Antarktida səma təbilini çalır...

...Alimlər Antarktida üzərində atmosfer dalğalarında rekord artım qeydə alıblar. Uzun müddətdir planetin əsas soyuducusu hesab edilən Antarktida qızğın tava kimi davranmağa başlayır və dünyanın hər yerindən meteoroloqlar artıq bunun təsirini hiss edirlər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, İtaliya ENEA agentliyinin tədqiqatçılarının da daxil olduğu beynəlxalq alimlər qrupu qorxulu bir tendensiya qeydə alıb: küləyin dağlarla toqquşması və ya temperatur fərqləri nəticəsində yaranan nəhəng hava titrəmələri adlanan sözdə cazibə dalğaları cənub qitəsində kəskin şəkildə artıb.

Onların Antarktida yarımadası üzərində sıxlığı tarixi bir yüksəkliyə çatıb və bu, birbaşa əriyən buzlarla bağlıdır. Fəlakətin mexanizmi belə görünür: qitənin qızmış səthi enerjini atmosferin aşağı təbəqələrinə ötürür və stratosferə çatan zəncirvari reaksiyanı tətikləyir.

Antarktida yarımadası, nəhəng sürətləndirici kimi, bu dalğaları gücləndirir və onların qütbdən minlərlə kilometr aralıda iqlimə təsir etməsinə səbəb olur.

Peyklər və yerüstü stansiyalar razılaşırlar: iqlim sisteminin tarazlığı pozulur və cazibə qüvvələrinin pozulması aysberqin yalnız ucudur.

Əsas təhlükə qütb burulğanlarına - qütb bölgələrində buzlu havanı tutan nəhəng hava burulğanlarına təsirdədir.

Artan cazibə dalğaları onları qeyri-sabitləşdirir, zəiflədir və Arktika soyuqluğunun orta enliklərə nüfuz etməsinə imkan verir.

Meteoroloqlar Avropa və Şimali Amerikada qəfildən baş verən qeyri-adi soyuq havanı belə izah edirlər, çünki temperatur cəmi 24 saat ərzində normaldan 15-20 dərəcə aşağı düşür.

Lakin nəticələr hava dəyişkənliyindən kənara çıxır. Stratosfer hava dövranında dəyişikliklər birbaşa ozon təbəqəsinə təsir göstərir və onun bərpasını ləngidir.

Kompüter modelləri acınacaqlı bir mənzərə yaradır: əgər bu proses davam edərsə, planet qlobal hava kütlələrinin hərəkətində dönməz dəyişikliklərlə qarşılaşacaq.

Bu, sürətlə əriyən buzlaqların əriməsinə, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinə və ekosistemin çökməsinə səbəb olacaq - qida zəncirinin əsasını təşkil edən planktonun ölümündən tutmuş sıx məskunlaşmış sahil ərazilərinin su basmasına qədər. Antarktida artıq sadəcə seysmik cəhətdən sakit bir qitə deyil - qlobal iqlim orkestrinin dirijoruna çevrilib və onun musiqisi getdikcə daha çox narahatedici hala gəlir.

Əli Babayev