Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Azərbaycan geosiyasəti və Türk islam birliyinin yeni modeli

Azərbaycan geosiyasəti və Türk islam birliyinin yeni modeli

Icma.az, Xalq qazeti portalına istinadən məlumat verir.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin gücü təkcə iqtisadi potensial və hərbi qüdrətlə ölçülmür. Mənəvi və ideoloji resurslar, dini diplomatiya, mədəni və tarixi irs getdikcə geosiyasi təsir alətləri olaraq daha geniş vüsət alı. Məhz bu kontekstdə Azərbaycanın son illərdə nümayiş etdirdiyi yanaşma xətti cəlbediciliyi ilə xüsusi diqqət çəkir. Rəsmi Bakı yalnız türk inteqrasiyasının mənəvi həmrəylik ölçüsünü institutlaşdırmır, həm də özünü türk dünyası ilə daha geniş İslam məkanı arasında etibarlı körpü kimi təsdiqləyir. Prezident İlham Əliyevin sentyabrın 15-də Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) müsəlman dini idarə rəhbərləri Şurasının üzvlərindən və müşahidəçilərindən, Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransının həmtəşkilatçılarından və Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətini qəbul etməsi və eyni zamanda Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci iclasının və Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfransın keçirilməsi təsadüfi deyil. Bu, dini diplomatiyanın Azərbaycanın geosiyasi strategiyasının ayrılmaz hissəsinə çevrilməsini nümayiş etdirən növbəti bir addımdır.

Əhəmiyyətli məqəmlardan da biri odur ki, nümayəndə heyətinin tərkibi TDT-ın üzv dövlətlərinin hüdudlarından kənara çıxır. Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkiyə, Özbəkistan və Türkmənistan ruhani idarələrinin rəhbərləri ilə yanaşı, Şimali Kipr, Çeçenistan, Dağıstan, Gürcüstan və Suriyadan nümayəndələr, eləcə də IRCICA (İslam Tarixi, İncəsənəti və Mədəniyyəti Araşdırma Mərkəzi) və s. rəsmilər Bakıya gəldilər. Bu format Azərbaycan paytaxtını birbaşa ünsiyyət kanallarına malik olmayan müəyyən icmalar və qurumlar üçün toplanma mərkəzinə çevirir. Beləliklə, Bakı praktik olaraq təkcə türk deyil, həm də daha olan geniş İslam vasitəçisi rolunu təsdiqləyir.

Bu kontekstdə Yəhya Bakuvi obrazı sadəcə bir xatirə funksiyasından daha çox şeyə xidmət edir. XV əsrdə yaşayıb-yaratmış bu orta əsr mütəfəkkirinin irsinə istinad etmək, o cümlədən Azərbaycan xalqının dünya mədəniyyətinə bəxş etmiş bir çox dahi şəxsiyyətləri, şairləri, mütəfəkkirləri olam Nizami və Xaqanidən, Nəsimi və Füzuliyə qədər qırılmaz bir mədəni davamlılıq xətti qurmağa imkan verir. Azərbaycan üçün bu, tarixə mücərrəd bir hörmət kimi deyil, yumşaq güc mənbəyi kimi də vacibdir, çünki ölkəmiz torpağımızın İslam sivilizasiyasının kənarında deyil, intellektual mərkəzlərindən biri olduğunu vurğulayır. Beləliklə, dini diplomatiya mədəni və tarixi legitimlik qazanır, türk inteqrasiyasısı isə mövcüd dəyərləri daha da zənginləşdirir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın unikal mövqeyini vurğulaması görüşün gündəliyinin əhəmiyyətli hissələrində oldu. Dövətimiz Türk dünyasının bir hissəsi və eyni zamanda Qafqaz ölkəsi olaraq, tarixən bir-biri ilə sıx bağlı olan iki məkanı birləşdirməyə qadirdir. Qafqaz Albaniyası, Qəbələ və Naxçıvana istinadlar sadəcə tarixi ekskurs deyil, əksinə, Bakının türk dövlətləri və Qafqaz xalqları arasında dialoq üçün təbii platforma kimi lehinə bir arqumentdir. Dağıstan, Çeçenistan, Gürcüstan və Suriyadan olan dini liderlərin iştirakı bu tezisə praktiki əhəmiyyət verir.

