Avropa ABŞ ın tarif təhdidlərinə necə cavab verəcək?

Müəllif - Eldar Kərimov - Banco.az

Avropa Tramp administrasiyasının ədalətsiz ticarət balansını həll etmək məqsədi ilə yeni tariflər tətbiq etməyi nəzərdən keçirdiyi bir vaxtda özünü ABŞ ilə yeni bir ticarət mübahisəsinin ortasında tapır.

Böyük Britaniya və Asiyada RBC Wealth Management-ın İnvestisiya Strategiyası üzrə rəhbəri Frederique Carrier-ə görə, Avropa İttifaqının cavabı ABŞ-ın tətbiq edəcəyi tariflərin səviyyəsindən və müddətindən asılı olacaq.

O qeyd edir ki, Avropa İttifaqı ilk olaraq diplomatik həll yolları axtarsa da, iqtisadi təzyiqlərə tez və çevik cavab vermək qabiliyyətini də gücləndirib.

Avropa İttifaqının ABŞ ilə ticarət profisiti saxlaması Vaşinqtonun qarşılıqlı tariflərə diqqət yetirməsinə səbəb olub ki, bu da qitə boyu potensial iqtisadi nəticələrə dair narahatlıqlar yaradıb.

Təklif olunan tariflər polad və alüminiumdan kənara çıxaraq daha geniş mal çeşidini əhatə edə bilər.

ABŞ həmçinin genetik cəhətdən dəyişdirilmiş qidalar, hormonla işlənmiş ət və kənd təsərrüfatı üçün dövlət subsidiyaları kimi qeyri-tarif maneələrini də araşdırır.

Digər bir mübahisə nöqtəsi Avropa İttifaqının əlavə dəyər vergisi sistemidir ki, bəzi ABŞ rəsmiləri bunun Amerika ixracatına zərər verdiyini iddia edir.

Əgər qarşılıqlı tariflər ƏDV dərəcələrini də əhatə edərsə, ABŞ-a Avropa ixracatı 25%-ə qədər rüsumlarla üzləşə bilər ki, bu da regionun iqtisadiyyatına ciddi təsir göstərə bilər.

Avropa İttifaqının seçimləri yoxdur deyil. Blokun ticarət siyasətini idarə edən Avropa Komissiyası iqtisadi məcburiyyətlərə cavab vermək üçün daha sadələşdirilmiş bir prosesə malikdir.

2023-cü ildə tətbiq edilən Məcburiyyət Əleyhinə Alət (Anti-Coercion Instrument) Avropa İttifaqına daha sürətli və çevik reaksiya verməyə imkan verir, tariflərdən kənara çıxan qarşı tədbirlər, məsələn, investisiya məhdudiyyətləri və satınalma qadağaları tətbiq etməklə.

Bu mexanizm üzv dövlətlər arasında yalnız ixtisaslaşdırılmış əksəriyyət tələb edir ki, bu da vahid cavabı koordinasiya etməyi asanlaşdırır.

Vəziyyəti gərginləşdirməzdən əvvəl Avropa İttifaqı çox güman ki, danışıqlar aparacaq. Gərginliyi azaltmaq üçün ABŞ-dan mayeləşdirilmiş təbii qaz idxalını artırmaq və ya müdafiə xərclərini artırmaq kimi güzəştlər masaya qoyula bilər.

ABŞ avtomobillərinə 10% tariflə müqayisədə Avropa avtomobillərinə ABŞ-da 2,5% rüsum kimi ticarət maneələrinə düzəlişlər də danışıqlar üçün təklif oluna bilər.

Əgər danışıqlar uğursuz olarsa, Avropanın diqqətlə ölçülmüş tədbirlərlə cavab verməsi gözlənilir. Avropa İttifaqı əvvəllər ABŞ-ın milyardlarla dollar dəyərində Avropa mallarına tariflərinə kiçik, lakin hədəflənmiş qarşı tədbirlərlə, məsələn, Amerika viskisinə, mavi cinslərə və motosikletlərə rüsumlarla cavab verərək ölçülü bir yanaşma nümayiş etdirib.

Bu strategiya 2018-ci ildə ticarət gərginliyini azaltmağa kömək etdi və tam miqyaslı ticarət müharibəsinin qarşısını almaq üçün yenidən oxşar yanaşma tətbiq oluna bilər.

ABŞ-ın tarif təhdidlərinin vaxtı Avropa üçün daha pis ola bilməzdi, çünki qitə hələ də iqtisadi qeyri-müəyyənlik və kövrək bərpa ilə mübarizə aparır.

Əlavə ticarət maneələri, xüsusilə ABŞ-a ixracata dayanan sənaye sahələri üçün ciddi problem yaradacaq. Lakin bir çox Avropa şirkəti ABŞ-da istehsal əməliyyatları quraraq bu riskin bir hissəsini azaldıb ki, bu da zərbəni yumşaltmağa kömək edə bilər.

Ticarət gərginliyi artdıqca, Avropa İttifaqı çox güman ki, diplomatiya ilə cavab tədbirləri arasında tarazlıq tapacaq. Avropa siyasətçiləri qarşıdurmadan çox danışıqları üstün tutsalar da, ehtiyac olarsa hərəkətə keçməyə hazırdırlar.

Əsas çətinlik qlobal ticarəti daha da pozacaq qisas tədbirləri spiralını tetiklemeden möhkəm cavab vermək olacaq.