Azərbaycan təcrübəsi Türk dünyası üçün sülhün və sabitliyin nümunəsinə çevrilib ŞƏRH

Bakı, 10 oktyabr, AZƏRTAC

Ötən həftə iqtisadi təhlükəsizlik, həmçinin ənənəvi və hibrid təhlükələrlə mübarizə məsələlərinin müzakirə olunduğu Avropa Siyasi Birliyinin Kopenhagen sammitində Prezident İlham Əliyevin sülh səyləri yüksək səviyyədə təqdir olundu.

Bu həftə isə Türk Dövlətləri Təşkilatı Qəbələ Zirvə Görüşündə məhz Azərbaycan Prezidentinin sülh gündəliyinə istinadla təhlükəsizlik və müdafiə sənayesi sahəsində birgə hədəflərə nail olmaq istiqamətində qətiyyətini ortaya qoydu. Bununla ortaq dəyərlər və oxşar strateji maraqları olan türk dövlətləri yeni regional güc mərkəzi kimi formalaşmaq yolunda növbəti mühüm addım atdılar.

Qəbələ Zirvə Görüşünün təhlükəsizlik məsələlərinə həsr olunmasını şərtləndirən amillər həm regional və qlobal miqyasda mövcud çağırışlardan, həm də üzv dövlətlərin bu məsələlərdə əməkdaşlığa verdikləri strateji önəmdən qaynaqlanır. Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməklə regionda yaratdığı yeni siyasi reallıq və onun tarixi Vaşinqton razılaşmaları ilə təsdiqlənməsi Türk dünyası üçün siyasi stimul yaradıb.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Rizvan Nəbiyev deyib.

O bildirib ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı səviyyəsində yüksək qiymətləndirilən Azərbaycanın sülhyaratma təcrübəsi bütün Türk dünyası üçün qürur mənbəyidir. Xüsusən 2021-ci ildə Türkiyə ilə imzalanan Şuşa Bəyannaməsi regional sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunması istiqamətində möhkəm təməl formalaşdırıb. Məhz Şuşa Bəyannaməsindən irəli gələn bu təcrübə ikitərəfli əməkdaşlıq formatından çoxtərəfli əməkdaşlığa keçid üçün möhkəm və uğurlu bir baza rolunu oynaya bilər.

“Hazırda həm regional, həm də qlobal miqyasda müşahidə olunan hibrid təhlükələr, enerji təhlükəsizliyi böhranları və münaqişə ocaqlarının aktivləşməsi yeni tipli əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşmasını zəruri edir. Türk dünyasının coğrafi məkanında yerləşən bəzi ərazilər uzun illər müxtəlif münaqişələrin mərkəzində olub, eləcə də qonşuluqda olan ciddi münaqişələr təhlükəsizliyə və sabitliyə risklər törətməkdə davam edir. Məhz bu səbəbdən TDT ölkələrinin müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əlaqələndirilmiş fəaliyyəti regional sabitliyin əsas təminatına çevrilə bilər.

Eyni zamanda, Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Türk dünyasına münasibətdə bir əsrlik ədalətsizliyə son qoyacaq və türk dövlətləri arasında quru yolla hərtərəfli əlaqəni bərpa edəcək. Bu, iqtisadi və nəqliyyat təhlükəsizliyini gücləndirəcək, həmçinin türk dövlətlərinin Şərq-Qərb orta nəqliyyat dəhlizində çəkisini daha da artıracaq. Nəticə etibarilə Zəngəzur dəhlizi Orta Dəhlizin qlobal miqyasda strateji üstünlüyünü möhkəmləndirəcək”, - deyə R.Nəbiyev vurğulayıb.

TDT-nin beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmləndirilməsi üçün 5 mühüm istiqamət üzrə 121 bənddən ibarət Qəbələ Bəyannaməsinin imzaladığını diqqətə çatdıran deputat əlavə edib: “Hazırda Türk Dövlətləri Təşkilatı 35 sahədə əməkdaşlıq həyata keçirir. Bu əməkdaşlığa, həmçinin müdafiə sənayesi, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat və iqtisadi inkişaf istiqamətləri də daxildir. Qəbələ Bəyannaməsində bu sahələrdə əlaqələrin intensivləşdirilməsi üçün çağırışlar səsləndirilib və bütün dövlətlərin resurslarının səfərbər olunması vurğulanıb. Xarici siyasət sahəsində də bir sıra hədəflər təsbit olunub. Belə ki, təşkilata BMT Baş Məclisi və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində müşahidəçi statusunun verilməsi üçün diplomatik səylərin davam etdirilməsi zərurəti vurğulanıb. Eyni zamanda, Afrika İttifaqı və Ərəb Dövlətləri Liqası ilə institusional əməkdaşlığın yaradılması qarşıya qoyulub. TDT+ formatının təsis olunması üçüncü dövlətlərin və beynəlxalq təsisatların təşkilatla əməkdaşlıq niyyətlərinin institutlaşdırılması məqsədinə xidmət edəcək”.

R.Nəbiyev hesab edir ki, xüsusilə TDT-nin çoxşaxəli fəaliyyətinin reallaşdırılması üçün hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi çox vacibdir. Bu mənada “Türk dövlətlərinin strateji tərəfdaşlığı, əbədi qardaşlığı və dostluğu haqqında Müqavilə”nin imzalanması üçün üzv dövlətlərə çağırış edildi. Konsulluq Əməkdaşlıq Platformasının təsis edilməsi Türk Dövlətləri Təşkilatının vətəndaşlar üçün əlçatanlığının təmin edilməsinə xidmət edəcək.

“Prezident İlham Əliyevin irəli sürdüyü təşəbbüslər və qardaş türk dövlətlərinin verdiyi dəstək TDT-nin ciddi geosiyasi mərkəzə çevrilməsinə xidmət edən əhəmiyyətli strateji addımlar kimi dəyərləndirilir”, - deyə deputat bildirib.