Avropanın enerji keçidində asılılıqlar və uzunmüddətli strateji manevr imkanları

Buxarest, 11 fevral, AZƏRTAC

Rumıniyanın “Calea Europeana” nəşrində PPC Romania şirkətinin institusional əlaqələr üzrə meneceri Luçian Mirçeskunun dərc etdirdiyi analitik məqalədə Avropa İttifaqının enerji keçidi prosesində yaranan yeni asılılıqlar, risklər və strateji imkanlar geniş təhlil olunur. Müəllif vurğulayır ki, yaşıl transformasiya yalnız iqlim hədəflərinə çatmaq vasitəsi deyil, eyni zamanda, Avropanın geoiqtisadi təhlükəsizliyini və uzunmüddətli dayanıqlığını müəyyən edən əsas amillərdən biridir.

Məqalədə qeyd edilir ki, Avropa İttifaqı fosil yanacaqlardan mərhələli şəkildə uzaqlaşaraq bərpaolunan enerji mənbələrinə yönəlsə də, bu proses özlüyündə yeni asılılıqlar formalaşdırır. Xüsusilə bərpaolunan enerji texnologiyalarında istifadə edilən kritik xammallar, nadir torpaq elementləri, batareya komponentləri və enerji avadanlıqlarının istehsalı üzrə yüksək dərəcədə xarici bazarlardan asılılıq Avropanı potensial çətinliklərə qarşı həssas vəziyyətə salır. Luçian Mirçescu yazır ki, köhnə enerji asılılıqlarının aradan qaldırılması yeni, daha mürəkkəb və daha az görünən asılılıqlarla əvəz oluna bilər.

Müəllifin fikrincə, enerji keçidinin uğurlu olması üçün Avropa yalnız istehlak strukturunu dəyişməklə kifayətlənməməli, eyni zamanda, istehsal, emal və tədarük zəncirlərində daha güclü mövqelər əldə etməlidir. Bu baxımdan daxili enerji istehsalının artırılması, enerji şəbəkələrinin inteqrasiyası, üzv dövlətlər arasında koordinasiyanın dərinləşdirilməsi və texnoloji innovasiyaların təşviqi prioritetlər kimi göstərilir. Məqalədə vurğulanır ki, enerji bazarlarında qiymət dalğalanmaları və geosiyasi qeyri-müəyyənliklər Avropanın çevik və qabaqlayıcı strategiyalar formalaşdırmasını zəruri edir.

Luçian Mirçescu enerji keçidinin geosiyasi ölçüsünə xüsusi diqqət ayıraraq bildirir ki, bu proses Avropanın qlobal enerji xəritəsindəki rolunu yenidən müəyyən edir. Enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi rəqabətqabiliyyətlilik və strateji muxtariyyət bir-biri ilə sıx bağlıdır və bu amillər nəzərə alınmadan aparılan transformasiya uzunmüddətli risklər yarada bilər. Müəllif qeyd edir ki, Avropa üçün əsas məqsəd xarici asılılıqlara qarşı daha davamlı, şaxələndirilmiş və manevr imkanları geniş olan enerji sistemi qurmaqdır.

Beləliklə, analitik məqalədə Avropanın enerji keçidinin yalnız ekoloji deyil, eyni zamanda, strateji və geosiyasi mahiyyət daşıdığı ön plana çəkilir, uzunmüddətli perspektivdə risklərin azaldılması və qərarvermə azadlığının qorunmasının vacibliyi xüsusi olaraq vurğulanır.

İqbal Hacıyev

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Buxarest