Arıqlamaq üçün ən kritik yaşlar Mütəxəssislər açıqladı

Mütəxəssislərin fikrincə, gənc yaşlarda çəki itirmək uzunmüddətli sağlam vərdişlərin təməlini qoyur. 40 və 50 yaşlarınızda isə çəki itirmək xroniki xəstəliklər riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Lakin, 75 yaşdan sonra çəki itirmək müxtəlif sağlamlıq riskləri yaradar.

Medicina.az xəbər verir ki, artıq çəki və piylənmə ürək xəstəliyi, demensiya, müxtəlif xərçəng növləri, oynaq və sümük problemləri və tənəffüs yolları xəstəlikləri də daxil olmaqla çoxsaylı sağlamlıq problemləri ilə əlaqələndirilir.

Daily Mail-in məlumatına görə, Böyük Britaniyada aparılan bir araşdırma, artıq çəkinin yaratdığı sağlamlıq problemlərinin piylənmənin başlanğıcından təxminən beş il sonra ortaya çıxmağa başladığını ortaya qoydu. Piylənmə ilə keçirdiyi müddət 10 ilə çatdıqda, ürək xəstəliyi və ürəklə əlaqəli ölüm riski əhəmiyyətli dərəcədə artır.

Mütəxəssislər qeyd ediblər ki, 5 ildən 14 ilə qədər piylənmə yaşayanların vaxtından əvvəl ölüm riski heç vaxt piylənməməyənlərlə müqayisədə təxminən 94 faiz daha yüksəkdir.

Alimlər müəyyən yaşların arıqlamaq üçün ən kritik dövrlər olduğunu vurğulayırlar.

20-ci illər: Sağlam vərdişlərin təməli

Mütəxəssislərin fikrincə, 20-ci illər sağlam həyat tərzi vərdişlərini formalaşdırmaq üçün ən əlverişli dövrlərdən biridir.

Bu yaşda bədənin metabolik problemlərdən qurtulmaq qabiliyyətinin daha yüksək olduğu və yaşla bağlı aşınma və yırtılmanın hələ də məhdud olduğu bildirilir.

Fərdi Sağlamlıq Klinikalarından Dr. Mayoni Gooneratne deyir ki, 20-ci illərdə sağlam qidalanma və idman vərdişlərini formalaşdırmaq sonrakı illərdə çəki artımının qarşısını ala bilər. Bu mərhələdə məqsəd yalnız qısa müddətdə arıqlamaq deyil, həm də insanın onilliklər boyu davam etdirə biləcəyi bir həyat tərzi yaratmaqdır.

40-cı və 50-ci illər: Kritik dönüş nöqtəsi

Mütəxəssislərin xüsusilə diqqət çəkdiyi digər bir dövr 40-cı və 50-ci illərdir.

Alimlər qeyd edirlər ki, artıq çəki və piylənmə ilə əlaqəli sağlamlıq riskləri 40 və 50 yaşlarında olan qadınlarda daha sürətlə artır. Bu dövrdə qadınlarda menopoz səbəbindən estrogen və progesteron səviyyəsinin azalması, xüsusən də qarın nahiyəsində çəki artımına səbəb ola bilər. Daxili orqanların ətrafında yığılan visseral yağ insulin dirənci ilə güclü şəkildə əlaqələndirilir.

Kişilərdə hormonal dəyişikliklər fərqli şəkildə baş versə də, metabolik risklərdə oxşar artımlar müşahidə edilə bilər.

Bundan əlavə, iş həyatının artan tələbləri, uşaqlara və yaşlı valideynlərə qulluq, stress və orta yaşda fiziki fəaliyyətin azalması çəki artımını sürətləndirə bilər.

JAMA Network Open jurnalında dərc olunan bir araşdırma, orta yaşda artıq çəki itirən şəxslərin xroniki xəstəliklərə tutulma riskinin 48% daha aşağı olduğunu ortaya qoydu.

23 illik müşahidə dövründə, çəki itirənlərdə xroniki xəstəliklərin çəki itirməyən və artıq çəkidə qalanlarla müqayisədə yarıya qədər azaldığı müəyyən edildi.

Buna görə də, mütəxəssislər 40-50 yaşlarında arıqlamaq üçün hələ gec olmadığını vurğulayırlar; əksinə, bu, sağlamlıq üçün vacib bir fürsət yaradır.

75 yaşdan sonra vəziyyət dəyişir

Tədqiqatlar göstərir ki, arıqlama hər yaşda eyni nəticələr vermir.

2010-cu ildə ABŞ-da 69-75 yaşlı yetkinləri əhatə edən bir araşdırma, arıqlama proqramında iştirak edən qrupda ölüm nisbətinin təxminən yarıya endirildiyini bildirdi.

Lakin, 75 yaşdan yuxarı olanlar üçün vəziyyət fərqlidir. Araşdırmalar göstərir ki, bu yaş qrupunda arıqlama daha yüksək ölüm riski ilə əlaqəli ola bilər.

2024-cü ildə aparılan təhlil göstərdi ki, 65 yaşdan yuxarı yetkinlərdə bədən kütlə indeksinin 10% azalması sonrakı yeddi ildə daha yüksək ölüm riski ilə əlaqələndirilir.

Mütəxəssislər bunun bir səbəbinin qoca yaşda bədən yağının kövrəklik və yıxılmalardan müəyyən dərəcədə qorunma təmin etməsi olduğuna inanırlar. Bundan əlavə, qocalıqda sürətli və qəsdən olmayan arıqlama xərçəng kimi ciddi xəstəliklərin əlaməti ola bilər.

Aygün

Medicina.az