoxtərəfli əməkdaşlıq çərçivəsində irəli aparılması və Türk Dünyasının birliyinin konkret nəticələrlə möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli platforma olacaq".