Aqressiya cəmiyyətdə həddindən artıq yüksəlib Psixoloq

“Dayı bacısı qızını, övlad anasını qətlə yetirir, cinayətlər adi hala çevrilir

“İnsanlar ruhi gərginlik və yadlaşma səbəbindən qəddarlığa meyllənir”

 “Kompüter oyunları və sosial şəbəkələr gənclərdə aqressiyanı artırır”

Hər gün hansısa kriminal hadisə barədə məlumat yayılır. Dayı bacısı qızının boğazını kəsir, övlad atanı, ananı, nəvələr baba, nənəni qətlə yetirir, ər arvadını asır, yeniyetmə başqa bir yeniyetməyə bıçaqla xəsarət yetirir, bir başqası gənc qıza təcavüz edir... Hələ nə qədər eşidəcəyik qandonduran bu tip xəbərləri? Bəllidir. Həyat var, cəmiyyət var, kriminal ünsürlər, hisslərinə hakim olmayanlar, qəddarlığa norma kimi baxanlar, özünü bütün hallarda haqlı sayan nadanlar hər bir cəmyyətdə mövcuddur. Lakin səbəb nədir? İnsan necə bir halda, hansı ruhi vəziyyətdə olmalıdır ki, doğmasına qəddarcasına münasibət bəsləsin, ata və ya anasını qətlə yetirsin, onu böyüdüb boya-başa çatdıran, baba-nənəyə qarşı zalım davransın?!. 

Bu günlərdə Masazır qəsəbəsində dəhşətli qətl hadisəsi qeydə alındı. Rusiyadan Azərbaycana qayıtmış şəxs bacısı qızının boğazını kəsərək qətlə yetirib. Samux rayonunda qayınata keçmiş kürəkənini vəhşicəsinə döyüb. Naxçıvanda isə həyat yoldaşını asaraq öldürməkdə ittiham edilən Azər İbrahimlinin cinayət işi üzrə məhkəmə prosesi keçirilib. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ağır Cinayətlər Məhkəməsində hakim Faiq Heydərovun sədrliyi ilə keçirilən prosesdə hökm oxunub. Hökmə əsasən, təqsirləndirilən Azər İbrahimli 13 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.  

Aqressiyanın, qəddarlığın səbəblərini izah edən psixoloq Elmir Əkbər Sherg.az-a açıqlamasında qeyd etdi ki, həqiqətən də cəmiyyətimizdə aqressiyanın faizi həddindən artıq yüksəlib: 

- Mənim elmi işimin mövzusu aqressiya ilə bağlıdır deyə, bu kimi hadisələri təhlil edirəm. Təhlil apardıqca qəddarlığı stimullaşdıran bir sıra ümumi, obyektiv, sosial səbəblərin olduğu görünür. Hazırda informasiya bolluğudur. Hətta hədsiz bolluqdur. Hər cür informasiyalara sərbəst çıxış imkanları hüdudsuzdur. Həyat əvvəlki kimi aramla, sakit keçmir. Məlumat çoxdur. Bu isə beyində gərginlik yaradır. Cəmiyyətə xas individual məqamlar da var, bu isə ondan ibarətdir ki, insanlar beyinlərində toplanmış neqativlərdən azad olmurlar. Məsələn, idmanla məşğul olmurlar, təbiət qoynuna gəzintiyə çıxmırlar, doğmalarıyla, qohum-əqrəba, dost-tanışla ünsiyyətdə olmurlar, get-gəl yoxdur. Hamı özünə qapanıb, dar çərçivədə yaşayır. Hamının başı pul qazanmağa, yaşayışını yaxşı-pis təmin etməyə çalışır,  başları qarışıb, kimsə başını qaldırıb ətrafda nə baş verdiyinin fərqinə varmır. Yaşayış çətinləşib deyə buna imkan da yoxdur. Ona görə də insanlar getdikcə bir-birinə yadlaşır. Hətta doğma insanlar da bir-birindən uzaqlaşır. Mehribanlıq itir deyə, doğma insan da yad kimi görünür. Belə halda təbii ki, qətl etmək də adi görünə bilər. Əgər ülvi hisslər qalmayıbsa, “bu atamdır, bu anamdır, onlarla sərt, qəddar davranmayım”, deyə bir münasibət, fikir insanları çəkindirmir, cinayət əməlindən. Cinayət adi görünməyə başlayır. 

Psixoloq bildirdi ki, cinayət əməlinə münasibətlə bağlı cəmiyyətdə ciddi psixoloji iş aparılmalıdır: 

- Cinayətlərin ağırlıq dərəcəsini insan anlamalı, bilməlidir. İnsan özünün profilaktikası ilə məşğul olmalıdır. Aqressiya yaradan filmləri izləməməli, mahnıları dinləməməlidir. Müsbət işlərlə, ona ruhi rahatlıq gətirəcək, ürəyini sevindirəcək işlərlə məşğul olmalıdır. İnsanlar öz psixoloji ruh halına zaman həsr etməlidirlər. Təəssüf ki, təşviş, depressiyaya çox zaman barmaqarası baxırlar. Halbuki belə hallar insanın psixoloji vəziyyətini getdikcə gərginləşdirib cinayətə sürükləyə bilər. Sosial şəbəkələrdə də psixoloqlar çoxalıb. Bilinmir, kim həqiqi mütəxəssisdir, kim saxta həkimdir. Seanslar təşkil edirlər, amma insanlara faydası olmur. Kompüter oyunları, smartfonlarla keçirilən zaman insanın sinir sistemini sıradan çıxarır. İzlənilən deyək ki, aqressiya məzmunlu hansısa görüntü şüuraltında ağır iz qoyur. Zəif psixologiyaya malik insanlara belə görüntülər tez təsir edir. Təsir altına düşürlər. Və müxtəlif cinayət tərkibli əməllərə əl atırlar. Gündəlik sağlam həyat tərzi keçirməlidir hər bir insan. İnsanın yuxu rejimi normal olmalıdır. Ruhi sakitlik təmin edilməlidir. Bu, böyük ölçüdə bizim özümüzdən asılıdır. İnsan şüurlu varlıqdır. Nəyin zərərli, nəyin faydalı olduğunu özü ayırd edə bilər. Ailədə, iş yerində səmimi münasibətlərin olması vacibdir. Belə olmadıqda mövcud gərginlik artır, insan qəddarlığa meyilli olur.