Icma.az
close
up
RU
Aydın Sezer: Orta Asiya ölkələri Ərdoğandan icazə almalı deyil

Aydın Sezer: Orta Asiya ölkələri Ərdoğandan icazə almalı deyil

Icma.az, Sherg.az portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

 “Cənubi Kiprlə bağlı Türkiyə ictimai rəyində aparılan müzakirələr son dərəcə yanlışdır” 


“Son bir həftədə Türkiyə tərəfindən bu məsələ ilə bağlı rəsmi açıqlama verilməməsi Türkiyə hökumətinin də bu faktı qəbul etmiş olduğunu göstərir”

Fuad Abbasov: Cənubi Kipr olayları Ankarayla razılaşdırılıb, və  Ərdoğanın nəzarəti altındadır


"Bundan bir neçə il sonra Avropanın içinə yerləşdirilən türk agenti rolunda Qazaxıstan, Türkmənistan və Özbəkistanı görə bilərik”



Qazaxıstan, Türkmənistan və Özbəkistanın Kiprin yunan tərəfi ilə diplomatik münasibətləri gücləndirməsi son günlər ən çox müzakirə olunan məsələlərdəndir. Kiprin yunan idarəçiliyi altında olan Cənubi hissəsi ilə diplomatik münasibətlərin qurulması və bu ölkəyə səfir göndərilməsi Avropa İttifaqı (Aİ) və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında 4 aprel 2025-ci ildə Səmərqənddə keçirilmiş zirvə görüşündən öncə baş verib. Zirvə görüşü Avropa İttifaqı ilə Orta Asiya ölkələri arasında iqtisadi və strateji münasibətlərin dərinləşdirilməsi məqsədi daşıyırdı. Qazaxıstan bu istiqamətdə ilk rəsmi addımı atan ölkə olub, 2025-ci ilin yanvarında Kipr ilə qarşılıqlı səfir təyinatını həyata keçirib. Özbəkistan isə artıq 1997-ci ildən diplomatik münasibətdə olduğu Kiprə ilk dəfə rəsmi səfir təyin edib. Türkmənistan da martın 31-də İtaliyadakı səfirini Kiprə akkreditə edib. Səmərqənd Zirvəsində qəbul edilən birgə bəyanatda tərəflər beynəlxalq hüququn prinsiplərinə, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət ediləcəyini təsdiqləyib. Qeyd edək ki, Şimali Kipr Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) müşahidəçi üzvüdür. 2024-cü ildə Şimali Kipr Prezidenti Ersin Tatar Bişkekdəki TDT Zirvəsinə fəxri qonaq kimi qatılıb. O, Bakıda keçirilən tədbirlərdə də iştirak edib. 

Bəzi məlumatlara görə Qazaxıstan, Türkmənistan və Özbəkistanın Kiprin yunan idarəçiliyində olan Cənub hissəsi ilə diplomatik münasibətləri gücləndirməsinin birbaşa Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təşəbbüsü ilə həyata keçirildiyini iddia olunur.  



Tanınmış jurnalist, politoloq Fuad Abbasov “Sherg.az”a söyləyib ki, bütün baş verən proseslər Ankaranın nəzarəti altındadır:


“Çünki dünyada Türkiyədən başqa heç bir ölkə Şimali Kipri qəbul etməyib. Orta Asiya dövlətlərindən də bunu gözləmək məntiqli olmazdı. Azərbaycanın ən yaxın dostu Türkiyə olmasına baxmayaraq, rəsmi Bakı belə hələ Şimali Kiprin müstəqiliyini tanımayan ölkələr sırasındadır. Türkiyə həmin ölkələr qarşısında Şimali Kipri qəbul etməklə bağlı hansısa tələb qoymur. Türkiyə çox yaxşı bilir ki, dəyişən dünyada belə addım atmaq bu ölkələrin xarici siyasətini risk altına alır. Ona görə də sonradan müstəqillik qazanan ölkələrın tanınmaq məsələsini tələb etməyin düzgün olmadığını Türkiyə başa düşür. Amma bütün dünyanın qəbul etdiyi Cənubi Kipri Orta Asiya dövlətləri tərəfindən tanınması məntiqli görünür. Digər tərəfdən Avropa Birliyi Yunan Kiprini tanımağın qarşılığında dolayı ilə 12 milyard avroluq büdcə ayırıb. Eyni zamanda Türkmənistan qazını Azərbaycan məhsulu kimi Avropaya ixrac etmək niyyətindədir. Qazaxıstan öz enerji resurslarını Azərbaycan, Türkiyə, İran kimi ölkələr üzərindən Avropaya çatdırmaq istəyir. Bunların hamısı Brüssel ilə yaxınlaşmaq üçün olan fürsətlərdir. Ankara çox yaxşı bilir ki, Orta Asiya dövlətlərinin inkişafı üçün Brüssel və Qərb dünyasıyla yaxınlaşmaq vacibdir. Orta Asiyanın logistika və transport potensialından Çin və Rusiya da istifadə etmək üçün çalışır. Nəticə etibarı ilə onlara hansı ölkə daha yaxşı təklif gələrsə, həmin fikri qəbul edəcəklər. Hazırda isə Avropadan daha mənfəətli təklif irəli sürən ikinci tərəf yoxdur. Sözügedən proseslər tamamilə Ankarayla razılaşdırılıb və  Ərdoğanın nəzarəti altındadır. Yəni Türkiyənin irəli gedən strateji planlarıdır. Bundan bir neçə il sonra Avropanın içinə yerləşdirilən türk agenti rolunda Qazaxıstan, Türkmənistan və Özbəkistanı görə bilərik”.  



Türk siyasətçi və yazar Aydın Sezer isə bildirib ki, Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin Türk Dövlətləri Təşkilatında müşahidəçi statusu alması bütövlükdə Türkiyə və Ərdoğan tərəfindən həyata keçirilən fərziyyənin nəticəsidir:


“Türkiyə hökuməti və Ərdoğan bunu "Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətini tanıdırıq" deyərək daxili siyasətdə ictimaiyyətə çatdırmışdı və Türk dövlətləri təşkilatında mühüm uğurlar əldə etmişik şəklində açıqlama vermişdi. Bildiyiniz kimi, Cənubi Kipr Respublikası Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən tanınan suveren və müstəqil dövlətdir. Şimalda qurulan Kipr Türk Cümhuriyyətinin tanınmaması üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası 541 və 550 saylı qətnamələri mövcuddur. Buna görə də Orta Asiya Türk Cümhuriyyətlərinin ABŞ-ın qanuni və üzv dövləti sayılan Cənubi Kipr Respublikası ilə əlaqələr qurması, səfirliklər açması son dərəcə normal bir hadisədir. Son bir həftədə Türkiyə tərəfindən bu məsələ ilə bağlı rəsmi açıqlama verilməməsi Türkiyə hökumətinin də bu faktı qəbul etmiş olduğunu göstərir. Bunun Ərdoğanın məlumatı ilə edilib-edilməməsi məsələsi  spekulyasiyadır. Lakin Cənubi Kiprlə əlaqələr qurmaq üçün Ərdoğandan icazə almaq lazım deyil.  Həmin ölkələrə Cənubi Kiprlə bağlı istədikləri kimi qərar verə bilirlər. Sözügedən məsələ ilə bağlı Türkiyədə ictimai rəyində aparılan müzakirələr son dərəcə yanlışdır və reallığı ehtiva etmir”.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:203
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 17 Aprel 2025 17:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see299

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see290

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see287

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see283

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see282

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see277

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see268

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see267

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see260

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see259

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see239

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see235

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see234

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see233

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see230

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see228

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see222

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see222

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see220

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see216
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri