Icma.az
close
up
RU
Azərbaycan üçün yeni dövr başlayır: Çin, Hindistan və Türkiyə niyə vacibdir?

Azərbaycan üçün yeni dövr başlayır: Çin, Hindistan və Türkiyə niyə vacibdir?

Icma.az bildirir, Bizimyol saytına əsaslanaraq.

Goldman Sachs-ın uzunmüddətli proqnozları göstərir ki, gələcəkdə qlobal iqtisadi güc mərkəzləri ABŞ və Avropadan daha çox Asiya və inkişaf etməkdə olan ölkələrə doğru yönələcək.

Çin və Hindistanın önə çıxması ilə yanaşı, İndoneziya, Türkiyə, Vyetnam, Misir, Efiopiya və Pakistan kimi ölkələrin ilk 20-likdə yer alması demoqrafiya, əmək bazarı və istehsal potensialının gələcək iqtisadi gücdə həlledici rol oynayacağını ortaya qoyur.

Azərbaycanın isə qlobal reytinqlərdə daha aşağı mövqedə qalması ölkənin iqtisadi şaxələndirmə və qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımından ciddi çağırışlarla üzləşə biləcəyini göstərir.

Asiya və Afrika ölkələrinin gələcək iqtisadi güc mərkəzlərinə çevrilməsi Azərbaycanın xarici ticarət, investisiya və nəqliyyat siyasətində hansı dəyişiklikləri zəruri edir?

İqtisadçı Asif İbrahimov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, bu məsələlərlə bağlı azərbaycanlı mütəxəssislər uzun illərdir xəbərdarlıq edirdilər.

“Sadəcə, biz deyəndə ciddiyə alınmırdı. İndi isə “Goldman Sachs” belə proqnoz verəndə hamı məsələyə fərqli yanaşmağa başlayıb. Əslində neftdən sonrakı dövrə hazırlıq bu gün deyil, çoxdan başlamalı idi”.

Onun sözlərinə görə, Goldman Sachs-ın proqnozu XXI əsrin ikinci yarısında iqtisadi ağırlıq mərkəzinin Qərbdən Şərqə keçəcəyini göstərir. Burada əsas diqqət Çin və Hindistan kimi böyük bazarlara yönəlsə də, İndoneziya, Türkiyə, Misir və Efiopiya kimi ölkələrin yüksəlişi də təsadüfi deyil.

“Gələcəyin iqtisadi gücü artıq yalnız maliyyə kapitalı ilə müəyyənləşməyəcək. Əhalinin sayı, əmək bazarı, istehsal imkanları, texnologiya və daxili bazarın həcmi əsas meyarlara çevriləcək”, – deyə iqtisadçı vurğulayıb.

Asif İbrahimov hesab edir ki, bu proqnoz Azərbaycan üçün çox ciddi xəbərdarlıqdır:

“Uzun illərdir iqtisadiyyatın diversifikasiyasından danışılır. Bu, artıq seçim deyil, zərurətdir. Hazırda tətbiq olunan iqtisadi model kifayət qədər effektli deyil və qeyri-neft sektorunun inkişafı istiqamətində daha sürətli addımlar atılmalı idi”.

O deyib ki, Azərbaycanın üstünlüyü yalnız neft və qaz ehtiyatları ilə məhdudlaşmır. Ölkənin Şimal-Cənub və Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizləri üzərində yerləşməsi mühüm geoiqtisadi üstünlük yaradır: “Ancaq təkcə tranzit ölkə olmaqla dünyanın aparıcı 20 iqtisadiyyatından birinə çevrilmək mümkün deyil. Azərbaycan əlavə dəyər yaradan iqtisadiyyat qurmalıdır”.

İqtisadçının fikrincə, Azərbaycanın xarici ticarət siyasəti daha geniş bazarlara uyğunlaşdırılmalıdır. Bunun üçün beynəlxalq sertifikatlaşdırma sistemlərinə inteqrasiya, akkreditasiya mexanizmlərinin yenilənməsi, laboratoriyaların beynəlxalq səviyyədə tanınması və qanunvericiliyin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması vacibdir.

