Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Artıq çəkinin beyin üçün gözlənilməz təhlükəsi aşkar edilib

Artıq çəkinin beyin üçün gözlənilməz təhlükəsi aşkar edilib

Icma.az, Baku.ws portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Artıq bədən çəkisi damar mənşəli demensiyanın (yaddaş və idrak pozğunluğu) birbaşa səbəbi ola bilər və bu prosesdə əsas rolu yüksək arterial təzyiq oynayır.

Bu qənaətə yüz minlərlə insanın genetik və tibbi məlumatlarını təhlil edən tədqiqatçılar gəliblər.

BAKU.WS xəbər verir ki, araşdırma The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism (JCEM) jurnalında dərc olunub.

Piylənmə ilə idrak funksiyalarının (yaddaş, diqqət, düşünmə qabiliyyəti və s.) zəifləməsi arasındakı əlaqə uzun müddətdir alimlər arasında mübahisələr doğururdu.

Müşahidə tədqiqatları bəzən bir-birinə zidd nəticələr verirdi: bəziləri orta yaşda artıq çəkili insanlarda demensiya riskinin artdığını göstərirdisə, digərləri yaşlılarda yüksək bədən çəkisinin guya "qoruyucu təsirə" malik ola biləcəyini iddia edirdi.

Yeni araşdırmanın müəllifləri bildiriblər ki, bu "paradoks" əslində əks səbəbliliklə izah olunur: demensiyanın ilkin mərhələlərində insanlar çox vaxt arıqlayır və bu, statistikanı təhrif edir.

Səbəbi nəticədən ayırmaq üçün alimlər Mendel təsadüfiləşməsi metodunu tətbiq ediblər. Bu üsul insanda genetik olaraq daha yüksək və ya daha aşağı bədən kütləsi indeksinə (BKİ) meyli müəyyən edən irsi variantlardan istifadə edir və beləliklə, sadəcə əlaqəni deyil, məhz səbəb-nəticə münasibətini qiymətləndirməyə imkan verir.

Tədqiqat 120 mindən çox danimarkalı iştirakçının və təxminən 380 min britaniyalının (Britaniya Biobankının məlumatları) üzərində aparılıb. Ənənəvi analiz zamanı yenə də U formalı asılılıq müşahidə olunub: həm arıq, həm də artıq çəkili insanlarda demensiya riski yüksək olub.

Lakin genetik yanaşma tam fərqli mənzərə göstərib. Genetik olaraq bədən kütləsi indeksi nə qədər yüksək olarsa, damar mənşəli demensiya riski də bir o qədər artıb - yəni artıq çəkidə heç bir "qoruyucu effekt" aşkarlanmayıb.

Tədqiqat müəlliflərinin hesablamalarına görə, genetik olaraq proqnozlaşdırılan BKİ-nin bir standart artımı damar demensiyası ehtimalını təxminən 60% artırır. Əlavə analiz göstərib ki, bu təsirin əsas mexanizmi artmış arterial təzyiq ilə bağlıdır. Sistolik və diastolik təzyiq artıq çəkidən yaranan riskin əsas hissəsini izah edir, halbuki xolesterin, qanda şəkər və iltihab göstəriciləri daha az rol oynayır.

Damar mənşəli demensiya beyinin qan dövranının xroniki pozulması nəticəsində inkişaf edir və bu, çox vaxt mikrosultların fonunda baş verir.

Yüksək təzyiq damar divarlarını zədələyir, neyronların oksigen və qidalanmadan məhrum qalmasına səbəb olur. Yeni araşdırma sübut edir ki, məhz piylənmə təzyiqin artması vasitəsilə bu zəncirvari dəyişikliklərə start verir.

Alimlər vurğulayırlar ki, onların nəticələri praktik baxımdan çox önəmlidir: bədən çəkisinə və arterial təzyiqə nəzarət yalnız ümumi sağlamlıq üçün deyil, həm də demensiyanın qarşısını almaq üçün real, lakin hələ də lazımi qədər dəyərləndirilməmiş vasitələrdir.

Çünki artıq inkişaf etmiş demensiyanın effektiv müalicə üsulları demək olar ki, yoxdur - buna görə də erkən profilaktika həlledici rol oynaya bilər.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:305
embedMənbə:https://baku.ws
archiveBu xəbər 27 Yanvar 2026 21:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see421

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see346

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see320

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see317

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see297

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see293

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see291

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see274

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see272

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see264

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see246

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see230

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see227

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see210

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see208

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see194

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see192

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see186

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see185

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri