Avropa ABŞ ın dəstəyi olmadan özünü qoruya bilməyəcək (ŞƏRH)

Daha çox səslənən bəyanatlara görə, Avropa ABŞ-ın köməyi olmadan ciddi təhlükədən özünü qorumaqda çətinlik çəkəcək. Xüsusilə, bu barədə NATO-nun baş katibi Mark Rütte bu həftə Avropa Parlamentində keçirilən dinləmələr zamanı danışıb. Onun sözlərinə görə, Avropa ABŞ-a, ABŞ da NATO-ya ehtiyac duyur.

Qaynarinfo "The Times"a istinadən xəbər verir ki, Avropa hərbi ekspertlərinin fikrincə, qitənin ABŞ olmadan müharibə aparmaq qabiliyyətini qiymətləndirmək təkcə intellektual eksperiment deyil, eyni zamanda zərurətdir. Onlar düşünür ki, əsas problem bu gün NATO üzvü olan Avropa ölkələrinin çoxsaylı çətinliklərinin qısa müddətdə həllinin çətin olmasıdır.

Avropa ölkələrinin əsas problemləri

Britaniyanın Müdafiə Akademiyasının sabiq baş direktoru və aviasiya marşalı Edvard Strinqer jurnalistlərə bildirib ki, döyüş tankları və qırıcı təyyarələr kimi on əsas silah kateqoriyasında ABŞ-da 33 əsas variant mövcuddur, Avropada isə 174 variant var. Onlar tez-tez öz spesifik ehtiyat hissələri, yanacaq və sursatla fərqlənir. Qitənin silahlı qüvvələrində 12 növ tank, 14 növ döyüş təyyarəsi və 16 növ piyada döyüş maşını mövcuddur. Hətta Almaniyada istehsal olunan Panzerhaubitze 2000 özünəyerləşən haubitsalar da istifadə edən ölkəyə görə fərqlənir.

Strinqer əlavə edib ki, Avropa ölkələri əsas hərbi avadanlıq – sursat, zenit raket kompleksləri, pilotsuz uçuş aparatları və uzaqmənzilli raketlər üzrə ciddi çatışmazlıqlarla üzləşib. Hətta "kağız üzərində" möhtəşəm görünən avadanlıq bəzən həqiqətən pis vəziyyətdədir.

O xatırladıb ki, iki il əvvəl Qırmızı dənizdə Xusilərdən qorunmaq üçün aparılan missiyada Almaniyanın "Hessen" fregatı ABŞ MQ-9 dronunu düşmən sistemi zənn edərək demək olar ki, vurub məhv etmişdi. Dron yalnız ona görə qurtuldu ki, hər iki raketin nişanlama sistemi sıradan çıxmışdı.

Avropanın ABŞ-a asılılığı

Avropa ölkələrinin silahlı qüvvələrinin bir çox problemləri vaxt, maliyyə və siyasi iradə ilə həll edilə bilər. Lakin kosmos, hava hücumu müdafiəsi, nüvə silahları və komanda birliyi kimi sahələrdə çatışmazlıqlar aradan qaldırmaq xüsusilə çətindir.

Məqalədə xatırladılır ki, müasir ordular kəşfiyyat, müşahidə, rabitə, naviqasiya və nişanlama sistemləri üçün peyklərə güvənir. Peyklər olmadan hərbi əməliyyatlar demək olar ki, qaranlıqda aparılmalıdır.

Həmçinin, 2025-ci ilin yazında Avropa ABŞ-ın köməyi olmadan nə ilə üzləşəcəyini öyrəndi – Vaşinqton birdən Ukraynaya ABŞ peyklərindən məlumat girişini dayandırdı. Nəşr qeyd edir ki, o zaman bəzi ABŞ silahları, o cümlədən HIMARS reaktiv sistemləri və ATACMS uzaqmənzilli raketlər sadəcə işləmədi.

Avropanın öz peykləri olsa da, onlar nadir hallarda Rusiya ərazisinin üzərindən keçir və hərbi qüvvələrin hərəkəti haqqında yavaş və məhdud məlumat verir. NATO ölkələrinin peyk məlumatlarının 80%-dən çoxu ABŞ-dan gəlir.

Məqalədə həmçinin qeyd olunur ki, Avropa ölkələrinin hava hücumundan müdafiə sistemlərinin komanda və idarəetmə arxitekturasının əsas hissəsi ABŞ tərəfindən təmin edilir və Avropada bəlkə də yeganə balistik raketlərdən qorunma vasitəsi ABŞ-ın Aegis BMD proqramıdır.

Aydın