Icma.az
close
up
RU
Artıq çəkinin beyin üçün gözlənilməz təhlükəsi aşkar edilib

Artıq çəkinin beyin üçün gözlənilməz təhlükəsi aşkar edilib

Icma.az, Baku.ws portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Artıq bədən çəkisi damar mənşəli demensiyanın (yaddaş və idrak pozğunluğu) birbaşa səbəbi ola bilər və bu prosesdə əsas rolu yüksək arterial təzyiq oynayır.

Bu qənaətə yüz minlərlə insanın genetik və tibbi məlumatlarını təhlil edən tədqiqatçılar gəliblər.

BAKU.WS xəbər verir ki, araşdırma The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism (JCEM) jurnalında dərc olunub.

Piylənmə ilə idrak funksiyalarının (yaddaş, diqqət, düşünmə qabiliyyəti və s.) zəifləməsi arasındakı əlaqə uzun müddətdir alimlər arasında mübahisələr doğururdu.

Müşahidə tədqiqatları bəzən bir-birinə zidd nəticələr verirdi: bəziləri orta yaşda artıq çəkili insanlarda demensiya riskinin artdığını göstərirdisə, digərləri yaşlılarda yüksək bədən çəkisinin guya "qoruyucu təsirə" malik ola biləcəyini iddia edirdi.

Yeni araşdırmanın müəllifləri bildiriblər ki, bu "paradoks" əslində əks səbəbliliklə izah olunur: demensiyanın ilkin mərhələlərində insanlar çox vaxt arıqlayır və bu, statistikanı təhrif edir.

Səbəbi nəticədən ayırmaq üçün alimlər Mendel təsadüfiləşməsi metodunu tətbiq ediblər. Bu üsul insanda genetik olaraq daha yüksək və ya daha aşağı bədən kütləsi indeksinə (BKİ) meyli müəyyən edən irsi variantlardan istifadə edir və beləliklə, sadəcə əlaqəni deyil, məhz səbəb-nəticə münasibətini qiymətləndirməyə imkan verir.

Tədqiqat 120 mindən çox danimarkalı iştirakçının və təxminən 380 min britaniyalının (Britaniya Biobankının məlumatları) üzərində aparılıb. Ənənəvi analiz zamanı yenə də U formalı asılılıq müşahidə olunub: həm arıq, həm də artıq çəkili insanlarda demensiya riski yüksək olub.

Lakin genetik yanaşma tam fərqli mənzərə göstərib. Genetik olaraq bədən kütləsi indeksi nə qədər yüksək olarsa, damar mənşəli demensiya riski də bir o qədər artıb - yəni artıq çəkidə heç bir "qoruyucu effekt" aşkarlanmayıb.

Tədqiqat müəlliflərinin hesablamalarına görə, genetik olaraq proqnozlaşdırılan BKİ-nin bir standart artımı damar demensiyası ehtimalını təxminən 60% artırır. Əlavə analiz göstərib ki, bu təsirin əsas mexanizmi artmış arterial təzyiq ilə bağlıdır. Sistolik və diastolik təzyiq artıq çəkidən yaranan riskin əsas hissəsini izah edir, halbuki xolesterin, qanda şəkər və iltihab göstəriciləri daha az rol oynayır.

Damar mənşəli demensiya beyinin qan dövranının xroniki pozulması nəticəsində inkişaf edir və bu, çox vaxt mikrosultların fonunda baş verir.

Yüksək təzyiq damar divarlarını zədələyir, neyronların oksigen və qidalanmadan məhrum qalmasına səbəb olur. Yeni araşdırma sübut edir ki, məhz piylənmə təzyiqin artması vasitəsilə bu zəncirvari dəyişikliklərə start verir.

Alimlər vurğulayırlar ki, onların nəticələri praktik baxımdan çox önəmlidir: bədən çəkisinə və arterial təzyiqə nəzarət yalnız ümumi sağlamlıq üçün deyil, həm də demensiyanın qarşısını almaq üçün real, lakin hələ də lazımi qədər dəyərləndirilməmiş vasitələrdir.

Çünki artıq inkişaf etmiş demensiyanın effektiv müalicə üsulları demək olar ki, yoxdur - buna görə də erkən profilaktika həlledici rol oynaya bilər.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:313
embedMənbə:https://baku.ws
archiveBu xəbər 27 Yanvar 2026 21:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see364

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see341

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see330

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see275

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see274

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see252

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see239

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see239

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see234

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see234

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see224

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see222

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see218

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see208

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see207

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see207

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see190

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see188

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see187

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri