Avropa ölkələri tranzit icazəsi üçün danışıqlara başlayır

İran Parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komitəsinin sədri İbrahim Əzizi Hörmüz boğazında gəmiçiliyin idarə olunması üçün yeni tranzit mexanizminin hazırlandığını elan etdi, dövlət televiziyası isə bir neçə Avropa ölkəsinin icazə tələb etdiyini və ticarət gəmilərinin Hörmüz boğazından keçməsi üçün danışıqlar apardığını iddia edir.

Qlobal enerji ticarətinin ən vacib mərkəzlərindən biri olan Hörmüz boğazında gərginlik davam edir və İran diqqətəlayiq bir addım atıb.

İran Parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komitəsinin sədri İbrahim Əzizi Hörmüz boğazında gəmiçiliyin idarə olunması üçün yeni tranzit mexanizminin hazırlandığını və tezliklə elan ediləcəyini açıqladı. Əzizi qeyd etdi ki, bu prosedurdan yalnız İranla əməkdaşlıq edən ticarət gəmiləri və tərəflər yararlana biləcəklər. O, həmçinin mexanizm çərçivəsində göstərilən xüsusi xidmətlər üçün ödəniş alınacağını bildirdi.

İran dövlət televiziyası öz növbəsində Avropa ölkələrinin Hörmüz boğazından gəmilərin keçməsi ilə bağlı Tehranla danışıqlar apardığını açıqladı. Dövlət televiziyasının verdiyi xəbərdə deyilirdi: "Şərqi Asiya ölkələrindən, xüsusən də Çin, Yaponiya və Pakistandan gəmilərin keçməsindən sonra bu gün Avropa ölkələrinin də İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun dəniz qüvvələri ilə keçid üçün icazə almaq üçün danışıqlara başladığı barədə məlumat aldıq". Məlumatda hansı ölkələrin adı çəkildiyi dəqiqləşdirilməyib.

28 fevralda ABŞ-İsrail birgə hücumları nəticəsində müharibənin başlamasından sonra İran qlobal enerji üçün strateji mərkəz olan Hörmüz boğazını bağladı. Bu qərar neft qiymətlərinin müharibədən əvvəlki səviyyələrdən 65%-ə qədər yüksəlməsinə səbəb oldu.

8 apreldə ABŞ-İran atəşkəs razılaşmasından sonra Pakistanın vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqlar uğursuz oldu və 13 apreldə ABŞ prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazına daxil olan və çıxan İran gəmilərinin qarşısını alaraq İrana qarşı dəniz blokadası tətbiq etmək qərarına gəldi.

17 apreldə Livanda atəşkəsdən sonra İran, İran Hərbi Dəniz Qüvvələri ilə əlaqələndirilmək şərtilə, atəşkəs müddəti ərzində Hörmüz boğazının ticarət gəmiçiliyi üçün açıq olacağını elan etdi. Lakin ABŞ-ın dəniz blokadasının davam edəcəyini açıqlamasından sonra İran boğazdan keçidə məhdudiyyətləri yenidən tətbiq etdi.

Bu dövrdə ABŞ Oman dənizində və Hind okeanında bir neçə İran ticarət gəmisinə hücum edərək onları ələ keçirdi və İran Hörmüz boğazı yaxınlığında bir neçə İsraillə əlaqəli gəmini ələ keçirərək cavab verdi.

Əziz Mustafa