Avropa silahlanma yarışında: Almaniya Rusiya gərginliyi dərinləşir

Rusiya-Ukrayna müharibəsi Avropanın təhlükəsizlik düşüncəsində ciddi dəyişikliklərə səbəb olub. Bu dəyişikliklərin ən diqqətçəkəni Almaniyanın uzun illərdən sonra ordusunu rekord səviyyədə gücləndirməyə qərar verməsidir.

Berlinin strategiyası təkcə müdafiə qabiliyyətini artırmaq məqsədi daşımır, həm də Avropanın gələcək güc bölgüsünü formalaşdırır. Almaniyanın bu addımı qitədə təhlükəsizlik arxitekturasını yenidən qurur, NATO daxilində rolu dəyişdirir və Rusiya ilə münasibətlərə yeni gərginlik xətti əlavə edir.

Bakıvaxtı.az mövzunun aktuallığını nəzərə alaraq politoloq Züriyə Qarayeva ilə Almaniyanın hərbi planlarının Avropa və dünya siyasətinə təsirini müzakirə etdik.

Onun sözlərinə görə, Almaniyanın bu addımı Avropanın müdafiə sistemində tarixi dönüş nöqtəsidir. Berlin artıq yalnız iqtisadi güc kimi yox, həm də təhlükəsizlik mühitini formalaşdıran əsas aktor kimi çıxış edir. Müsahibimiz hesab edir ki, bu proses NATO-dakı yük bölgüsünü daha balanslı hala gətirəcək və Avropa ABŞ-dən daha az asılı olacaq:

“Almaniyanın modernizasiyası həm də Avropa İttifaqının öz müdafiə qabiliyyətini gücləndirməsinə təkan verir. Bu vəziyyət qitədə yeni liderlik modelinə yol açır və Avropa təhlükəsizlik siyasətində iki sütun, Paris və Berlin formalaşır. Nəticədə Avropanın təhlükəsizlik arxitekturası daha koordinasiyalı və çevik hala gələcək”.

Almaniyanın hərbi büdcəsinin artırılmasının Rusiya-Avropa münasibətlərinə təsirinə gəlincə, Z.Qarayeva qeyd edib ki, Rusiya Almaniyanın sürətli silahlanmasını strateji risk kimi qiymətləndirir. Tarixi yaddaş bu məsələdə Moskvanın reaksiyasını daha emosional və sərt edir. Politoloqa görə, Almaniyanın güclənməsi rus hərbi doktrinasında Qərbə yönəlik təhdid algısını daha da kəskinləşdirə bilər. Bu isə sərhədlərdə hərbi aktivliyin artmasına və yeni qarşıdurma xəttinin yaranmasına səbəb olur. Eyni zamanda Moskva Avropa ilə münasibətlərində daha təcrid olunmuş mövqeyə düşə bilər. Bu proses uzunmüddətli perspektivdə Rusiya-Avropa əlaqələrinin daha soyuq və gərgin mərhələyə keçməsinə gətirib çıxaracaq.

Züriyə Qarayeva: Avropanın silahlanması ABŞ-yə strateji baxımdan yeni manevr imkanları yaradır

“Avropada genişlənən silahlanma dalğası qlobal güc balansına hansı dəyişiklikləri gətirə bilər” sualına cavab verən Z.Qarayevanın sözlərinə görə, Avropanın silahlanması ABŞ-yə strateji baxımdan yeni manevr imkanları yaradır. Politoloq bildirib ki, Vaşinqton Avropadakı təhlükəsizlik yükünün bir hissəsini təhvil verərək diqqətini Çinlə rəqabətə yönəldə bilər:

“Bu proses qlobal miqyasda yeni güc mərkəzlərinin formalaşmasını sürətləndirir. Eyni zamanda Avropa ölkələri müdafiə sənayesinə daha çox sərmayə qoyduqca qitə yeni hərbi texnologiyalarda mühüm oyunçuya çevrilir. Bu isə dünya siyasətində qərarların çoxmərkəzli formada qəbul olunmasına yol açır. Nəticədə qlobal təhlükəsizlik sistemi daha rəqabətli və daha az proqnozlaşdırılan hala gələcək”.

Həmsöhbətimiz deyib ki, Almaniyanın güclənməsi Avropa İttifaqının təhlükəsizlik prioritetlərini yenidən müəyyənləşdirəcək və bu, Cənubi Qafqaza da dolayı təsir göstərəcək. Dediyinə görə, Azərbaycan üçün əsas məsələ Avropanın enerji təhlükəsizliyi siyasətinin daha da aktuallaşmasıdır:

“Berlin regionla əlaqələri genişləndirərkən Bakı üçün yeni diplomatik və iqtisadi imkanlar yarana bilər. Eyni zamanda silahlanma trendi qlobal rəqabəti artırdığı üçün regionda balans siyasəti daha diqqətlə aparılmalıdır. Azərbaycan həm NATO-nun, həm də Avropa İttifaqının yeni strateji yanaşmalarını diqqətdə saxlamalı olacaq. Bu proseslər ölkənin xarici siyasətində daha çevik, çoxvektorlu və praqmatik mövqeni tələb edir”.

Zülfü Məmmədov