Bundan əlavə, dövlət başçısının çıxışında Qarabağ məsələsi xüsusi yer tutdu və bu, təbiidir. Nümayəndə heyətinin Ağdama, Xankəndiyə, Xocalıya və Şuşaya planlaşdırılan səfəri dini liderləri otuz illik işğalın nəticələrinin və yenidənqurma işlərinin miqyasının şahidlərinə çevirir. 65 məscidin dağıdılması, dini məbədlərin təhqir edilməsi, etnik təmizləmə və hərbi cinayətlər burada erməni vandallarının təkcə xalqımıza qarşı deyil, həm də bütün İslam dünyasına qarşı təhqir. Prezident İham Əliyevin vurğuladığı: "Bəli, bu gün sülh var və müharibə dayanıb. Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh prosesi gedir və əminəm ki, bu, uzunmüddətli olacaq. Hər halda Azərbaycan dövlətinin mövqeyi bundan ibarətdir. Ancaq biz bizə qarşı, xalqımıza qarşı törədilən vəhşilikləri heç vaxt unutmayacağıq" sözləri Azərbaycanın kədərli keçmişini və tarixi ədaləti rəhbər tutaraq, firavan gələcəyin qurulmasının tərəfdarı olduğunu bir daha təstiqləyir. Bu məsələ ümumislam həmrəyliyi çərçivəsində daim nəzərdən keçirilirməli və "Böyük Qayıdış" proqramı, o cümlədən 48 şəhər və kənddə həyatın bərpası Azərbaycanın təkcə ədaləti bərpa etmək deyil, həm də yaratmaq qabiliyyətinin sübutu kimi qəbul edilir. Lakin hər şeyi dini amilin səfərbərliyinə endirmək həddindən artıq sadələşdirmə olardı. Ermənistanla davam edən sülh prosesi gedir, lakin hərbi gücün, xalqın iradəsinin və milli birliyin suverenliyin qarantı olaraq qalması daha aktual amillərdir. "Güc haqdır" prinsipi rəsmi Bakı tərəfindən irəli sürülməyib, lakin bu reallıqla hesablaşmaq məcburiyyətindədir. Bu məntiqdə dini diplomatiya güc siyasətini tamamlayır: beynəlxalq legitimlik və zəruri xətt üçün mənəvi əsaslandırma yaradır, onu ədalət və mənəvi birlik dilində təqdim edir.

Bu fonda, Bakıda keçiriləcək növbəti İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşü, Azərbaycanın türk formatında toplanmış potensialı daha geniş İslam gündəliyinə çevirə biləcəyinin sınağına çevrilir. Uğur yalnız bəyannamələrdən deyil, həm də birgə təhsil və ekstremizmə qarşı proqramlardan tutmuş beynəlxalq təşkilatlarda mövqelərin əlaqələndirilməsinə qədər işləyən mexanizmlər təklif etmək qabiliyyətindən asılı olacaq. İslam dünyasının daxili ziddiyyətləri, müəyyən gərginliklər və rəqabət aparan təsir mərkəzləri, Bakının gözardı edə bilməyəcəyi ciddi məhdudiyyətlər olaraq qalır.

Buna baxmayaraq, ümumi istiqamət aydındır. Azərbaycan ardıcıl olaraq TDT-nın institusional nüvəsinin mədəni-tarixi özəyi və Qarabağ məsələsi ilə tamamlandığı, dini diplomatiyanın isə güc siyasəti ilə yumşaq güc arasında körpü rolunu oynadığı çoxşahəli və dayanıqlı bir konstruksiya qurur. Bu modelin nə qədər davamlı olacağını zaman göstərəcək, lakin artıq aydındır ki, rəsmi Bakı mənəvi ölçüyə geosiyasətin əlavəsi kimi deyil, onun ayrılmaz hissəsi kimi baxır.

Masil Dəmirov 

Beynəlxalq münasibətlər üzrə analitik

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:150
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 18 Sentyabr 2026 12:52 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see404

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see324

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see303

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see302

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see299

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see291

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see280

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see277

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see273

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see259

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see255

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see251

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see237

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see232

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see216

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see212

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see195

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see185

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see176

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri