Azərbaycan dialoqun mümkün olduğu nadir ünvan

Son illər Azərbaycan qətiyyətli addımları və çevik diplomatiyası ilə Yaxın Şərqdə diqqət çəkən ölkələrdən birinə çevrilib. 

Tarazlı xarici siyasəti, müxtəlif xalqlarla tarixə söykənən mədəni bağları sayəsində Azərbaycan artıq əvvəllər bir-birinə düşmən gözü ilə baxan tərəflər arasında körpü rolunu oynayır. Bunu ən açıq şəkildə Bakının İsraillə bir sıra ərəb ölkələri, o cümlədən Türkiyə və hətta Suriya arasında münasibətlərin yumşaldılması prosesində getdikcə artan rolu göstərir.

İsraildə Azərbaycan haqqında xüsusi hörmət və səmimi duyğularla danışırlar. Bu da səbəbsiz deyil.

İki ölkə arasındakı münasibətlər təkcə rəsmi əməkdaşlıq deyil, eyni zamanda, illərlə formalaşan qarşılıqlı etimad, ortaq maraqlar və dostluqdur. Qlobal səviyyədə artan qeyri-sabitlik fonunda İsrail üçün Azərbaycanın etibarlılığı çox önəmlidir. 

Bakı həm verdiyi sözə əməl edir, həm də bir çox dövlətin uzaq durduğu mürəkkəb məsələlərdə vasitəçi rolunu çəkinmədən öz üzərinə götürür. Bu isə Azərbaycanı regionda sadəcə tərəfdaş deyil, eyni zamanda dialoqun mümkün olduğu nadir ünvanlardan birinə çevirir.

Məhz Bakı Suriyanın və İsrailin rəsmi nümayəndələri arasında birbaşa təmasın baş tuta biləcəyi məkan kimi qeyd olunur. Bu i bir neçə il əvvəl tamamilə mümkünsüz görünürdü.

Suriya Prezidenti Əhməd Əş-Şəraanın Azərbaycana səfəri, Prezident İlham Əliyevlə görüşü və Azərbaycan qazının Türkiyə üzərindən Suriyaya çatdırılması barədə yayılan məlumatlar təkcə Bakının artan nüfuzunu deyil, həm də bu şəhərin mürəkkəb münasibətləri olan ölkələr arasında real körpülər qura bilmək imkanlarını göstərir.

Məlumatlı mənbələrin bildirdiyinə görə, Bakıda Suriya və İsrail nümayəndələrinin görüşü planlaşdırılır və bu görüşdə xüsusilə İsrailin Suriya cənubundakı mövcudluğu ilə bağlı məsələlərin müzakirəsi nəzərdə tutulur. 

Rəsmi Dəməşq hələlik bu danışıqları rəsmən təsdiqləməsə də, artmaqda olan sübutlar onu göstərir ki, məhz Azərbaycan belə həssas mövzuların müzakirəsi üçün neytral və etibarlı platforma təqdim edə biləcək nadir ölkələrdən biridir.

İsrail dəfələrlə bəyan edib ki, Azərbaycanı ən önəmli strateji müttəfiqi kimi görür.

Bu münasibət təkcə sözlə deyil, konkret addımlarla da təsdiqlənir: diplomatik ünsiyyət kanalları məhz Bakı üzərindən keçir və bu kanallara hətta İsraillə rəsmi əlaqəsi olmayan Suriya kimi ölkələr də etimad göstərir.

Azərbaycanın bu proseslərdə rolu təkcə görüşlərin təşkili ilə məhdudlaşmır.

Burada Prezident İlham Əliyevin şəxsi nüfuzu da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

O, həm İsrail rəhbərliyi, həm də Yaxın Şərqin bir sıra ölkələrinin liderləri ilə etibarlı münasibətlər qurmağı bacarıb. ABŞ və Rusiyanın İsraillə ərəb dünyası arasında normallaşma cəhdləri müxtəlif maneələrlə üzləşdiyi bir vaxtda, məhz Bakı gözlənilməz uğurlar nümayiş etdirir - yumşaq, amma qətiyyətli diplomatiya ilə.

Bölgənin ən köklü münaqişələrindən biri ilə bağlı irəliləyişin əldə olunması məhz Azərbaycanın vasitəçiliyi və onun unikal geosiyasi mövqeyi sayəsində mümkün ola bilər. Çünki son aylarda yaşananlar göstərir ki, Bakı sadəcə müşahidəçi yox, Yaxın Şərq diplomatiyasının fəal moderatoruna çevrilir - yeni, hörmət və qəbul edilən tərəf kimi.

Və bir həqiqət artıq dəyişməz görünür: Azərbaycan Suriya məsələsində bu dəfə tamamilə fərqli bir rolda geri dönür - düşmənlər arasında körpü quran, etibarlı və balanslı vasitəçi kimi.Bu yeni diplomatik memarlıqda isə Azərbaycanın yeri tam mərkəzdədir.

Yuri Boçarov, israilli politoloq, siyasi elmlər namizədi
“Cebheinfo.az”
 

Açar sözlər: Azərbaycan İsrail Suriya Əhməd Əş-Şəraa Yuri Boçarov