Azərbaycan iqtisadiyyatı neftdən asılılığa görə yavaşlayır, digər sahələr bunu kompensasiya etməyə çalışır

Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (EBRD) bildirir ki, Azərbaycanın iqtisadiyyatı son illə müqayisədə bir qədər zəifləyib. 2024-cü ildə iqtisadi artım 4,1 % olub, amma 2025-ci ilin ilk yarısında bu göstərici xeyli azalaraq 1,5 %-ə düşüb. Bunun əsas səbəbi neft və qaz hasilatında geriləmənin olmasıdır – karbohidrogen sektorunda 3,1 % azalma qeydə alınıb. Yəni, ölkənin ənənəvi əsas gəlir mənbəyi olan neft-qaz sahəsi zəifləyib.

Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, bu məsələnin yaxşı tərəfi odur ki, qeyri-neft sektoru – yəni iqtisadiyyatın digər sahələri – müəyyən dərəcədə böyüyüb. Tikinti, ticarət və turizm kimi sahələrdə fəallıq artıb və bu, qeyri-neft sektoruna ümumilikdə 3,8 % artım gətirib.

Akif Nəsirli

“EBRD hesab edir ki, 2025-ci ildə iqtisadi artım 3% olacaq. Bu da, əvvəlki proqnozdan bir qədər aşağıdır. Gələn il isə, artım 2,5 % səviyyəsində qalacaq. Yəni bu da o deməkdir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı neftdən asılılıq səbəbindən yavaşlayır, amma digər sahələr müəyyən dərəcədə inkişaf edərək azalmaları kompensasiya etməyə çalışır”-deyə iqtisadçı qeyd edib.

Akif Nəsirlinin sözlərinə görə, 2024-cü ildə 4 %-dən çox artım var idi, amma bu il 3 %-ə düşəcək: “Bu da o deməkdir ki, “böyümə var, amma sürəti azalır”. Yəni iqtisadiyyatda yeni iş yerləri və gəlirlər artmağa davam edəcək, amma əvvəlki qədər sürətli olmayacaq”.

İqtsadçı vurğulayıb ki, Azərbaycanın büdcəsi və valyuta gəlirlərinin əsas hissəsi neft-qazdan gəlir.

“Bunun azalması o deməkdir ki, dövlətin gəlirləri bir qədər sıxıla bilər. Əgər büdcə gəlirləri azalarsa, dövlət xərclərinə (tikinti, sosial layihələr, dəstək proqramları və s.) də təsir edə bilər. Tikinti, ticarət və turizm böyüyür. Bu, müsbət xəbərdir. Çünki yeni iş yerləri əsasən bu sahələrdə yaranır. İnsanların gündəlik həyatına daha çox ticarət, xidmət və turizm sektorunda fəallıq kimi əks olunur”-deyən Akif Nəsirli qeyd edib ki, iqtisadi artım davam edir, amma zəiflədiyi üçün maaşlar və pensiyalar əvvəlki illərdəki qədər tez arta bilməz.

Akif Nəsirli bildirib ki, neftin azalması manatın sabitliyinə risk yarada bilər, amma dövlət ehtiyatları yüksək olduğu üçün yaxın dövrdə ciddi devalvasiya gözlənilmir. İqtisadçı bildirib ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı hələ də böyüyür, lakin əsasən neftə bağlılıq səbəbindən böyümənin tempi azalır: Məsələnin pozitiv tərəfi odur ki, turizm, ticarət və tikinti kimi sahələr güclənir. Bu da uzun müddətdə iqtisadiyyatı daha dayanıqlı edə bilər”.

İradə Cəlil, Bizimyol.info