Azərbaycan Mərkəzi Asiyaya qayıdır Bakı ümumi paytaxta çevrilir: Qazax politoloqdan mühüm açıqlama

“Azərbaycan tarixən həmişə Mərkəzi Asiyanın mədəni, tarixi və sivilizasiya məkanının tərkib hissəsi olub. Əsrlər boyu onun əraziləri və xalqları türk tayfaları və imperiyaları ilə, ortaq mənəvi dəyərlər və ticarət yolları ilə bağlı olmuşdur”.

Bu sözləri Globalinfo.az-a danışan Qazaxıstan Respublikası Prezidenti yanında Qazaxıstan Strateji Araşdırmalar İnstitutunun Beynəlxalq Təhlükəsizlik Departamentinin Baş mütəxəssisi Muxit Asanbayev deyib.

Asanbayev bildirib ki, bu gün Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlıq formatına qayıtması, onun bu dərin tarixi əlaqələri bərpa etmək və vahid türk və Avrasiya məkanında yenidən yer almaq üçün təbii istəyini əks etdirir ki, bu da müasir geosiyasi qarışıqlıq və sabit regional ittifaqlar yaratmaq ehtiyacı fonunda xüsusilə əhəmiyyətlidir:

“Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşünə tamhüquqlu iştirakçı kimi qoşulması əsrlər boyu Cənubi Qafqazı və Mərkəzi Asiya ölkələrini birləşdirən dərin mədəni, tarixi və mənəvi əlaqələri əks etdirir. Daha əvvəl qarşılıqlı əlaqələr formatı “5+1” modeli üzrə qurulurdu, lakin indi daha institusional və davamlı siyasi dialoqu təşviq edərək 6 ölkənin tamhüquqlu strateji ittifaqına çevrilir. Xəzər dənizi ilə Türkiyə arasındakı unikal coğrafi mövqeyi sayəsində Azərbaycan infrastruktur və iqtisadi marşrutları birləşdirərək regionun Orta Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında körpü rolunu əhəmiyyətli dərəcədə artırır ki, bu da Orta Dəhlizin inkişafı üçün xüsusilə vacibdir”.

Qazaxıstanlı politoloq qeyd edib ki, bu inteqrasiya Türk Dövlətləri Təşkilatının potensialını gücləndirir, çünki dövlət başçıları səviyyəsində qəbul edilən qərarlar təşkilatın strateji çərçivəsinə daha asan inteqrasiya olunur və əsas sahələrdə mövqelərin əlaqələndirilməsi daha təsirli olur:

“Bu, türk inteqrasiya proseslərini dəstəkləyən Türkiyənin regional siyasəti ilə uzlaşır və əməkdaşlıq üçün daha güclü təməl yaradır, ölkələrə xarici təhdidlərə qarşı birgə hərəkət etmək və beynəlxalq statuslarını gücləndirmək imkanı verir. Bundan əlavə, dünyada həddən artıq gözlənilməz proseslər baş verərkən Türkiyə bir çox bölgələrdə əsas rol oynayır, çünki Ankara regional güc, eyni zamanda qlobal aktordur. Bunu nəzərə almaq vacibdir.

Mərkəzi Asiya ölkələri üçün Azərbaycanın bu formatda iştirakı Cənubi Qafqaz regionuna və Avropa İttifaqı bazarlarına çıxış imkanı yaradır, xarici siyasət və tranzit xətlərinin şaxələndirilməsini genişləndirir ki, bu da qlobal qeyri-sabitlik qarşısında zəifliyi azaldır və daha dayanıqlı regional arxitekturanın yaranmasını təşviq edir.

Əgər Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri bu kursu ardıcıl olaraq davam etdirsələr, yeni struktur nəticə etibarilə bütün iştirakçılar üçün özünü təmin edən, bütöv və strateji yönümlü əməkdaşlıq və inkişaf məkanının yaranmasına gətirib çıxaracaq”.

Gülnar Səlimova
Globalinfo.az
İstanbul