Icma.az
close
up
RU
Menu

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

Zülalla ən zəngin çərəz

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

Artıq çəkinin beyin üçün gözlənilməz təhlükəsi aşkar edilib

Artıq çəkinin beyin üçün gözlənilməz təhlükəsi aşkar edilib

Icma.az, Baku.ws portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Artıq bədən çəkisi damar mənşəli demensiyanın (yaddaş və idrak pozğunluğu) birbaşa səbəbi ola bilər və bu prosesdə əsas rolu yüksək arterial təzyiq oynayır.

Bu qənaətə yüz minlərlə insanın genetik və tibbi məlumatlarını təhlil edən tədqiqatçılar gəliblər.

BAKU.WS xəbər verir ki, araşdırma The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism (JCEM) jurnalında dərc olunub.

Piylənmə ilə idrak funksiyalarının (yaddaş, diqqət, düşünmə qabiliyyəti və s.) zəifləməsi arasındakı əlaqə uzun müddətdir alimlər arasında mübahisələr doğururdu.

Müşahidə tədqiqatları bəzən bir-birinə zidd nəticələr verirdi: bəziləri orta yaşda artıq çəkili insanlarda demensiya riskinin artdığını göstərirdisə, digərləri yaşlılarda yüksək bədən çəkisinin guya "qoruyucu təsirə" malik ola biləcəyini iddia edirdi.

Yeni araşdırmanın müəllifləri bildiriblər ki, bu "paradoks" əslində əks səbəbliliklə izah olunur: demensiyanın ilkin mərhələlərində insanlar çox vaxt arıqlayır və bu, statistikanı təhrif edir.

Səbəbi nəticədən ayırmaq üçün alimlər Mendel təsadüfiləşməsi metodunu tətbiq ediblər. Bu üsul insanda genetik olaraq daha yüksək və ya daha aşağı bədən kütləsi indeksinə (BKİ) meyli müəyyən edən irsi variantlardan istifadə edir və beləliklə, sadəcə əlaqəni deyil, məhz səbəb-nəticə münasibətini qiymətləndirməyə imkan verir.

Tədqiqat 120 mindən çox danimarkalı iştirakçının və təxminən 380 min britaniyalının (Britaniya Biobankının məlumatları) üzərində aparılıb. Ənənəvi analiz zamanı yenə də U formalı asılılıq müşahidə olunub: həm arıq, həm də artıq çəkili insanlarda demensiya riski yüksək olub.

Lakin genetik yanaşma tam fərqli mənzərə göstərib. Genetik olaraq bədən kütləsi indeksi nə qədər yüksək olarsa, damar mənşəli demensiya riski də bir o qədər artıb - yəni artıq çəkidə heç bir "qoruyucu effekt" aşkarlanmayıb.

Tədqiqat müəlliflərinin hesablamalarına görə, genetik olaraq proqnozlaşdırılan BKİ-nin bir standart artımı damar demensiyası ehtimalını təxminən 60% artırır. Əlavə analiz göstərib ki, bu təsirin əsas mexanizmi artmış arterial təzyiq ilə bağlıdır. Sistolik və diastolik təzyiq artıq çəkidən yaranan riskin əsas hissəsini izah edir, halbuki xolesterin, qanda şəkər və iltihab göstəriciləri daha az rol oynayır.

Damar mənşəli demensiya beyinin qan dövranının xroniki pozulması nəticəsində inkişaf edir və bu, çox vaxt mikrosultların fonunda baş verir.

Yüksək təzyiq damar divarlarını zədələyir, neyronların oksigen və qidalanmadan məhrum qalmasına səbəb olur. Yeni araşdırma sübut edir ki, məhz piylənmə təzyiqin artması vasitəsilə bu zəncirvari dəyişikliklərə start verir.

Alimlər vurğulayırlar ki, onların nəticələri praktik baxımdan çox önəmlidir: bədən çəkisinə və arterial təzyiqə nəzarət yalnız ümumi sağlamlıq üçün deyil, həm də demensiyanın qarşısını almaq üçün real, lakin hələ də lazımi qədər dəyərləndirilməmiş vasitələrdir.

Çünki artıq inkişaf etmiş demensiyanın effektiv müalicə üsulları demək olar ki, yoxdur - buna görə də erkən profilaktika həlledici rol oynaya bilər.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:287
embedMənbə:https://baku.ws
archiveBu xəbər 27 Yanvar 2026 21:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see319

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see290

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see288

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see283

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see234

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see232

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see231

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see226

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see225

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see217

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see213

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see208

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see204

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see193

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see187

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see184

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

15 Noyabr 2026 04:16see181

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see180

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see176

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri