Icma.az
close
up
RU
Azərbaycan qlobal məkanda regional güc

Azərbaycan qlobal məkanda regional güc

Icma.az bildirir, Xalq qazeti saytına əsaslanaraq.

Azərbaycan uzun illərdir ki, beynəlxalq münasibətlərdə öz rolunu fəal şəkildə gücləndirir, mühüm tədbirlərin və təşəbbüslərin təşkilatçısı kimi çıxış edir. Avropa və Asiyanın kəsişməsində yerləşməsi ölkəmizi dialoq üçün əlverişli məkana çevirir. Bu mənada, Qarabağ Universitetində 7-ci ADA Siyasi Forumu çərçivəsində 2 mühüm panel sessiyanın keçirilməsi dediklərimizi əyani şəkildə təsdiqləyir.

Qarabağ Universitetində Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin idarə heyətinin sədri Fərid Şəfiyevin moderatorluq edəcəyi birinci paneldə “Geosiyasi dəyişikliklər və onların regional suverenliyə təsiri” mövzusu müzakirə edildi. İkinci paneldə isə “Yeni dünya nizamı: İqtisadi transformasiya və rəqəmsal inqilabdan gözləntilər” mövzusuna həsr olundu. Paneldə müzakirələr ADA Universitetinin prorektoru, Milli Məclisin deputatı Fariz İsmayılzadənun moderatorluğu ilə aparıldı. Müzakirələrdə iqtisadi müstəqillik, texnologiyaların qlobal güc bölgüsünə təsiri və dayanıqlı inkişaf yanaşmaları da gündəmə gətirildi.

Əlbəttə, bu gün müasir dünya qlobal siyasətin, iqtisadiyyatın və cəmiyyətin bütün aspektlərinə təsir edən dərin dəyişikliklər dövrünü yaşayır. Rəqəmsallaşma və texnoloji irəliləyişlər qlobal iqtisadiyyatı və rabitəni kökündən dəyişdirir. Süni intellekt, blokçeyn və digər yeniliklər inteqrasiya proseslərini sürətləndirməklə yanaşı, həm də dünya üçün kibertəhlükəsizlik, məlumatların qorunması və resursların ədalətli bölüşdürülməsi kimi yeni problemlər yaradır. Eyni zamanda, iqlim dəyişikliyi, demoqrafik dəyişikliklər, miqrasiya və pandemiya ölkələr arasında daha sıx əməkdaşlıq tələb edir. Buna görə də, qlobal problemlərin daha effektiv həlli üçün qlobal miqyasda dialoqun aparılmasına həmişə zərurət var.

Bu da bir faktdır ki, geosiyasi dəyişikliklər hökumətlərin və beynəlxalq münasibətlərin müxtəlif aspektlərinə təsir edərək regional suverenliyə əhəmiyyətli təsir göstərir. Burada ilk aspekt güc balansının dəyişməsidir. Belə ki, güclərin geosiyasi balansında dəyişikliklər dövlətlər və regional bloklar arasında təsir dairəsinin yenidən bölüşdürülməsinə səbəb olur. Bu, iqtisadi və hərbi gücü daha az güclü ölkələrin suverenliyini zəiflədə, onları böyük dövlətlərin qərarlarından daha çox asılı vəziyyətə sala bilər.

Regional süverenliyə təsir göstərən ikinci amil iqtisadi qarşılıqlı fəaliyyətdir. Qloballaşma və iqtisadi qarşılıqlı asılılıq müstəqil iqtisadi qərarlar qəbul etməkdə dövlətlərin suverenliyini məhdudlaşdıra bilər. Eyni zamanda, beynəlxalq ticarət müqavilələrinin və maliyyə institutlarının milli iqtisadi siyasətlərə məhdudiyyətlər qoya bilmələrini də qeyd etmək vacibdir. Məsələn, ölkələrə qarşı tətbiq edilən iqtisadi sanksiyalar onların iqtisadi suverenliyini ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.

Dövlətlərin süverenliyinə təsir göstərən amillər arasında informasiya sahəsi də var. İnformasiya texnologiyalarının və sosial şəbəkələrin inkişafı informasiya sferasında milli suverenliyə təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, informasiya məkanına xarici müdaxilə milli informasiya təhlükəsizliyinə xələl gətirə və ictimai rəyə təsir göstərə bilər. Məsələn, hökumət strukturlarına kiberhücumların həyata keçirilməsi və ya sosial şəbəkələr vasitəsilə seçkilərə təsir göstərilməsi hazırda bütün dövlətləri narahat edir.

Dövlətlərin milli süverenliklətinə daha çox təsir amillər arasında hərbi münaqişələrin yer alması heç kimə sirr deyil. Hərbi münaqişələr və müdaxilələr dövlətlərin suverenliyini birbaşa poza bilən xarici təsirlərdən biridir. Ölkələrin daxili işlərinə kənardan müdaxilənin ərazi və siyasi proseslər üzərində nəzarətin itirilməsinə gətirib çıxara biləcəyi də hamıya məlumdur.

Bütövlükdə, geosiyasi dəyişikliklər dövlətlərin öz suverenliyini qorumaq və beynəlxalq əməkdaşlıqda iştirak etmək arasında tarazlıq yaratmalı olduğu mürəkkəb və dinamik mühit yaradır. Bu mənada, strateji mövqeyi, zəngin resursları və aktiv xarici siyasəti Azərbaycanı sürətlə dəyişən beynəlxalq müstəvidə mühüm oyunçuya çevirir. Qlobal koordinat sisteminin transformasiyası kontekstində ölkəmiz nəinki uyğunlaşmağa, həm də yeni dünya düzəninin formalaşmasına da öz töhfəsini verir.

Xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanın 2020-ci ildə Qarabağ münaqişəsində qələbəsi və 2023-cü ildə ərazilərin yekun olaraq qaytarılması ölkənin beynəlxalq aləmdə mövqeyini daha da möhkəmləndirdi. Bu, həm də infrastruktur layihələrinə (Zəngəzur dəhlizi) təkan verdi, Azərbaycanın Xəzər, Transqafqaz və Avropa arasında tranzit qovşağı kimi əhəmiyyətini artırdı. Buna görə də, birmənalı şəkildə deyə bilərik ki, yeni dünya düzənində Azərbaycan Şərqlə Qərb arasında, sadəcə, “körpü” deyil, Bakı regional proseslərə təsir göstərmək və qlobal transformasiyada iştirak etmək iqtidarında olan müstəqil aktordur.

Beləliklə, hadisələrin gözlənilməz hala gəldiyi bir dünyada milli maraqların qorunması ilə bərabər sürətlə dəyişən dünyada qarşılıqlı hörmətə əsaslanan güclü əlaqələrin yaradılması istiqamətində güclü siyasət yürüdən Azərbaycan nümayiş etdirir ki, yeni geosiyasət şəraitində hər hansı bir hərbi və iqtisadi bloklara qoşulmayan dövlətlər ancaq düşünülmüş strategiya əsasında öz suverenliyini möhkəmləndirə bilər və dialoqun fasiləsiz aparılması, eyni zamanda, hər bir dövlətin prioritet saydığı sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsi strateji vəzifə olaraq qalmalıdır.

Əlbəttə, qlobal risklər hər zaman olacaq və məhz strateji düşünən dövlətlər sürətlə dəyişən reallıqlara uyğunlaşa biləcəklər. Azərbaycan yürütdüyü siyasət ilə sübut edir ki, geosiyasi dəyişikliklərin özü ilə gətirdiyi yeni çağırışlara adekvat cavab vermək potensialına malikdir. Coğrafiya tale olaraq qalır, lakin XXI əsrdə tale öz hüdudlarından daha geniş düşünə bilənləri də sevir. Azərbaycan məhz belə düşünən və siyasət yürüdənlərdəndir.

Səbuhi MƏMMƏDOV
XQ

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:131
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 09 Aprel 2025 10:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see375

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see247

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see240

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see236

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see235

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see233

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see231

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see230

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see229

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see225

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see218

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see213

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see213

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see213

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see212

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see212

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see212

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see210

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see208
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri