AZƏRBAYCAN RUSİYADAN NƏ ALIR, NƏ SATIR? Ekspertdən kritik xəbərdarlıq + SİYAHI

Rusiya-Azərbaycan münasibətlərində yaranmış gərginlik, həll olunmazsa, iki ölkə arasında iqtisadi və ticarət əlaqələrinə də mənfi təsir göstərə bilər. Keçmişdəki təcrübələr göstərir ki, Rusiya təzyiqlər zamanı Azərbaycandan göndərilən kənd təsərrüfatı məhsullarının ölkəyə daxil olmasına və satışına maneələr yaradıb.

Qeyd edək ki, 2024-cü ildə Azərbaycanla Rusiya arasında ticarət dövriyyəsi 4 milyard 799 milyon 819 min ABŞ dolları təşkil edib. Bu məbləğin 3 milyard 621 milyon 472 mini Rusiyadan Azərbaycana ixrac edilən malların, 1 milyard 178 milyon 347 mini isə Azərbaycandan Rusiyaya göndərilən məhsulların payına düşür.

Bu ilin ilk 5 ayında ümumi ticarət 1,820 milyard dollar (illik 39,4% artım) olub. Bu dövr ərzində Azərbaycanın ixracı 322,9 milyon dollar təşkil edib ki, bu da ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 0,8% azalma deməkdir. Lakin, Rusiyadan idxalda ciddi artım müşahidə olunur: 5 ayda idxal 52,7% artaraq 1,5 milyard dollar olub.

Kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə ekspert Vahid Məhərrəmli "AzPolitika"-ya şərhində bildirib ki, ölkələr arasında ümumi ticarət balansı Azərbaycanın əleyhinədir. O, Rusiya ilə ixracatın idxalatdan az olmasının bu asılılığı açıq şəkildə nümayiş etdirdiyini vurğulayıb. Ekspertin hesablamalarına görə, 2024-cü ildə hər iki ölkə bir-birinə təxminən 650-700 milyon ABŞ dolları civarında yeyinti məhsulları ixrac edib.

Vahid Məhərrəmli qeyd edib ki, Azərbaycan Rusiyaya əsasən meyvə, tərəvəz və kartof, Rusiya isə Azərbaycana buğda, buğda unu, kartof, diri heyvanlar, bitki yağları və digər kənd təsərrüfatı məhsulları ixrac edir.

Ekspertin fikrincə, 2024-cü ilin yanvar-may aylarında Azərbaycan Rusiyaya meyvə və tərəvəz ixracını fiziki çəkidə 20% artırıb, bu müddət ərzində Rusiya isə Azərbaycana buğda ixracını 50%-dən çox artırıb. Bu tendensiyalar hər iki ölkənin ərzaq təhlükəsizliyi baxımından qarşılıqlı asılılığını göstərir.

Vahid Məhərrəmli bildirib ki, Azərbaycandan ümumilikdə ixrac edilən yeyinti məhsullarının təxminən 80%-i Rusiyaya yönəlir. Eyni zamanda, ölkəyə idxal edilən bütün yeyinti məhsullarının 25%-i Rusiyanın payına düşür.

2023-cü ilin statistik göstəricilərinə əsaslanaraq, ekspert Rusiya tərəfindən Azərbaycana ən çox buğda, kartof, bitki yağı, quş əti və şokolad məhsullarının göndərildiyini qeyd edib. Rusiya Azərbaycana göndərilən bəzi əsas məhsullar bunlardır:

Buğda – 1 milyon 22 min ton, dəyəri 252 milyon dollar;

Kartof – 73,5 min ton, 18,8 milyon dollar;

Bitki yağı – 62,7 min ton, 64,2 milyon dollar;

Buğda unu – 71,7 min ton, 20,6 milyon dollar;

Şokolad və şokolad məhsulları – 17,5 min ton, 47,6 milyon dollar;

Çörək və unlu qənnadı məmulatları – 14,7 min ton, 32,1 milyon dollar;

Marqarin və yağ qarışıqları – 19,9 min ton, 30,8 milyon dollar;

Ət və ət məhsulları (kolbasa daxil olmaqla) – 5 min ton, 11,1 milyon dollar;

Təzə və dondurulmuş balıq – 3,4 min ton, 4,4 milyon dollar.

Ekspertin sözlərinə görə, idxalda heyvan mənşəli məhsullar da mühüm yer tutur. Belə ki, diri iribuynuzlu heyvanlar üzrə idxal 46 min baş olub, dəyəri isə 34,8 milyon dollar təşkil edib. Diri quşlar, quş yumurtası və süd məhsulları da mühüm yerə malikdir.

Məhərrəmlinin təhlilinə əsasən, Azərbaycan Rusiyaya daha çox təzə meyvə və tərəvəz, konservləşdirilmiş məhsullar və meyvə şirələri ixrac edir. Bu göstəricilərə əsasən, Azərbaycan aşağıdakı məhsulları ixrac edib:

Təzə meyvə – 404,2 min ton, 414,8 milyon dollar;

Təzə tərəvəz – 156,5 min ton, 169,7 milyon dollar;

Kartof – 62,6 min ton, 28 milyon dollar;

Meyvə-tərəvəz konservləri – 6,5 min ton, 6,3 milyon dollar;

Meyvə-tərəvəz şirələri – 11,3 min ton, 15,3 milyon dollar;

Təbii üzüm şərabları və üzüm suslosu – 281,7 min dekalitr, 5,7 milyon dollar.

Ekspert vurğulayıb ki, Azərbaycan üçün Rusiya bazarı əsas bazar olaraq qalır, lakin bu bazara yüksək səviyyədə bağlılıq risklər daşıyır. Onun fikrincə, Azərbaycan gələcəkdə ixrac bazarlarını diversifikasiya etməli və eyni zamanda daxili ərzaq bazarını Rusiyadan asılı vəziyyətdən çıxarmaq üçün kənd təsərrüfatında yerli istehsalı artırmalıdır.

E. Rüstəmli

“AzPolitika.info”