Avropaya açılan yeni etimad qapısı

XXI əsrin geosiyasi reallıqları dövlətlər arasında münasibətlərin yalnız iqtisadi maraqlarla deyil, həm də qarşılıqlı etimad, siyasi dialoq və uzunmüddətli strateji baxış üzərində qurulmasını zəruri edir. Bu baxımdan Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 21 iyul 2026-cı il tarixində Almaniya Federativ Respublikasına rəsmi səfəri və Berlin şəhərində verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirdi. Səfər çərçivəsində aparılan danışıqlar və imzalanan sənədlər göstərdi ki, Bakı ilə Berlin artıq əməkdaşlığı təkcə iqtisadi maraqlar çərçivəsində deyil, həm də regional təhlükəsizlik, enerji siyasəti, nəqliyyat-logistika və Avrasiyanın geosiyasi gələcəyi kontekstində dəyərləndirirlər.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatının əsas siyasi mesajı qarşılıqlı etimada söykənən münasibətlərin gələcək inkişaf perspektivlərinin müəyyənləşdirilməsidir. Azərbaycanın xarici siyasət kursunda Almaniya Avropa İttifaqının aparıcı dövləti, siyasi və iqtisadi güc mərkəzi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Almaniya isə Azərbaycanı Cənubi Qafqazın sabitlik yaradan, etibarlı enerji tərəfdaşı və Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat qovşağı kimi qiymətləndirir. Berlin görüşləri zamanı bu yanaşmaların qarşılıqlı şəkildə təsdiqlənməsi münasibətlərin strateji xarakter aldığını göstərdi.
Səfərin ən mühüm nəticələrindən biri Azərbaycan Respublikası ilə Almaniya Federativ Respublikası arasında İkitərəfli Tərəfdaşlıq üçün Strateji Gündəliyə dair Birgə Bəyannamənin imzalanması oldu. Bu sənəd münasibətlərin institusional əsaslarını daha da möhkəmləndirərək enerji, sənaye, investisiya, rəqəmsal transformasiya, yaşıl iqtisadiyyat, elm və innovasiya kimi istiqamətlər üzrə uzunmüddətli əməkdaşlığın yol xəritəsini formalaşdırdı. Bununla yanaşı, Azərbaycan–Almaniya Biznes Şurasının yaradılması və fəaliyyəti ilə bağlı imzalanmış Birgə Bəyannamə iqtisadi diplomatiyanın yeni mərhələsinin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi yer tutan məsələlərdən biri Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində oynadığı rol idi. Son illərdə Azərbaycan təbii qaz ixracını ardıcıl şəkildə genişləndirərək Avropa ölkələrinin etibarlı enerji tərəfdaşına çevrilib. Berlin danışıqlarında qeyd olunduğu kimi, artıq Almaniya da Azərbaycandan təbii qaz alan ölkələr sırasındadır. Bu fakt təkcə iqtisadi əməkdaşlığın deyil, həm də siyasi etimadın göstəricisi hesab olunur. Enerji təhlükəsizliyi bu gün Avropa üçün milli təhlükəsizlik məsələsinə çevrildiyi şəraitdə Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyi daha da güclənir.
Berlin bəyanatının digər mühüm istiqaməti Orta Dəhlizin inkişafı ilə bağlıdır. Müasir beynəlxalq ticarət marşrutlarının yenidən formalaşdığı bir dövrdə Azərbaycan Şərqlə Qərbi birləşdirən əsas tranzit ölkələrdən biri kimi çıxış edir. Almaniyanın logistika və sənaye potensialı ilə Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturu arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi Avropa–Asiya iqtisadi əlaqələrinin daha səmərəli təşkilinə xidmət edə bilər. Bu isə Azərbaycanın regional nəqliyyat mərkəzi kimi rolunu daha da gücləndirir.
Səfər zamanı regional təhlükəsizlik və Cənubi Qafqazda sülh prosesinə də geniş diqqət yetirilmişdir. Almaniya rəhbərliyi Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh gündəliyində əldə olunan irəliləyişi müsbət qiymətləndirərək regionda davamlı sülhün bərqərar olunmasına dəstəyini ifadə etmişdir. Bu mövqe göstərir ki, Berlin Cənubi Qafqazda qarşıdurmadan deyil, əməkdaşlıq və iqtisadi inteqrasiyadan yana olan siyasi xətti dəstəkləyir. Azərbaycanın təşəbbüslərinin beynəlxalq səviyyədə anlayışla qarşılanması ölkənin diplomatik mövqeyini daha da möhkəmləndirir.
Prezident İlham Əliyevin Berlin bəyanatı Azərbaycanın çoxşaxəli xarici siyasət kursunun növbəti uğurudur. Belə ki, Azərbaycan həm Avropa dövlətləri, həm də digər beynəlxalq tərəfdaşlarla münasibətlərini milli maraqlar, qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq prinsipləri əsasında inkişaf etdirir. Almaniya ilə münasibətlərin yeni strateji çərçivəyə keçməsi isə ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun artmasının və etibarlı tərəfdaş imicinin daha da möhkəmlənməsinin göstəricisidir.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya rəsmi səfəri və Berlin bəyanatı Azərbaycan–Almaniya münasibətlərində yeni siyasi mərhələnin əsasını qoydu. İmzalanan strateji sənədlər, enerji və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, regional təhlükəsizlik məsələlərində ortaq baxışların formalaşması göstərir ki, iki ölkə arasında əlaqələr artıq klassik diplomatik münasibətlər çərçivəsini aşaraq uzunmüddətli strateji tərəfdaşlıq müstəvisinə yüksəlir. Məhz buna görə də “Avropaya açılan yeni etimad qapısı” bu səfərin siyasi mahiyyətini ən dolğun şəkildə ifadə edir. Bu qapı təkcə Almaniyaya deyil, bütövlükdə Avropaya uzanan etibarlı əməkdaşlığın, qarşılıqlı maraqların və davamlı inkişafın simvoluna çevrilir.

Əli Hüseynli
Milli Məclisin deputatı