Azərbaycana qarşı 907 ci düzəliş in yenidən dayandırılması və ləğvi mümkündürmü?

"Azərbaycana ehtiyac yarandığı təqdirdə "907-ci düzəliş”in hökmünün yenidən dayandırılması məsələsi gündəmə gələ bilər”.

Qaynarinfo-ya açıqlamasında bunu politoloq Natiq Miri ABŞ prezidenti Donald Trampın dövründə Azərbaycana qarşı tətbiq edilən "907-ci düzəliş”in fəaliyyətinin dayandırılması və hətta ləğvi məsələsinin gündəmə gəlməsi ehtimalından danışarkən deyib:

"İlkin mərhələdə "907-ci düzəliş”in dərhal ləğv olunacağı və yaxud onun fəaliyyətinin dondurulacağını düşünmürəm. Çünki Donald Trampın andiçmədən sonra verdiyi ilk sərəncamlardan biri ABŞ-ın 90 gün müddətində bütün xarici yardımları dayandırması ilə bağlıdır. "907-ci düzəliş” də dolayısı ilə Azərbaycana edilən yardımların dayandırılmasıyla əlaqəli sənəddir”. 

O baxımdan həmsöhbətimiz yeni ABŞ adminstrasiyasının Cənubi Qafqaza baxışları tam müəyyən olunmayana qədər sözügedən sənədlə bağlı hər hansı bir qərarın veriləcəyini düşünmür: 

"Tramp adminstrasiyasının prioritetləri bəllidir. Bu prioritetlər içərisində Cənubi Qafqazla bağlı siyasəti qeyri-müəyyəndir. Ola bilsin, Türkiyə ABŞ danışıqları kontekstində Cənubi Qafqazla bağlı siyasətin həyata keçirilməsi daha çox Ankaraya həvalə edilsin. Çünki Türkiyə kimin istəyib-istəməməsindən asılı olmayaraq hazırda Cənubi Qafqazda mövcuddur”. 

Bu səbəbdən ekspert düşünür ki, ilkin dövrdə deyil, Cənubi Qafqaz siyasətinin Vaşinqton üçün nə qədər gərəkli olduğu məqam dövriyyəyə çıxanda, Ağ Ev tərəfindən "907-ci düzəliş” məsələsinə baxıla bilər:

"Çünki Cənubi Qafqaz deyəndə mütləq mənada ABŞ-ın yadına Azərbaycan düşəcək. Cənubi Qafqaz körpü rolunu oynayan coğrafiyadır. Həmçinin, ABŞ-ın Orta Asiya siyasəti də Azərbaycan olmadan həyata keçə bilməz. Yəni Azərbaycana ehtiyac yarandığı təqdirdə "907-ci düzəliş” məsələsi gündəmə gələcək. Yalnız bundan sonra Trampın birinci prezidentlik dövründə olduğu kimi, həmin düzəlişin hökmü müvəqqəti dayandırıla bilər”. 

Qeyd edək ki, ABŞ Konqresi 1992-ci il oktyabrın 24-də Azadlığa Dəstək Aktına 907-ci düzəliş edərək ABŞ-ın hər hansı formada Azərbaycan hökumətinə və yerli özünüidarə qurumlarına birbaşa yardımını qadağan edib. 2001-ci ilin 11 sentyabr hadisələrindən sonra Azərbaycanın beynəlxalq terrorizmlə mübarizədə dəstəyini təmin etmək məqsədilə ABŞ Konqresi 2001-ci il oktyabrında prezidentə düzəlişin hüquqi qüvvəsini 1 illiyinə dayandırmaq səlahiyyəti verib. O vaxtdan bəri düzəlişin hüquqi qüvvəsi hər il bir illiyə dayandırılır. 

Rüfət Sultan