Azərbaycan bu addımı atarsa, lider dövlətlərdən birinə çevrilə bilər

İnformasiya və kommunikasiya texnologiyaları (İKT) müasir dünyada həyatın hər sahəsində dəyişiklik yaradır. Təhsil, səhiyyə, iqtisadiyyat, dövlət idarəçiliyi və hətta gündəlik sosial münasibətlər İKT-nin inkişafından birbaşa təsirlənir. Texnologiyanın sürətli irəliləyişi insanların məlumatlara çıxışını asanlaşdırır, xidmətlərin keyfiyyətini artırır və yeni iş imkanları yaradır. Rəqəmsal transformasiya yalnız texnoloji yeniliklərlə məhdudlaşmır. O, həm də sosial inkişafın, innovasiyanın və ölkələrin rəqabət qabiliyyətinin əsas hərəkətverici qüvvəsidir. Bu baxımdan, informasiya və kommunikasiya texnologiyalarının davamlı inkişafı həm fərdlər, həm də cəmiyyət üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.

Bəs, ölkəmiz bu rəqəmsal inkişaf yarışında necə daha fəal iştirak edə bilər?

Globalinfo.az-a danışan informasiya texnologiyaları üzrə mütəxəssis Elvin Abbasov deyib ki, Azərbaycan rəqəmsal inkişaf prosesində daha fəal iştirak etmək üçün kompleks yanaşmaya ehtiyac duyur.

Onun fikrincə, ilk növbədə, genişzolaqlı internet və fiber-optik infrastrukturun inkişafı bütün bölgələrdə rəqəmsal bərabərliyi təmin etməlidir:
“Paralel olaraq, startap ekosisteminə dəstək və süni intellekt kimi qabaqcıl texnologiyaların tətbiqi ölkəmizi innovasiya mərkəzinə çevirə bilər. Ən mühüm istiqamətlərdən biri isə rəqəmsal savadlılığın artırılmasıdır. Vətəndaşların texnologiyadan təhlükəsiz və səmərəli istifadəsi üçün maarifləndirmə, təhsil və kadr hazırlığı gücləndirilməlidir. Dövlət, özəl sektor və təhsil qurumlarının birgə əməkdaşlığı ilə Azərbaycanın qlobal rəqəmsal yarışda daha dayanıqlı mövqeyə çıxa bilməsi mümkündür”.

Elvin Abbasov onu da əlavə edib ki, informasiya və kommunikasiya texnologiyaları müasir dünyada dövlətlərin iqtisadi, sosial və mədəni inkişafında əsas aparıcı qüvvələrdən birinə çevrilib:

“Təhsil, səhiyyə, iqtisadiyyat, dövlət idarəçiliyi, biznes və gündəlik sosial münasibətlər artıq birbaşa olaraq texnologiyanın inkişafı ilə formalaşır. Rəqəmsal transformasiya təkcə yeni texniki imkanların tətbiqi deyil, həm də innovasiya, sosial dəyişiklik və rəqabətqabiliyyətlilik amili kimi çıxış edir. Müasir dünyada güc balansı artıq hərbi və ya enerji resursları ilə deyil, informasiya texnologiyalarının tətbiqi və rəqəmsal üstünlüklərlə ölçülür. Azərbaycan son illərdə bu sahədə mühüm addımlar atıb. “Onlayn Azərbaycan” proqramı ilə ölkədə genişzolaqlı internetə çıxışın kəskin şəkildə artması, “e-hökumət” xidmətlərinin təkmilləşdirilməsi, rəqəmsal ödənişlərin sürətlə yayılması və startap ekosisteminin inkişaf etdirilməsi bu istiqamətdə görülən işlərin nümunəsidir. Bununla yanaşı, kibertəhlükəsizlik sahəsində görülən tədbirlər, dövlət qurumlarında elektron idarəçiliyin gücləndirilməsi və gənclərin rəqəmsal bacarıqlarının artırılması ölkəmizi regional rəqəmsal mərkəzə çevirmək hədəfinin təməlini qoyur”.

Elvin Abbasov

Mütəxəssisin sözlərinə görə, rəqəmsal inkişaf yarışında daha fəal iştirak etmək üçün əlavə strateji addımlara ehtiyac var:

“İlk növbədə, insan kapitalının inkişafına xüsusi diqqət ayrılmalıdır. Yalnız infrastrukturun möhkəmləndirilməsi kifayət deyil, bu infrastrukturdan effektiv istifadə edə biləcək ixtisaslı mütəxəssislər yetişdirilməlidir. Təhsil sistemində rəqəmsal bacarıqların inkişafı, süni intellekt, böyük verilənlər və kibertəhlükəsizlik kimi sahələr üzrə proqramların gücləndirilməsi vacibdir. İkinci əsas istiqamət innovasiya və startap mühitinin dəstəklənməsidir. Yerli texnoloji məhsulların hazırlanması və qlobal bazara çıxarılması ölkənin rəqəmsal müstəqilliyi və iqtisadi dayanıqlığı baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət, özəl sektor və akademik qurumlar arasında əməkdaşlıq mexanizmləri gücləndirilməlidir ki, innovativ ideyalar sürətlə tətbiq sahəsinə keçə bilsin. Üçüncü vacib məqam kibertəhlükəsizlik məsələləridir. Rəqəmsal inkişafla paralel olaraq yeni risklər də meydana çıxır. Bu baxımdan milli səviyyədə koordinasiya olunmuş kibertəhlükəsizlik siyasəti, beynəlxalq əməkdaşlıq və qabaqcıl texnoloji həllərin tətbiqi mütləqdir. İnsanların maarifləndirilməsi və fərdi məlumatların qorunması isə ictimai etimadın təmin olunmasında əsas faktordur”.

Elvin Abbasov deyib ki, Azərbaycan rəqəmsal inkişaf yarışında öz mövqeyini möhkəmləndirmək üçün kifayət qədər resurs və potensiala malikdir:
“Əsas məsələ bu potensialı düzgün istiqamətləndirmək, təhsil, innovasiya və təhlükəsizlik balansını qorumaqdır. Əgər bu strategiya davamlı şəkildə icra olunarsa, yaxın gələcəkdə ölkəmiz regionda yalnız enerji resursları ilə deyil, həm də rəqəmsal innovasiyaları ilə seçilən lider dövlətlərdən birinə çevrilə bilər”.

Qeyd: Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.

Mövzu: informasiya və kommunikasiya texnologiyalarının inkişaf etdirilməsi.

Zaira Akifqızı
Globalinfo.az