Azərbaycan Laos dialoqunun iqtisadi hədəfləri

Dövlətlərarası münasibətlərin möhkəmliyi yalnız siyasi təmasların müntəzəmliyi ilə deyil, həm də bu təmasların konkret əməkdaşlıq istiqamətlərinə və praktik nəticələrə çevrilməsi ilə ölçülür. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin oktyabrın 13-də Laos Xalq Demokratik Respublikasının Prezidenti Thonqlun Sisulit ilə görüşü və mətbuata bəyanatları Bakı ilə Vientyan arasında münasibətlərin yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir. Laos Prezidentinin Azərbaycana ilk rəsmi səfəri çərçivəsində aparılan müzakirələr və qəbul edilən Birgə Bəyanat tərəfdaşlığın siyasi dialoqla məhdudlaşmadığını, iqtisadi və digər sahələrdə konkret nəticələr əldə edilməsinə yönəldiyini nümayiş etdirir.

Azərbaycanla Laos arasında diplomatik münasibətlərin otuz ildən artıq tarixi var. Bu müddət ərzində tərəflər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı anlaşma və dəstək nümayiş etdirib, ortaq maraqların ifadə olunduğu məsələlərdə həmrəylik göstəriblər. Formalaşmış siyasi təməl münasibətlərin daha da inkişafı üçün etibarlı zəmin yaradır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, beynəlxalq platformalarda yaranmış əməkdaşlıq ənənələrinin davam etdirilməsi üçün qarşılıqlı iradə mövcuddur. Laos Prezidentinin Azərbaycana rəsmi səfəri isə bu siyasi əlaqələrə yeni dinamika verməklə yanaşı, əməkdaşlığın məzmununun genişləndirilməsi baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İkitərəfli münasibətlərin inkişafı dövlət başçılarının görüşləri ilə məhdudlaşmır. Parlamentlərarası dostluq qruplarının yaradılması, qanunverici orqanların beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığı, eləcə də hakim partiyalar arasında Anlaşma Memorandumunun imzalanması siyasi əlaqələrin müxtəlif institusional səviyyələrdə möhkəmləndiyini göstərir. Bu mexanizmlər dialoqun davamlılığını təmin edir, təcrübə mübadiləsinə və qarşılıqlı anlaşmanın dərinləşməsinə şərait yaradır. Eyni zamanda, siyasi təmasların institusional əsaslarla genişlənməsi iqtisadi və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq üçün də əlavə imkanlar açır.

Münasibətlərin hazırkı mərhələsində əsas vəzifələrdən biri siyasi dialoqda əldə olunan nəticələri iqtisadi əməkdaşlıqda da əks etdirməkdir. Prezidentlərin mövcud ticarət dövriyyəsinin iki ölkənin potensialına uyğun olmadığı barədə ortaq mövqeyi bu istiqamətdə istifadə edilməmiş imkanların mövcudluğunu göstərir. Deməli, qarşıda duran məsələ yalnız iqtisadi əlaqələri genişləndirmək deyil, həm də bunun üçün real mexanizmlər formalaşdırmaqdır. Bakıda keçirilməsi nəzərdə tutulan Laos-Azərbaycan biznes-forumu sahibkarlar arasında birbaşa əlaqələrin qurulması, qarşılıqlı bazar imkanlarının öyrənilməsi və investisiya perspektivlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm platformaya çevrilə bilər. Laos tərəfinin Azərbaycan investorlarına konkret layihələr təqdim etməsi isə siyasi razılaşmaların iqtisadi təşəbbüslərlə tamamlanmasına imkan verər.

Azərbaycanın xarici investisiya fəaliyyətinin genişlənməsi və coğrafiyasının şaxələnməsi yeni tərəfdaşlıqlar üçün əlavə imkanlar yaradır. Bu baxımdan, Bakı ilə Vientyan arasında qarşılıqlı faydaya əsaslanan iqtisadi layihələrin müəyyənləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Energetika, mədənçilik, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə əməkdaşlığın müzakirə edilməsi iqtisadi gündəliyin şaxələndirilməsi üçün əlverişli zəmin formalaşdırır. Bununla belə, sahələrin sadalanması özlüyündə iqtisadi nəticə demək deyil. Əsas məsələ mövcud imkanları konkret layihələr, investisiya şərtləri, məsul tərəflər və icra mexanizmləri ilə əlaqələndirməkdir. Məhz bu yanaşma əməkdaşlığın davamlılığını və qarşılıqlı iqtisadi səmərəsini təmin edə bilər.

Birgə Bəyanatın əhəmiyyəti də siyasi razılaşmaların gələcək fəaliyyət üçün istiqamət müəyyənləşdirməsindədir. Sənəd tərəflərin əməkdaşlıq niyyətlərini ümumi çərçivədə ifadə etməklə yanaşı, qarşılıqlı münasibətlərin yeni məzmun qazanması üçün siyasi zəmin yaradır. Lakin bu sənədin real əhəmiyyəti onun müddəalarının ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi və konkret nəticələrlə müşayiət olunması ilə müəyyən ediləcək. Bu baxımdan, qarşıdakı dövrdə iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi, biznes dairələri arasında təmasların intensivləşdirilməsi və humanitar əməkdaşlıq imkanlarının artırılması əsas prioritetlərdən ola bilər.

Beləliklə, Azərbaycan-Laos münasibətlərinin inkişafı üçün zəruri siyasi iradə, qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq marağı mövcuddur. İndi əsas hədəf bu üstünlükləri real iqtisadi və humanitar nəticələrə çevirməkdir. Siyasi dialoqun institusional əlaqələrlə, iqtisadi təşəbbüslərin isə konkret layihələrlə tamamlanması ikitərəfli tərəfdaşlığın dayanıqlığını gücləndirə bilər. Prezident Thonqlun Sisulitin Azərbaycana səfəri də məhz bu baxımdan iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə keçidi üçün əhəmiyyətli imkan yaradır.

Natiq Quluzadə
YAP Zəngilan rayon təşkilatının sədri