Apple həddini aşdı Hamıya telefonla nəzarət edəcəklər: AÇIQLAMA

Apple şirkətinin dodaq və üz mikro‑ifadələrini oxuya bilən süni intellekt texnologiyası son vaxtlar fərdi məlumatların təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıq yaradıb. Ekspertlər bildirirlər ki, belə texnologiyalar məxfilik risklərini artırır və hüquqi‑etik tənzimləmələr tələb edir.
Məsələ ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlama verən informasiya texnologiyaları üzrə mütəxəssis Natiq Məmişov bildirib ki, problem biometrik məlumatların toplanması və istifadəsindədir:
“Burada mikro ifadələr və biometrik izlər kimi 100-dən çox nüans mövcuddur. Bu məlumatlar bir dəfə toplandıqda dəyişdirilə bilmir. Problem odur ki, məlumatların toplanması prosesində istifadəçinin məxfiliyi təhlükə altına düşə bilər”.
Ekspert qeyd edib ki, bu cür həssas məlumatların üçüncü tərəflərə ötürülməsi istifadəçinin tam profilinin yaradılmasına və sui-istifadə hallarına yol açır. Bəzi startapların biometrik hərəkətləri səssiz nitqə çevirə bilməsi texnologiyanın imkanlarını göstərsə də, bu sistemlər real düşüncəni oxumaqdan çox ehtimal çıxarmaqla məşğuldur və xətalara meyillidir. İnferensiya alqoritmləri ilə işləyən bu prosesdə etik prinsiplərin və şəxsi məlumatların qorunması təmin edilməzsə, fərdi azadlıqlar ciddi təhlükə altına düşəcək.
Dodaq hərəkətlərindən nə düşündüyümüzü bilən həmin texnologiyanı 'Apple' aldı
iPhone istifadəçilərinə pis xəbər
“iPhone 18”i gözləyənlərin diqqətinə!
“Kameraya icazə vermək müəyyən çəkilişlərə icazə deməkdir, lakin mikro ifadələr və emosional reaksiyaların izlənməsi ayrı məsələdir. Sensorlar həm ətrafı tanıya, həm də istifadəçinin emosional vəziyyətini oxuya bilər ki, bu da şəxsi məxfiliyə müdaxilə deməkdir”.
Natiq Məmişov əlavə edib ki, texnologiyanın elmi və texniki tərəfdən də problemləri mövcuddur:
“Mikro ifadələrdən niyyət çıxarmaq qeyri-sabitdir və insanın emosional reaksiyası mədəniyyət, sağlamlıq və nevroloji fərqlərə görə dəyişə bilər. Belə hallarda nəticələr səhv ola bilər, insanların davranışlarını manipulyasiya etmək və düşüncə azadlığını məhdudlaşdırmaq mümkündür”.
Ekspert bildirib ki, toplu məlumatlar üçüncü tərəflərlə birləşdirildikdə istifadəçinin profili yaradılaraq sui-istifadəyə yol aça bilər:
“Xəbərlərdə də qeyd olunub ki, bəzi startaplar biometrik mikro hərəkətləri optik sensorlarla oxuyaraq səssiz nitq və davranış nümunələrinə çevirə bilirlər. Lakin bu texnologiyalar düşüncə oxumaqdan çox ehtimal çıxarır və səhvlərə meyillidir”.
Natiq Məmişov vurğulayıb ki, bu proses inferensiya alqoritmləri ilə işləyir və şəxsi məlumatların qorunması, etik istifadəsi məsələsi böyük əhəmiyyət daşıyır:
“Belə texnologiyaların tətbiqi zamanı istifadəçilərin məlumatlarının təhlükəsizliyi, razılığı və etik prinsiplərin qorunması təmin olunmalıdır. Əks halda, şəxsi həyat və fərdi azadlıqlar ciddi risk altında qalır”.
Qeyd edək ki, bu, sadəcə bir "smartfon funksiyası" deyil, həm də rəqəmsal dünyada gizli izlənmənin yeni mərhələsidir. Gələcəkdə telefonunuz sizin hansı reklama necə reaksiya verdiyinizi, kədərli və ya sevincli olduğunuzu sizdən yaxşı bilə bilər. Əgər hüquqi tənzimləmələr olmasa, bu məlumatlar sizin iradənizdən kənar şəkildə qarşınıza çıxan məzmunları və hətta alış-veriş vərdişlərinizi idarə etmək üçün istifadə olunacaq. Bir sözlə, cibinizdəki cihaz artıq sadəcə əmrlərinizi yerinə yetirən alət deyil, sizi analiz edən bir "müşahidəçiyə" çevrilə bilər.
Əfsanə Kamal
Demokrat.az