“Avropa İttifaqı beynəlxalq standartlarla işləyir, biz isə bir çox hallarda hələ də sovet dövründən qalan texniki normalarla fəaliyyət göstəririk”, – deyə o bildirib.

Asif İbrahimov vurğulayıb ki, sürətlə böyüyən Asiya və Afrika bazarları Azərbaycan üçün böyük imkanlar açır. Əməkdaşlıq kənd təsərrüfatı, logistika, sənaye, rəqəmsal xidmətlər, turizm və texnologiya sahələrini əhatə etməlidir. Xüsusilə Çin, Hindistan, Türkiyə, Mərkəzi Asiya və Yaxın Şərq bazarları daha sistemli şəkildə qiymətləndirilməlidir. Bununla yanaşı, Avropa İttifaqı və ABŞ bazarları da strateji prioritet olaraq qalmalıdır: “Məqsəd yalnız həmin ölkələrdən məhsul idxal etmək deyil, Azərbaycan məhsullarını və xidmətlərini də bu bazarlara çıxarmaqdır. Bütün bu transformasiyanın mərkəzində insan kapitalı dayanmalıdır.

Yüksək texnologiyanı insan yaradır, rəqabətqabiliyyətli sənayeni insan qurur, innovasiyanı insan tətbiq edir”.

Onun fikrincə, təkcə yollar, limanlar və sənaye parkları yaratmaq kifayət etmir. Həmin infrastrukturu yüksək məhsuldarlıqla idarə edə biləcək peşəkar kadrlar formalaşdırılmalıdır.

Asif İbrahimovun sözlərinə görə, Azərbaycanın 2030, 2040 və 2050-ci illər üzrə hədəfləri yalnız ÜDM-in nominal artımına əsaslanmamalıdır. Əsas məqsədlər məhsuldarlığın artırılması, adambaşına düşən gəlirin yüksəldilməsi, yüksək əlavə dəyərli istehsalın genişləndirilməsi, innovasiya və texnologiya ixracının artırılması olmalıdır.

“Vergi inzibatçılığına deyil, istehsalın qurulmasına, iqtisadiyyatın stimullaşdırılmasına və sahibkarlığın inkişafına yönəlmiş model qurulmalıdır”, – deyə iqtisadçı bildirib.

Ekspertin fikrincə, Azərbaycanın coğrafi üstünlüyü yalnız yük daşımaları ilə məhdudlaşmamalıdır.

Azərbaycan yükün sadəcə keçdiyi deyil, emal olunduğu, saxlanıldığı, sığortalandığı, maliyyələşdirildiyi və əlavə dəyər yaradıldığı regional logistika mərkəzinə çevrilməlidir.

Bu isə o deməkdir ki, ölkə dəhliz iqtisadiyyatından istehsal, texnologiya və xidmət iqtisadiyyatına keçid etməlidir.

Asif İbrahimov yekunda bildirib ki, Azərbaycanın strateji məqsədi neft kapitalını insan kapitalına, insan kapitalını texnologiyaya, texnologiyanı isə ixrac və yüksək əlavə dəyərə çevirmək olmalıdır.

“Əgər bu transformasiya baş verməsə, Azərbaycanın coğrafi üstünlüyü bizi yalnız regional tranzit ölkəsi səviyyəsində saxlayacaq. Əgər baş verərsə, Azərbaycan tranzit ölkədən regional iqtisadi və texnoloji güc mərkəzinə çevrilə bilər”.

İradə Cəlil, Bizimyol.info

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:168
embedMənbə:https://bizimyol.info
archiveBu xəbər 12 Avqust 2026 14:13 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see300

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see297

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see292

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see275

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see274

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see268

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see266

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see247

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see232

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see219

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see216

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see215

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see213

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see209

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see203

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see199

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see192

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see188

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see187

Yuxusuz gecədən sonra bunu edin

15 Noyabr 2026 02:02see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri