Azərbaycan təhsilində problem formatda deyil, keyfiyyətdə və idarəetmədədir Əməkdar müəllim

"Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin iclasında səsləndirilən “dərsliklər rəqəmsallaşdırılmalıdır” fikri  olduqca aktualdır. Amma məsələni də düzgün qoymaq lazımdır, bizim əsas problemimiz dərsliyin kağızda və ya elektron formada olması deyil, dərsliyin necə hazırlanması, necə yoxlanılması və necə yenilənməsidir".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında Əməkdar müəllim Sona Əliyeva bildirdi.

Onun sözlərinə görə, bu gün dərsliklərin çap variantında çoxlu səhvlər var, amma düzəlişlər yeni dəsrlik çapına qədər redaktə olunmur, hətta yeni çap olunan dəərsliklərdə də eyni səhvlər olduğu kimi qalır:

"Belə olduqda, müəllim sinifdə şifahi izah verir, şagird evdə yenə köhnə səhv mənbə ilə oxuyur. Bu isə o deməkdir ki, tədris sistemi effektiv deyil və müasir tələblərə cavab vermir. Elmi baxımdan isə müasir təhsil artıq “oxu, əzbərlə” modelindən uzaqlaşıb. Konstruktivizm nəzəriyyəsi göstərir ki, şagird bilikləri passiv oxuma ilə yox, fəaliyyət, tapşırıq, qarşılıqlı əlaqə və geri bildirim vasitəsilə daha yaxşı mənimsəyir".

Müsahibimiz əlavə etdi ki, rəqəmsallaşma isə bu modeli texniki yox, pedaqoji səviyyədə həll etmək üçün bir fürsətdir.

"Düzgün qurulmuş rəqəmsal dərsliklər isə interaktiv tapşırıqlar, mərhələli izah və fərdi öyrənmə imkanları yaradır. Bu, artıq dünya təcrübəsində sübut olunmuş yanaşmadır. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, rəqəmsallaşma kitabların elektron variantının PDF formatında sayta yerləşdirilməsi deyil. Əgər vahid platforma, müəllim hazırlığı, oflayn rejim, məzmun standartı və şəffaf nəzarət mexanizmi olmadan rəqəmsallaşmaya keçilsə, bu proses təhsil bərabərliyini artırmaq əvəzinə uçurumu daha da dərinləşdirəcək. Estoniya və Finlandiya kimi ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, ən uğurlu model tam rəqəmsallaşma yox, hibrid yanaşmadır, yəni kağız dərslik saxlanılır, paralel olaraq güclü rəqəmsal ekosistem qurulur. Bu yanaşma həm texnoloji imkanlardan istifadə etməyə, həm də uşaqların psixoloji və fizioloji sağlamlığını qorumağa imkan verir".

Sona Əliyevanın fikrincə, Azərbaycan üçün doğru yol  mərhələli və sistemli keçiddir:

"Bunun üçün isə vahid milli rəqəmsal dərslik platforması yaradılmalıdır. Həmçinin, müəllimlər rəqəmsal pedaqogika üzrə yenidən və peşəkar şəkildə hazırlıq keçməli, region məktəbləri üçün oflayn çıxış təmin edilməlidir. Məzmun mütləq şəkildə elmi standartlarla uzlaşdırılmalı və yoxlanılmalıdır ki, səhv olmasın. Şəffaf və qərəzsiz şəkildə dərsliklər ictimai və akademik müzakirəyə çıxarılmalıdır. Bu müzakirələrdə birmənalı şəkildə DİM eskpertləri də iştirak etməli və rəy verməlidir. Mənim şəxsi münasibətim isə belədir, rəqəmsallaşma lazımdır, amma tələsik qərarlarla bunu həyata keçirmək olmaz. Ölçülə bilən nəticələrə hesablanmış sistem islahatı kimi həyata keçirilərsə çox yaxşı olardı, lakin bunun baş verəcəyinə inamım azdır. Çünki Azərbaycan təhsilində problem formatda deyil, keyfiyyətdə, idarəetmədə və məsuliyyət mexanizmindədir".

Xədicə BAXIŞLI